Okyanusun ortasında virüs alarmı! Üç kişi vefat etti, gemiden inmelerine izin yok... Tehlikenin boyutu ne kadar büyük?

MV Hondius adlı gemiyi işleten Oceanwide Expeditions şirketi, hayatını kaybeden üç kişinin gemi yolcusu olduğunu belirtti. Geminin şu anda Batı Afrika açıklarındaki bir ada ülkesi olan Cape Verde'nin başkenti Praia'da demirli olduğu bildirildi.

Pazar günü saat 23:00 itibarıyla, Cape Verde yetkililerinin yolcuların tıbbi yardım almak üzere karaya çıkmasına izin vermediği belirtildi.

Hantavirüs, rahmetli aktör Gene Hackman'ın eşi Betsy Arakawa'nın da ölümüne neden olan ve ‘hantavirüs pulmoner sendromu’ olarak bilinen şiddetli ve genellikle ölümcül bir solunum yolu hastalığına yol açabiliyor.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'ne (CDC) göre, insanlar genellikle enfeksiyonu fare ve sıçan gibi kemirgenlerle; özellikle de idrarları, dışkıları ve tükürükleri ile temas yoluyla kapıyor.

Sadece bir tür hantavirüsün, yani Andes virüsünün insandan insana bulaşabildiği biliniyor, ancak bu durum nadir görülüyor. Andes virüsü temel olarak, geminin rotasının başlangıç noktası olan Şili ve Arjantin'de bulunuyor.

İşte gemideki şüpheli salgın hakkında şu ana kadar bildiklerimiz...

GEMİ NEREDEYDİ?

MarineTraffic verilerine göre, Hollanda bayraklı yolcu gemisi MV Hondius, yaklaşık yedi hafta önce Arjantin'in Ushuaia kentinden ayrıldı. Gemi, Antarktika ve Britanya denizaşırı toprağı olan Saint Helena'da durakların ardından pazar günü Cape Verde'nin başkenti Praia'da demir attı.

Oceanwide Expeditions’a göre gemide 170 yolcu ve aralarında bir doktorun da bulunduğu 71 mürettebat bulunuyor. Şirket CNN'e yaptığı açıklamada, "şu anda yolcuların ve mürettebatın sağlık ve güvenliğine odaklandıklarını" ve bilgiler netleştikçe daha fazla açıklama yapacaklarını belirtti.

Enfeksiyonların nasıl gerçekleştiği ise henüz net değil.

GEMİDE YAŞANANLAR OLDUKÇA SIRA DIŞI

Ushuaia'nın bulunduğu Tierra del Fuego eyaleti Sağlık Bakanlığı, eyalette daha önce hiç hantavirüs vakası bildirilmediğini açıkladı.

WHO, semptomatik altı kişiden sadece birinde hantavirüs enfeksiyonunun laboratuvar ortamında doğrulandığını, diğer beşinin ise şüpheli vaka olduğunu belirtti. WHO, "detaylı incelemelerin, ileri laboratuvar testlerinin ve epidemiyolojik araştırmaların devam ettiğini ve virüsün dizilim analizinin sürdüğünü" ifade etti.

Aile hekimi Scott Miscovich, virüsün endemik olmadığı bir rotada seyreden bir gemide hantavirüs salgını yaşanmasının oldukça sıra dışı olduğunu belirtti. Miscovich, CNN'e verdiği demeçte, "Bunu ilk okuduğumda bir yazım yanlışı olduğunu düşündüm" dedi.

‘DIŞARIDAN BAKILDIĞINDA SALGIN SANILABİLİR’

Hantavirüsü anlatan Acil Tıp Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Gültekin Akyol, “Kemirgenlerden insanlara bulaşan bir virüstür. En önemli bulaş yolu, enfekte kemirgenlerin idrar, dışkı veya tükürüğüyle temas etmiş partiküllerin solunmasıdır. Kapalı ortamlarda çok sayıda kişinin kısa sürede etkilenmesi, genellikle insandan insana bulaş değil; aynı enfekte kaynağa maruz kalınmasıyla açıklanır. Bu da dışarıdan bakıldığında ‘salgın’ gibi algılanabilir” dedi.

Bu virüsün insandan insana bulaşma riskinin olmadığından da bahseden Akyol, “Hantavirüslerin büyük çoğunluğu insandan insana bulaşmaz. Literatürde yalnızca bazı nadir türlerde sınırlı bulaş bildirilmiştir. Eğer bir ortamda bulaş bu şekilde görünüyorsa, öncelikle ortak maruziyet araştırılır. Yeni varyant ihtimali ancak detaylı bilimsel incelemelerle ortaya konabilir; ilk akla gelen senaryo bu değildir” bilgisini verdi.

VEFAT EDENLER VE ENFEKTE OLANLAR HAKKINDA NE BİLİYORUZ?

Güney Afrika Sağlık Bakanlığı'nın açıklamasına göre, ilk kurban 70 yaşında bir erkekti. Gemide hayatını kaybeden bu kişinin cenazesi Saint Helena'ya götürüldü.

Bakanlığın açıklamasına göre, adamın eşi, kendi ülkeleri olan Hollanda'ya dönmek üzere uçağa binmek üzereyken Güney Afrika'daki bir havaalanında fenalaştı ve kaldırıldığı hastanede hayatını kaybetti. Hollanda dışişleri bakanlığı sözcüsü, ölen yolculardan ikisinin Hollandalı olduğunu doğruladı.

Gemi Saint Helena'dan ayrıldıktan sonra hastalanan bir İngiliz vatandaşının ise Güney Afrika'nın Johannesburg kentinde tedavi gördüğü belirtildi.

Tur operatörü, mürettebat üyelerinin tıbbi bakım için nakledilip edilmeyeceği konusunda henüz bir karar verilmediğini açıkladı.

Oceanwide Expeditions, Hollandalı yetkililerin semptomatik mürettebat üyelerinin ve hayatını kaybedenlerden birinin cenazesinin Hollanda'ya geri getirilmesi konusunda mutabık kaldığını belirtti. Şirket, "Oceanwide Expeditions'ın önceliği, gemideki iki semptomatik bireyin yeterli ve hızlı tıbbi bakım almasını sağlamaktır" dedi.

WHO, "İki semptomatik yolcunun tıbbi tahliyesi için üye devletler ve gemi operatörleri arasındaki koordinasyonu kolaylaştırdığını, ayrıca gemide kalan yolculara yönelik tam bir halk sağlığı risk değerlendirmesi ve destek sağladığını" bildirdi.

Dr. Scott Miscovich, yetkililerin geminin tahliyesini önceliklendirmemesinin şaşırtıcı olduğunu söyledi, "Eğer bu sürece dahil olsaydım, yapılması gereken ilk şey geminin kıyıya çekilmesi, herkesin gemiden indirilmesi ve değerlendirilmesi olurdu" diye konuştu.

HANTAVİRÜS NE KADAR ÖLÜMCÜL?

CDC'ye göre, Batı Yarımküre'de bulunan hantavirüs suşları, çoğunlukla ABD'deki geyik fareleri tarafından yayılan hantavirüs pulmoner sendromuna neden olabiliyor.

Dr. Öğr. Üyesi Gültekin Akyol, hastalığın başlangıçta grip benzeri belirtilerle seyrettiğini söyledi, “Ateş, kas ağrısı, halsizlik ve baş ağrısı ön plandadır. Ancak esas tehlike ikinci fazda ortaya çıkar. Bu dönemde nefes darlığı gelişir, akciğer ödemi oluşabilir ve tablo solunum yetmezliğine kadar ilerleyebilir. Özellikle ateşle birlikte nefes darlığının başlaması kritik bir eşiktir. Bu durumda hasta zaman kaybetmeden acil servise başvurmalıdır; erken dönemde sağlanan yoğun bakım desteği hayat kurtarıcıdır” dedi.

Uluslararası yolculuklarda korunmanın temeli, riskli temaslardan kaçınmak ve hijyene dikkat etmektir. Özellikle kemirgen temasının olabileceği kapalı ve iyi temizlenmemiş alanlardan uzak durulmalı, ortamlar havalandırılmalı ve el hijyeni sağlanmalıdır. Gıda ve su güvenliği de ihmal edilmemelidir. Seyahat sonrası ateş ve özellikle nefes darlığı gelişirse gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

BİLİNEN BİR TEDAVİSİ YOK

Hantavirüs enfeksiyonunun, belirtilerin tedavisi dışında bilinen bir ilacı yok. CDC, şiddetli solunum güçlüğü çeken hastaların entübe edilmesi gerekebileceğini belirtiyor.

Hastalık nadir görülmekle birlikte oldukça ölümcül. CDC verilerine göre, solunum semptomları geliştiren insanların yaklaşık %38'i hayatını kaybedebiliyor. Dr. Miscovich, hastaların yaşlı veya bağışıklığı baskılanmış olması durumunda ölüm oranının daha yüksek olabileceğini ifade ediyor.

2023 sonu itibarıyla, ABD'de sürveyansın başladığı 1993 yılından bu yana sadece 890 doğrulanmış hantavirüs vakası rapor edildi.

Miscovich, virüsün kaynağının gemide bir yerlerde olduğuna dair tüm işaretlerin aynı noktayı gösterdiğini söyledi. Uzman, "O gemi didik didik aranacak ve bir şeyler bulacaklar" dedi.

HANTAVİRÜS TÜRKİYE’DE GÖRÜLÜYOR MU?

“Türkiye’de nadir vakalar görülüyor, özellikle Karadeniz bölgesinde. Ancak genel toplum için yüksek risk söz konusu değildir. Bu enfeksiyon daha çok çevresel maruziyetle ilişkilidir” diyen Dr. Öğr. Üyesi Gültekin Akyol ülkemiz için bir risk olup olmadığını ise şöyle anlattı:

“Şu an için yaygın bir risk yok. Ancak acil tıp açısından önemli olan; doğru hastayı doğru zamanda tanımaktır. Ateş, solunum sıkıntısı ve riskli temas öyküsü varsa, hantavirüs mutlaka akılda tutulmalıdır.”