O dertten kurtulmak için inekleri zebra gibi siyah beyaz boyadılar Sözcü Gazetesi

Evrimsel biyolojinin en büyük gizemlerinden biri olan "Zebralar neden çizgilidir?" sorusu, sonunda tarım dünyasını kökten değiştirecek sıra dışı bir keşfe kapı araladı. Japonya’daki bir grup araştırmacı, yıllardır tartışılan bu teoriyi test etmek için bilim tarihinin en eğlenceli ve yaratıcı deneylerinden birine imza attı: Siyah inekleri beyaz boyayla çizerek onları adeta birer zebraya dönüştürdüler.

Araştırma ekibi, zebra çizgilerinin kan emici sinekleri uzak tuttuğu yönündeki hipotezi kanıtlamak için altı adet Japon Siyahı sığırla çalışmaya başladı. Deneyin hassas olması için hayvanlar farklı gruplara ayrıldı. Bir grup inek beyaz su bazlı boyayla zebra desenine bürünürken, bir diğer gruba ise sadece siyah boyayla çizgiler çizildi. Buradaki amaç, sineklerin boyanın kokusundan mı yoksa desenin kendisinden mi kaçtığını anlamaktı. Son grup ise hiçbir işlem yapılmadan doğal haliyle gözlemlendi.

Gün boyu süren sabırlı takiplerin ardından, araştırmacılar ineklerin üzerine konan sinekleri tek tek sayarak hayvanların kuyruk sallama, ayak vurma ve kulak oynatma gibi huzursuzluk belirtilerini kaydetti.

Elde edilen sonuçlar ezber bozacak cinstendi. Beyaz çizgilerle zebra desenine kavuşan ineklerin üzerine konan kan emici sinek sayısı, diğer gruplara kıyasla neredeyse yarı yarıya azaldı. Üstelik bu ineklerin sinekleri savuşturmak için harcadıkları enerji ve gösterdikleri stres refleksleri de belirgin şekilde düştü. Sadece siyah boyayla çizilen ineklerde hiçbir değişim olmaması ise en önemli ipucunu verdi: Sinekleri kaçıran şey boyanın kokusu değil, tamamen bu benzersiz desenin ta kendisiydi.

Bilim insanları bu durumu sineklerin hareket algısıyla açıklıyor. Sineklerin karmaşık göz yapısı, siyah ve beyaz çizgilerin yan yana gelmesiyle oluşan yüksek kontrastlı yüzeylerde adeta "bocalıyor". Çizgiler, sineklerin iniş yaparken hızı ve mesafeyi ayarlayan görsel mekanizmasını bozduğu için sinekler nereye konacaklarını şaşırıp rotalarını değiştiriyor.

Isırıcı sinekler sadece hayvanların canını yakmakla kalmıyor, aynı zamanda yarattıkları stres nedeniyle et ve süt veriminde büyük kayıplara yol açıp ciddi hastalıklar yayıyor. Çiftçiler bugüne kadar bu sorunla mücadele etmek için yoğun kimyasal böcek ilaçlarına başvurmak zorundaydı.

Japon bilim insanlarının bu yaratıcı deneyi, gelecekte hayvancılıkta zararlı kimyasalların yerini sadece çevre dostu, geçici boyaların veya çizgili hafif örtülerin alabileceğini gösteriyor. Doğanın milyonlarca yıllık evrimsel savunma mekanizması, bugün modern tarımın en temiz ve en pratik çözümlerinden birine dönüşmek üzere.