Ömrü 2,5 yıl kısaltıyor: Sabah bu saatten sonra sakın ağzınıza lokma koymayın Sözcü Gazetesi

31 binden fazla Amerikalının verilerinin incelendiği uzun süreli bir araştırma, günün ilk öğününü daha geç saatlerde yapan kişilerde ölüm riskinin daha yüksek olabileceğini ortaya koydu. Benzer bir ilişki, günün son öğününü gece geç saatlerde tüketenlerde de görüldü.

Araştırmada, 1999-2018 yılları arasında ABD Ulusal Sağlık ve Beslenme Araştırması'na (NHANES) katılan 40 yaş ve üzerindeki 31 bin 44 kişinin verileri incelendi. Katılımcıların, araştırmadan önceki 24 saat içinde tükettikleri yiyecek ve içecekler kayıtlara geçirildi.

Araştırmacılar daha sonra bu verileri, 2019 sonuna kadar tutulan ölüm kayıtlarıyla karşılaştırdı. Ortalama 8,6 yıllık takip süresinde 7 bin 129 kişinin hayatını kaybettiği, bunların 2 bin 259'unun ise kardiyovasküler hastalıklarla ilişkili olduğu belirlendi.

Çalışmada yaş, sigara kullanımı, fiziksel aktivite, beslenme kalitesi, vücut kitle indeksi, günlük kalori alımı, gelir düzeyi ve mevcut sağlık sorunları gibi ölüm riskini etkileyebilecek çeşitli faktörler de hesaba katıldı.

İlk öğün ne kadar geç yenirse risk o kadar yükseldi

Araştırmanın sonuçlarına göre, günün ilk öğününün yenildiği saat ilerledikçe ölüm riski de arttı.

İlk öğününü sabah 07.00-08.00 arasında yapan kişilerle karşılaştırıldığında, ilk öğününü 08.00-10.00 arasında tüketenlerde herhangi bir nedene bağlı ölüm riski yüzde 10 daha yüksek çıktı.

İlk öğününü saat 10.00'dan sonra yapanlarda bu fark yüzde 19'a, öğle saatlerinden sonra ilk kez yemek yiyenlerde ise yüzde 29'a ulaştı.

Kardiyovasküler hastalıklara bağlı ölümlerde de benzer bir tablo görüldü. İlk öğününü öğleden sonra tüketenlerin, sabah 07.00-08.00 arasında ilk öğününü yapanlara kıyasla kardiyovasküler nedenlere bağlı ölüm riskinin yüzde 46 daha yüksek olduğu hesaplandı.

Araştırmada ayrıca, 50 yaşındaki kişiler üzerinden yapılan tahminlerde, ilk öğününü daha geç tüketen grubun ortalama yaşam beklentisinin yaklaşık 2,46 yıl daha kısa olduğu görüldü.

Geç akşam yemeğinde de benzer ilişki görüldü

Araştırmacılar günün son öğününün zamanlamasını da inceledi.

Akşam yemeğini 19.00-20.00 arasında yiyenlerle karşılaştırıldığında, son öğününü 19.00'dan önce tüketenlerde ölüm riski yüzde 13 daha yüksek bulundu.

Ancak son öğününü gece yarısından sonra yiyenlerde bu oran yüzde 27'ye çıktı.

Modellemeye göre en düşük risk, son öğünün yaklaşık 20.00 civarında tüketildiği grupta görüldü.

Araştırmacılar ise bu sonucu, herkesin akşam yemeğini mutlaka 19.00-20.00 arasında yemesi gerektiği şeklinde yorumlamıyor.

Geç yemek yemek neden riskle ilişkili olabilir?

Yemek saatlerinin vücudun sirkadiyen ritmi, yani biyolojik saati üzerinde etkili olduğu biliniyor. Özellikle gece geç saatlerde yemek yemek, metabolizmanın günün o saatindeki çalışma düzeniyle uyumsuzluk yaratabilir.

Ancak araştırmacılara göre bunun tersi de mümkün. Çok erken veya çok geç yemek yiyen kişilerin beslenme saatleri, genel sağlık durumları veya yaşam biçimleriyle bağlantılı başka özelliklerin göstergesi olabilir.

Örneğin araştırmada çok erken yemek yiyen kişilerin daha yaşlı oldukları ve daha fazla sağlık sorununa sahip olma eğiliminde bulundukları görüldü.

Bu nedenle araştırmada ortaya çıkan ilişki, yemek saatlerinin tek başına ölüm riskinin doğrudan nedeni olduğunu göstermiyor.

Araştırma yemek saatlerini değiştirmek için yeterli değil

Çalışmanın en önemli sınırlamalarından biri, bunun gözlemsel bir araştırma olması. Başka bir ifadeyle araştırmacılar, insanların yemek saatlerini kendileri belirlemedi; mevcut beslenme alışkanlıkları ile sağlık sonuçları arasındaki ilişkiyi inceledi.

Bu nedenle uyku düzeni, vardiyalı çalışma, sosyoekonomik koşullar ve günlük yaşam alışkanlıkları gibi araştırmada tam olarak ölçülemeyen faktörlerin sonuçlar üzerinde etkisi bulunabilir.

Dolayısıyla araştırmanın sonuçları, “geç kahvaltı yapanların ömrü kısalıyor” şeklinde yorumlanmamalı.

Araştırmacılar, yemek zamanlamasının sirkadiyen ritim ve metabolizma açısından önemli olabilecek bir faktör olduğunu belirtiyor. Ancak yemek saatlerini değiştirmenin hastalık riskini azaltıp azaltmadığını veya yaşam süresini uzatıp uzatmadığını ortaya koymak için daha kapsamlı araştırmalara ihtiyaç duyuluyor.

Çalışma, European Journal of Clinical Nutrition dergisinde yayımlandı.