Olağanüstü kuraklık etkisindeydi: Bursa barajlarında kritik doluluk

Geçen yaz olağanüstü kuraklığın etkisiyle neredeyse kuruma noktasına gelen Bursa’daki tarımsal sulama baraj ve göletleri, ocak ve şubat aylarında etkili olan yağışlarla yeniden dolmaya başladı.

Coğrafi işaretli ürünlerin yetiştirildiği Kestel ve Gürsu Ovası’nın sulama ihtiyacını karşılayan Gölbaşı Barajı ile Mudanya’daki Hasköy, Ülküköy ve Dedeköy mahallelerindeki Ülküköy Göleti’nin su seviyeleri son yağışlarla belirgin artış gösterdi.

Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi (BUSKİ), içme ve kullanma suyunu sağlayan barajların doluluk oranlarını düzenli olarak paylaşıyor. BUSKİ verilerine göre, Bursa’da geçen yaz yaşanan olağanüstü kuraklığın ardından baraj ve göletlerde su seviyesinde kademeli bir artış var. Ocak ve şubat aylarında etkili olan yağışlarla kentteki barajların doluluk oranı bugün itibariyle yüzde 68,14’e yükseldi.

Bursa Uludağ Üniversitesi (BUÜ) Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Öğretim Üyesi Doç. Dr. Efsun Dindar, kış yağışlarıyla barajlardaki doluluk oranlarının yükseldiğini ancak bunun kalıcı bir çözüm olmadığını belirtti.

Dindar, “Sulama göletlerindeki yüzde 50 doluluk seviyesi mevsimsel iyileşmedir. Bahar yağışlarının düzenli olup olmayacağı, sıcak ve kurak dönemlerdeki buharlaşma ve terlemeyi düşündüğümüzde suyun ne kadar hızlı tükeneceğini öngörmek mümkün” dedi.

Doç. Dr. Dindar, su yönetiminde tedbir alınması gerektiğini vurguladı. “Yağmurun yaklaşık yüzde 50’si sıcak ve kurak dönemlerde atmosfere geri dönüyor. Sadece yüzde 15’i yer üstü ve yer altı sularını besliyor. Benzer kuraklıkları önlemek için dikkatli su yönetimi şart” ifadelerini kullandı.

41 yıl önce kuraklık vardı: Şimdi yağmur suları yolları kapladı

Dindar, barajlardaki doluluk oranları dikkate alınarak üreticilerin ekim deseni ve ürün çeşitliliğini su potansiyeline göre belirlemesi gerektiğini söyledi. “Pazardaki talebe göre değil, eldeki su miktarına göre ekim planı yapmak gerekiyor. Sulama birliklerinin kota ve doğru dağıtım programları ile su potansiyeli doğru kullanılmalı” diye ekledi. (AA)

Tam doluluk oranı, bir barajın maksimum depolama kapasitesine ulaştığını gösterir. Yüzde 100 doluluk, baraj gölünün üst işletme kotuna eriştiği ve tutulabilecek en yüksek su seviyesine ulaşıldığı anlamına gelir. Bu seviye, taşkın kontrolü ve su yönetimi açısından kritik bir eşik olarak kabul edilir.

Aktif doluluk oranı, barajdaki toplam su miktarından ziyade kullanılabilir su rezervini ifade eder. İçme suyu, sulama ve enerji üretimi için çekilebilir su miktarı bu kapsamda hesaplanır. Dip kotta teknik nedenlerle bırakılan su hesaba katılmaz. Bu nedenle aktif doluluk oranı, su planlaması ve kuraklık risk analizi açısından daha gerçekçi bir veri sunar.

Baraj doluluk oranları, şehirlerin su güvenliği ve su arz durumu açısından temel göstergelerden biridir. Oranların düşmesi; içme suyu kesintisi riskini artırır, tarımsal sulamayı olumsuz etkiler ve hidroelektrik enerji üretimini sınırlar. Düşük doluluk seviyesi hem ekonomik faaliyetleri hem de günlük yaşamı doğrudan etkileyebilir.

Bursa’daki baraj doluluk oranları yalnızca yağış miktarına bağlı olarak değişmez. Yağışın süresi, şiddeti ve havzaların su toplama kapasitesi belirleyici rol oynar. Kısa süreli sağanaklar hızlı ancak geçici yükseliş sağlarken, düzenli kış yağışları ve yüksek kesimlerden gelen eriyen sular rezervlerin uzun vadede artmasına katkı sağlar.

Kentte baraj su seviyeleri düzenli teknik ölçümlerle takip edilir. Mevcut su miktarı toplam depolama kapasitesine oranlanarak doluluk yüzdesi hesaplanır. Veriler Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi (BUSKİ) tarafından kamuoyuyla paylaşılır ve su yönetimi planlamasında temel referans olarak kabul edilir.

2 Mart Ankara'daki barajların doluluk oranları

2 Mart İstanbul'daki barajların doluluk oranları

2 Mart İzmir'deki barajların doluluk oranları

2 Mart Kocaeli Yuvacık Barajı doluluk oranı