Okul alışverişinde velilere kritik uyarı: Sağlığa dikkat

2026-2027 eğitim-öğretim yılı kapsamında velilerin kırtasiye alışverişi hız kazanırken, uzmanlar özellikle çocukların doğrudan temas ettiği ürünlerin içeriği, güvenliği ve üretici bilgilerinin dikkate alınması gerektiğini belirtiyor.

Tüketiciler Birliği Genel Başkanı Mahmut Şahin, AA muhabirine, yeni eğitim- öğretim döneminin öğrenci ve velilere hayırlı olması temennisinde bulunarak, okulların açılmasıyla kırtasiye alışverişlerinin yoğunlaştığını ve bu dönemde ürün denetimlerinin önem kazandığını söyledi.

Velilerin satın alacakları ürünlerin üretim koşullarını ve içeriklerini denetleme imkanının bulunmadığına dikkati çeken Şahin, çocuk sağlığına zararlı maddeler içeren ürünlerin tespit edilerek satışının engellenmesi konusunda kamu kurumlarına önemli görev düştüğünü, farklı satış noktalarında denetimin her zaman mümkün olmaması nedeniyle velilerin de ürün seçiminde dikkatli davranması gerektiğini belirtti.

TSE VE CE İŞARETLERİ KONTROL EDİLMELİ

Şahin, velilerin alışveriş sırasında dikkat etmesi gereken hususlara değinerek, "Ürünlerin üzerinde bulunan işaretlere dikkat edilmeli. Standartlara uygunluğu onaylanmış 'TSE' ve 'CE' işaretleri en basit ölçümüz olmalıdır. Bu işaretler bu ürünlerdeki sağlığın garanti belgesi anlamındadır. Çünkü gerek kırtasiye gerekse bazı okul malzemelerinde çocuklarımızın sağlığı için riskli malzemeler bulunabilmektedir." dedi.

Okul çantası ve tekstil ürünlerinde sentetik azo boyar maddeler, silgilerde ftalat, metal malzemelerde nikel, suluklarda ise Bisfenol A bulunabileceğini belirten Şahin, solvent içermeyen su bazlı yapıştırıcıların tercih edilmesini ve kokulu ürünlerden uzak durulmasını önerdi.

Şahin, "Velilerimize, sosyal medyanın ve gösterişli ama sağlıksız ürün alan diğer veli çocuklarının etkisi altında kalan çocuklarına bu durumu anlayacakları şekilde anlatmalarını tavsiye ederim." diye konuştu.

Okul aile birlikleri bünyesinde kurulacak komisyonlar aracılığıyla sağlıklı ürünlerin toplu alınarak öğrencilerin aynı ürünleri kullanmasının sağlanabileceğini ifade eden Şahin, böylece hem ailelere ekonomik katkı sunulabileceğini hem de öğrenciler arasında ekonomik farklılıkların belirginleşmesinin önüne geçilebileceğini söyledi.

Tüketici Konfederasyonu (TÜKONFED) Başkan Vekili İbrahim Güllü de yeni eğitim-öğretim yılı öncesinde milyonlarca ailenin çocuklarının okul ihtiyaçlarını karşılamak için kırtasiyelerin ve internet sitelerinin yolunu tuttuğuna, alışverişin yalnızca fiyat açısından değil, ürün güvenliği, kalite, etiket bilgileri ve tüketici hakları açısından da dikkatle yapılması gerektiğine vurgu yaptı.

"BÜTÇEMİZ ÖNEMLİ AMA SAĞLIK DAHA ÖNEMLİ"

Ailelerin bütçelerinin sınırlı ve alım güçlerinin azlığı nedeniyle ilk baktıkları husus fiyat olsa da ürün güvenliğinin ihmal edilmemesi gerektiğine​​​​​​​ dikkati çeken Güllü, "Çocuğunuzun sağlığı da aile bütçesi de rafta kalmamalı. Özellikle çocukların doğrudan temas ettiği kalem, silgi, boya, yapıştırıcı, kalemtıraş, beslenme çantası ve benzeri ürünlerde 'ucuz', 'çok satan', 'popüler' veya 'fenomenin önerdiği' kriterlerinin tek başına yeterli olmadığına dikkati çekmek istiyoruz. Evet bütçemiz önemli ama sağlık daha da önemli." dedi.

Güllü, Ticaret Bakanlığının yeni eğitim-öğretim yılı öncesinde kırtasiye ve okul ürünlerine yönelik denetimlerini hızlandırdığını belirterek, ürünlerin güvenlik ve etiket bilgileri yönünden denetlenmesinin, güvensiz bulunanların ise piyasadan toplatılmasının çocuk sağlığı açısından önem taşıdığını kaydetti.

Ticaret Bakanlığınca 10-14 Ağustos'ta 81 ilde gerçekleştirilen kırtasiye denetimlerinde 3 bin 612 işletmede 479 bin 847 ürünün incelendiğini, 367 işletmeye idari yaptırım uygulandığını ve 2 bin 954 işletmenin uyarıldığını aktaran Güllü, bu verilerin tüketicilerin kırtasiye alışverişinde daha dikkatli hareket etmesi gerektiğini ortaya koyduğunu ifade etti.

UCUZ VE POPÜLER ÜRÜNLERE KARŞI UYARI

İbrahim Güllü, velilerin özellikle çocukların ilgisini çeken lisanslı karakterli, kokulu, renkli veya oyuncak görünümündeki ürünlerde daha dikkatli olması gerektiğini vurgulayarak, "Bir ürünün pahalı olması kaliteli olduğu anlamına gelmediği gibi, ucuz olması da mutlaka kötü olduğu anlamına gelmez. Tüketiciler, ürünün güvenlik bilgilerini, üretici veya ithalatçı bilgilerini, yaş uyarılarını, gerekli işaretleri ve kullanım talimatlarını kontrol etmeli, ihtiyacına uygun olmayan ürünleri sırf popüler olduğu için satın almamalıdır. Sosyal medya ve akran etkisi, okul alışverişini ihtiyaçtan çıkarıp bir tüketim yarışına dönüştürebiliyor. Bazı markalar çocuklar açısından yalnızca bir kırtasiye ürünü olmaktan çıkıp statü ve moda göstergesine dönüşebiliyor." diye konuştu.

Çocukların akran ve çevre baskısıyla diğerlerinden geri kalmamak veya statülerini korumak amacıyla popüler kırtasiye ve okul ürünlerini ailelerinden talep edebildiğini, bu noktada çocuğun isteğiyle gerçek ihtiyacının birbirinden ayrılması gerektiğini söyleyen Güllü, velilerin okul ve öğretmen tarafından gerekli görülen ürünlere öncelik vermesini, çocuklara en pahalı ve popüler ürünün her zaman en iyi olmadığı bilincinin kazandırılması gerektiğini kaydetti.

Güllü, tüketicinin alışveriş sonrasında yaşayabileceği uyuşmazlıklarda belgelerin önemli olduğunu belirterek, fiş veya faturaların, internet alışverişlerinde ise sipariş, ödeme ve teslimat kayıtlarının saklanmasını önerdi.

Ayıplı veya vaat edilenden farklı ürünlerin fotoğraf ve videoyla, etiket ile kasa fiyatının farklı olması halinde ise raf fiyatının fotoğrafla belgelenmesinin hak arama sürecini kolaylaştıracağını kaydetti.

Kırtasiye alışverişlerinin yoğunlaştığı dönemde velilerin özellikle fiyat etiketlerini kontrol etmesi gerektiğini ifade eden Güllü, "Mevzuata göre malın satış fiyatı ile kasa fiyatı arasında fark bulunması halinde tüketici lehine olan fiyat uygulanıyor. Yani raf veya etiket fiyatı daha düşükse tüketici daha düşük olan fiyat üzerinden alışveriş yapma hakkına sahip. Bu nedenle veliler raf fiyatına bakmalı, ürünü kasada kontrol etmeli, fark varsa itiraz etmeli." şeklinde konuştu.

Güllü, fiyat etiketlerinin okunabilir, gerçeğe uygun ve yanıltıcı olmaması gerektiğini belirterek, bu konudaki aykırılıkların Ticaret İl Müdürlükleri, belediyeler ve ilgili odalara bildirilebileceğini kaydetti.

GÜVENSİZ ÜRÜNLER GÜBİS'TEN KONTROL EDİLEBİLİR

Kırtasiye alışverişinden önce Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi'nin (GÜBİS) de kontrol edilmesini öneren Güllü, yetkili kamu kurumlarınca güvensiz olduğu tespit edilen ürünlerin burada yayımlandığını belirtti.

İnternetten kırtasiye alışverişinde tüketicinin satıcıyı araştırması, ürün açıklamalarını ve teslimat koşullarını dikkatle incelemesi gerektiğine vurgu yapan Güllü, "Sosyal medya reklamları, influencer tavsiyeleri veya yüksek takipçi sayısı tek başına güvenilirlik göstergesi değildir. Tüketici, satıcının kim olduğunu, iletişim bilgilerini, ürünün özelliklerini, teslimat koşullarını ve satış sonrası süreçleri kontrol etmelidir. Özellikle piyasa fiyatının çok altında sunulan ve gerçek olamayacak kadar cazip görünen ürünlerde daha dikkatli olunmalıdır." şeklinde konuştu.

Satıcıyla yaşanan uyuşmazlığın çözülememesi halinde tüketicilerin yasal başvuru yollarına müracaat edebileceğini aktaran Güllü, 2026 yılında 186 bin liranın altındaki tüketici uyuşmazlıklarında Tüketici Hakem Heyetlerine başvuru yapılabildiğini ve işlemlerin e-Devlet üzerinden Tüketici Bilgi Sistemi (TÜBİS) aracılığıyla gerçekleştirilebildiğini kaydetti.

Eğitim ortamının ticari yönlendirmelerden uzak tutulması gerektiğini vurgulayan Güllü, sözlerini şöyle tamamladı:

"Bir kalem, bir silgi veya bir boya 'küçük alışveriş' olabilir ama çocuğun sağlığı açısından küçük bir risk yoktur. Yeni eğitim-öğretim yılı öncesinde çağrımız nettir, veliler bilinçli alışveriş yapsın, işletmeler kurallara uysun, kamu kurumları denetimleri sıklaştırsın. Çocuklarımızın sağlığı, ailelerin bütçesi ve tüketicinin hakkı hiçbir ticari kaygının gerisine atılmamalıdır."