Öğretmenler Günü nde çarpıcı rapor! Türkiye 9 ülke ile karşılaştırıldı

Rapor, Türkiye’de öğretmen yetiştirme sürecinin temel varsayımlardan başlanarak yeniden yapılandırılması gerektiğini ortaya koyarken, arz-talep dengesizliğinin sürdürülemez boyutlara ulaştığına dikkat çekti.

İşte TEDMEM’in kamuoyuyla paylaştığı rapordan öne çıkan tespitler ve detaylar:RAPORUN KAPSAMI VE İNCELENEN ÜLKELER

TEDMEM, öğretmenlik mesleğinin Türkiye’nin geleceğini şekillendirmedeki rolüne dikkat çekmek amacıyla hazırladığı bu raporda; Türkiye, Güney Kore, İngiltere, Kanada, Finlandiya, Japonya, Estonya, Polonya, Almanya ve Fransa’nın öğretmenlik politikalarını karşılaştırmalı bir bakışla ele aldı. Çalışmada, öğretmen yetiştirme, mesleğe giriş ve kariyer gelişimi süreçleri bütüncül bir çerçevede incelenirken, Türkiye’deki son düzenlemeler uluslararası eğilimlerle birlikte değerlendirildi.

'Hak ettikleri değeri görecekleri günler yakın'

DÜNYADA NİTELİK TÜRKİYE’DE NİCELİK ÖN PLANDA

Raporda, ülkelerin öğretmen yetiştirme politikaları arasındaki farklar şu şekilde sıralandı:

Finlandiya ve Estonya: Öğretmen yetiştirme programlarını sınırlı sayıda üniversitede yürüterek nitelik odaklı bir seçim sistemi uyguluyor.İngiltere, Japonya ve Almanya: Çok aşamalı sınavlar ve performans değerlendirmeleri ile mesleğe girişte güçlü bir eleme mekanizması işletiyor.Güney Kore: Hem programa giriş hem de mesleğe geçişte titiz ve çoklu değerlendirme süreçleriyle öncü bir model sunuyor.Türkiye: Uzun yıllardır öğretmen ihtiyacından bağımsız biçimde geniş bir aday havuzu oluşturuluyor.SÜRDÜRÜLEMEZ ARZ-TALEP DENGESİ

Raporda yer alan güncel verilere göre, Türkiye'de eğitim fakültelerinde 184.584 öğrenci öğrenim görüyor ve her yıl yaklaşık 40 bin aday mezun oluyor. Buna karşılık, önümüzdeki dönemde yıllık atama sayısının 6–8 bin düzeyinde kalacağı ifade ediliyor. Ayrıca, öğretmen ihtiyacı planlamasıyla bağlantı kurulmadan binlerce kişiye pedagojik formasyon eğitimi verilmesinin, zaten geniş olan aday havuzunu daha da büyüttüğü belirtiliyor.

Raporda, nitelikli öğretmen yetiştirmek yerine çok sayıda aday yetiştirmek üzerine kurgulanan sürecin sürdürülebilirliğini yitirdiği vurgulandı.

Bugün öğretmenler günü, kutla kutlayabilirsen! 22 yılda maaşları bakın nasıl eridi!

DİPLOMALI ÖĞRETMENİ İKİNCİ KEZ YETİŞTİREN TEK ÜLKE TÜRKİYE

Uluslararası karşılaştırmalar, Türkiye’nin öğretmen adaylarının meslek diplomalarına sahip olmalarına rağmen, ikinci kez öğretmen yetiştirme sürecine katılmak durumunda kaldığı tek ülke olduğunu gösterdi.

Raporda şu tespitlere yer verildi:

Çoğu ülkede öğretmenlik diplomasını alan adaylar istihdam edildikten sonra doğrudan aday öğretmenlik sürecine başlarken, Türkiye’de eğitim fakültesi mezunları Millî Eğitim Akademisi bünyesinde yeni bir hazırlık eğitimine alınıyor.

Türkiye’deki bu hazırlık eğitimi, Almanya’daki yalnızca pratiğe odaklanan "hazırlık hizmeti"nden farklı olarak, yeniden teorik ve uygulamalı dersler içeren ikinci bir öğretmenlik eğitimi niteliği taşıyor.

Bu durumun, eğitim fakültelerindeki eğitimin işlevselliğini sorgulattığı, adayların mesleğe geçiş süresini uzatarak öngörülebilirliği zayıflattığı ve motivasyonu düşürdüğü belirtildi.

BAŞARI SIRALAMASINDA ÇİFTE STANDART

Raporda dikkat çekilen bir diğer husus ise eğitim fakültelerine girişteki 300 bin başarı sıralaması şartı oldu. Bu şartın eğitim fakülteleri için bir kalite filtresi işlevi gördüğü ancak diğer lisans programlarından pedagojik formasyon yoluyla gelen adaylarda bu koşulun aranmamasının nitelik farkı ve eşitsizlik yarattığı vurgulandı. TEDMEM, başarı sıralaması şartının, Akademiye girişte öğretmenliğe kaynak teşkil eden tüm programlar için uygulanması gerektiğini belirtti.

PROGRAM SÜRELERİNDE "TEK TİP" MODEL ELEŞTİRİSİ

Birçok ülkede öğretmen yetiştirme programları, öğretmenin görev yapacağı eğitim kademesine göre farklılık gösteriyor:

Dünya Örnekleri: Lise öğretmenliği daha uzun ve yoğun programlarla yürütülürken; okul öncesi ve sınıf öğretmenliği daha kısa ancak pedagojik ağırlıklı modellerle destekleniyor (Örn: Finlandiya, Estonya, Almanya, Japonya, İngiltere).Türkiye: Eğitim fakültelerinde tüm branşlarda dört yıllık tek tip bir model uygulanıyor. Rapor, programların süre ve içerik açısından yeniden tasarlanması gerektiğini savunuyor.KARİYER BASAMAKLARI VE MESLEKİ GELİŞİM

Türkiye’deki mevcut "uzman öğretmenlik" ve "başöğretmenlik" sisteminin büyük ölçüde kıdeme dayalı olduğu belirtilen raporda, uluslararası örneklerdeki gibi yetkinlik kriterlerine bağlı bir ilerleme sunulmadığı ifade edildi.

Dünyadan örnekler ise şöyle sıralandı:Estonya ve Polonya: Bilgi ve beceri gelişimini vurgulayan akademik kariyer basamakları sunuyor.Kanada (Ontario), İngiltere ve Japonya: Okul liderliği ve müdürlük gibi yönetsel pozisyonlara yönelik kariyer yolları sunuyor.Almanya, Fransa ve Güney Kore: Hem akademik hem de yönetsel yetkinlikleri öne çıkaran basamaklar içeriyor.

Bu ülkelerde öğretmenler kariyerlerinde ilerlerken, maaşlarıyla birlikte sorumlulukları da değişiyor.

ATANAMAYAN ÖĞRETMENLER İÇİN "YENİ BİR HAYAT" ÖNERİSİ

Aday sayısının plansız artışının ekonomik, politik ve sosyolojik sonuçlar doğurduğuna dikkat çeken TEDMEM, atanma umudu zayıflayan adaylar için ulusal ölçekte bir proje önerdi. Öğretmen adaylarının niteliklerini geliştirmesine ve başka alanlarda istihdam edilebilmelerine imkan tanıyan "yeniden beceri kazandırma (reskilling)" ve "yetkinlik geliştirme (upskilling)" programlarının tasarlanması gerektiği vurgulandı.

TEDMEM’DEN POLİTİKA ÖNERİLERİ

Raporun sonuç bölümünde, öğretmenlik mesleğini güçlendirmek adına şu temel politika önerileri sunuldu:

Yeniden yapılandırma: Öğretmen seçimi, yetiştirilmesi ve istihdam süreçleri temel varsayımlardan başlanarak bir bütün olarak yeniden yapılandırılmalı.Farklılaşmış modeller: Öğretmen yetiştirme programlarında alanlara ve kademelere göre farklılaşmış modeller geliştirilmeli.Akademi'nin rolü: Millî Eğitim Akademilerinin hazırlık eğitimi bilimsel ve işlevsel tanımlanmalı; eğitim fakültesi mezunları için süreç uygulama ağırlıklı olmalı.Yetkinlik temelli kariyer: Kariyer basamaklarında yetkinlik ve uzmanlaşma temelli bir sistem oluşturulmalı.Stratejik reform: Öğretmenlik mesleği sadece istihdam edilen bir kadro değil, eğitim sistemini etkileyen stratejik bir reform ekseni olarak konumlandırılmalı.Alternatif istihdam: Atanma ihtimali düşük adaylar için başka sektörlerde istihdamı destekleyecek beceri kazandırma programları hayata geçirilmeli.

TEDMEM, raporun tamamını kamuoyuyla paylaşarak, çalışmanın eğitim politikalarının niteliğini artırmaya katkı sunmasını diledi ve tüm eğitim emektarlarının Öğretmenler Günü'nü kutladı.