O tarihe adını “modern jinekolojinin babası” olarak yazdırdı ama bedelini anestezi olmadan ameliyat edilen kadınlar ödedi

TIP TARİHİNİN EN TARTIŞMALI İSİMLERİNDEN BİRİ

J. Marion Sims uzun yıllar boyunca “modern jinekolojinin babası” olarak anıldı. Ancak bugün onun adı, yalnızca geliştirdiği cerrahi tekniklerle değil, bu başarıların hangi koşullarda elde edildiğine dair etik tartışmalarla da gündeme geliyor.

1845 ile 1849 yılları arasında Alabama’da çalışan Sims, ağır doğum komplikasyonlarından biri olan vesikovajinal fistülü tedavi etmeye çalışırken deneysel cerrahi operasyonlarını köleleştirilmiş siyahi kadınlar üzerinde gerçekleştirdi. Modern tıp tarihinde bu süreç, bugün en çok tartışılan etik başlıklardan biri olarak kabul ediliyor.

Fotoğraf: J. Marion Sims. Kaynak: Wikimedia/Kamu malı

TIBBİ BAŞARININ MERKEZİNDE KÖLELEŞTİRİLMİŞ KADINLAR VARDI

Tarihsel kayıtlarda en çok öne çıkan isimler Anarcha, Lucy ve Betsey oldu. Ancak kaynaklar, bu üç kadının dışında adı kayda geçmeyen başka köleleştirilmiş kadınların da bu süreçte bulunduğunu belirtiyor.

Tıp tarihindeki başarı anlatıları uzun yıllar Sims’in ismini öne çıkarırken, bu kadınların yaşadıkları ise çoğu zaman arka planda kaldı. Son yıllarda ise tarihçiler ve tıp kurumları, modern jinekolojinin kökenlerini anlatırken bu kadınların hikâyelerinin de görünür olması gerektiğini vurguluyor.

Yapay zekâ ile oluşturulmuştur

KADINLAR ANESTEZİ OLMADAN AMELİYAT EDİLDİ

Kaynaklara göre Sims’in Alabama’daki deneysel ameliyatları, köleleştirilmiş siyahi kadınlar üzerinde anestezi kullanılmadan gerçekleştirildi. Yani bu kadınlar, cerrahi operasyonlar sırasında bilinçleri açık şekilde, ağır ve son derece acılı müdahalelere maruz kaldı.

Tarihsel kayıtlarda özellikle Anarcha’nın, cerrahi yöntem başarıya ulaşmadan önce defalarca ameliyat edildiği yer alıyor. Üstelik bu operasyonlar, tekniğin henüz kesinleşmediği, başarısızlıkların yaşandığı ve yeni yöntemlerin tekrar tekrar denendiği deneysel bir sürecin parçasıydı. Bu nedenle modern etik tartışmalarda Sims’e yöneltilen en sert eleştirilerden biri, tıbbi ilerlemenin köleleştirilmiş siyahi kadınların anestezisiz ve tekrar eden ameliyatları üzerinden inşa edilmiş olması.

Yapay zekâ ile oluşturulmuştur

TARTIŞMANIN MERKEZİNDE “RIZA” SORUSU YER ALIYOR

Sims’in kendi kayıtlarında kadınların ameliyatı kabul ettiğine dair ifadeler bulunsa da, modern etik değerlendirmeler burada daha temel bir soruya dikkat çekiyor: Kölelik altında yaşayan bir insan gerçekten özgür bir şekilde “hayır” diyebilir miydi?

Bu nedenle bugün tartışma yalnızca ameliyatların sonucu üzerinden değil, bu kadınların gerçekten özgür bir iradeye sahip olup olmadığı sorusu üzerinden de değerlendiriliyor. Modern etik yorumlarda bu başlık, Sims tartışmasının en önemli kırılma noktalarından biri olarak gösteriliyor.

Yapay zekâ ile oluşturulmuştur

ADI KAYDA GEÇMEYEN KADINLAR DA BU TARİHİN PARÇASI

Tarihsel kayıtlarda Anarcha, Lucy ve Betsey isimleri öne çıksa da, kaynaklar bu süreçte adı kayda geçmeyen başka köleleştirilmiş kadınların da bulunduğunu belirtiyor.

Bu nedenle bugün tartışma yalnızca bilinen üç isim üzerinden değil, kayıtlarda görünmeyen kadınlar üzerinden de yürütülüyor. Tıp tarihinin gölgesinde kalan bu kadınların hikâyeleri, modern etik tartışmaların önemli parçalarından biri olarak yeniden gündeme geliyor.

Yapay zekâ ile oluşturulmuştur

SIMS’İN HEYKELİ BİLE YILLAR SONRA TARTIŞMA KONUSU OLDU

J. Marion Sims’in mirası yalnızca akademik tartışmalarla sınırlı kalmadı. Yıllar boyunca New York’taki Central Park’ta bulunan heykeli, Sims’in köleleştirilmiş siyahi kadınlar üzerinde yaptığı deneysel ve anestezisiz ameliyatlar nedeniyle protestoların odağı haline geldi.

Tartışmaların ardından New York City yönetimi, 2018 yılında heykelin kaldırılmasına karar verdi ve anıt bulunduğu yerden taşındı. Bu süreç, Sims’in adının artık yalnızca tıbbi başarılarla değil, etik tartışmalar ve tarihsel hesaplaşmayla birlikte anıldığının sembollerinden biri olarak yorumlandı.

Fotoğraf kaynak: AP

Haber kaynak: NIH / PMC, PubMed, ACOG (American College of Obstetricians and Gynecologists), Harvard Gazette