Nilay Tahiroğlu, vizyonsuzluğa da meydan okuyor

Dün sabah, Üsküdar - Kabataş seferi yapan teknenin camından dışarıyı seyredip her gün olduğu gibi güne Boğaziçi'nin güzelliğiyle başlamanın mutluluğunu yaşarken yanımda oturan iki kişinin konuşması keyfime limon sıktı. Dönüp baktığımda birinin elindeki telefondan baktığı habere yaptığı yorum kulaklarıma tırmaladı; "Aman ne önemli... Kimsenin ilgilenmediği baleyle, kimsenin bilmediği yarışmayla ilgili haber yapıyorlar."

Kerameti kendinden menkul kişinin baktığı haber, gencecik bir değerimiz olan Nilay Tahiroğlu'nun dünyanın en prestijli organizasyonlarından biri olan 15. Uluslararası Moskova Bale Yarışması'nda finale yükselmesiydi. O an kan beynime sıçradı. Dönüp; "Sizin için bu hayatta gerçekten önemli, estetik veya takdire şayan tek bir şey var mı?" demek istedim istemesine ama derin bir "Ya sabır" eşliğinde kendimi güverteye attım.

Temsili fotoğraf

Peki kimdi bu, baleyi ve uluslararası bir başarıyı tek bir dudak büküşle değersizleştiren kerameti kendinden menkul kişi?

Belli ki hayatı boyunca bir kez bile o sahnenin büyüsünü tatmamış, bir balet veya balerinin o zarafetin arkasına gizlediği insanüstü emeği tahayyül etmemiş biri. Bir balerinin parmak uçlarında yükselirken yer çekimine meydan okuduğu o birkaç saniyenin arkasında; çocukluktan vazgeçişler, kanayan ayak parmakları, yıllar süren katı bir askeri disiplin ve her gün tekrarlanan saatlerce süren acı dolu egzersizler olduğunu bilecek vizyona sahip değil.

Daha da acısı, bu toprakların yetiştirdiği bir sanatçının dünya kürsüsüne göz kırpmasının ne anlama geldiğini kavrayacak, bir ülkenin bale sanatında uluslararası arenalarda adından söz ettirmesi, o toplumun kültürel gelişmişlik düzeyinin, estetik algısının ve sanata verdiği değerin en rafine, en aristokratik göstergelerinden biri olduğunu bilecek aydınlanmaya ulaşamamış olması.

MEDENİYET KARNESİ

Oysa; Nilay Tahiroğlu'nun başarısı, bir medeniyet karnesi olarak ülkemizin bale vizyonunun dünya standartlarında tescillenmesi anlamı taşıyor.

Ne yazık ki hayatı sadece sosyal medyanın sabun köpüğü gündemlerinden ibaret sananlar için bu başarılar hiçbir şey ifade etmiyor. Onlar, kendilerini geliştirmek yerine, ulaşamadıkları ve anlayamadıkları her yüksek değeri aşağı çekerek eşitlemeye çalışıyorlar. Ne kadar dudak büküp küçümseseler de Nilay Tahiroğlu ve onun gibi binbir emekle parmak uçlarında dünyayı fetheden sanatçılarımız, ülkemizin aydınlık yüzü olmaya devam edecek. Oturduğu yerden her başarıyı eleştirenlerin sığlığı ise sadece teknenin arkasında bıraktığı ve saniyeler içinde kaybolan köpükler gibi hayatta bir iz bırakamayacak.

MÜKEMMEL BİR MERCEK SUNUYOR

Ankara Devlet Opera ve Balesi sanatçısı ve Hacettepe Üniversitesi Devlet Konservatuvarı öğrencisi olan Nilay Tahiroğlu'nun başarı hikâyesi, hem balenin zorluklarını tahayyül etmek hem de Türkiye'de bu sanata olan ilgiyi ve farkındalığı gözler önüne serme adına mükemmel bir mercek sunuyor. 20 yaşındaki Nilay Tahiroğlu'nun uluslararası yarışmalarda elde ettiği başarılar, sadece kişisel bir zafer değil, aynı zamanda Türk balesinin uluslararası standartlardaki yetkinliğinin de bir göstergesi olması açısından bir hayli önem arz ediyor.

ULUSLARARASI BAŞARILARI

♦ Şubat 2024... Rusya'da düzenlenen Umutların Büyük Ödülü Uluslararası Gençlik Bale Yarışması'nda büyükler kategorisinde yarışan tek Türk balerin oldu. Sergilediği üstün performansla gümüş madalya kazandı.

♦ Haziran 2024... Dünyanın dört bir yanından 500 seçkin dansçının katıldığı Kore Uluslararası Bale Yarışması'nda ikinci olarak gümüş madalya aldı.

♦ Temmuz 2026... Efsanevi Bolşoy Tiyatrosu'nda gerçekleştirilen, bale dünyasının en prestijli ve en zorlu organizasyonlarından biri ve balenin olimpiyatı olarak kabul edilen Uluslararası Moskova Bale Yarışması'nda finale yükseldi. Bu yarışmada finale kalarak ilk 5 arasında kalan ilk balerin oldu.

Kore Uluslararası Bale Yarışması'nda Nilay Tahiroğlu'na madalyasını Tan Sağtürk verdi.

Türkiye'yi ve Türk balesini temsil ettiği bu uluslararası yarışmalar, bale sanatında dünyanın en ağır fiziksel ve zihinsel yüklerini barındırması nedeniyle Nilay Tahiroğlu'nun elde ettiği başarılar önemli kere önemli niteliğine sahip.

Peki zorluğu açısından baleyi diğer sanatlardan ayırıp bir tür estetik atletizme dönüştüren zorlukları nelerdir?

♦ Fiziksel Aşınma ve Sınırlar... Balerinler, pointe denilen parmak ucu ayakkabılarının üzerinde tüm vücut ağırlıklarını taşıyor. Bu durum ayak yapısında kalıcı deformasyonlara, kronik sakatlıklara ve lif kopmalarına neden olabiliyor. Balet ve balerinler, kas hafızasını ve esnekliğini korumak için haftanın 6 günü, saatlerce süren egzersiz yapmak zorunda kalıyorlar.

♦ Zihinsel Dayanıklılık... Klasik bale repertuvarı hata kabul etmiyor. Örneğin; 'Don Kişot', 'Kuğu Gölü' ya da 'La Bayadère' gibi eserlerin sololarını sahnelemek; sadece teknik kusursuzluk değil, sahne stresiyle başa çıkabilecek çelik gibi bir irade gerektiriyor.

♦ Sosyal Hayattan Fedakârlık... Konservatuvar eğitimi küçük yaşlarda başlıyor. Akranları oyun oynarken ya da sosyalleşirken, bir bale öğrencisi zamanının tamamını aynalı salonlarda geçiriyor. Tüm yaşantısı, beslenme düzeninden uyku saatlerine kadar tamamen baleye göre programlanıyor.

İLGİ GİDEREK YÜKSELİYOR

TÜİK'in (Türkiye İstatistik Kurumu) verilerine göre;

♦ 2023 - 2024 sezonunda; opera ve bale gösterilerini seyredenlerin sayısı bir önceki sezona göre % 59.6 oranında arttı.

♦ 2024 - 2025 sezonunda; opera ve bale izleyici sayısı bir önceki sezona göre % 16.5 arttı.

TEMELLER VALOIS İLE ATILDI

1947'de dünyaca ünlü İngiliz balerin ve koreograf Dame Ninette de Valois'nın Türkiye'ye davet edilmesiyle temelleri atılan Türk balesi, günümüzde; Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin, Antalya ve Samsun Devlet Opera ve Baleleri, sahnelenen kapalı gişe eserlerle sadece sanatsal bir başarıya imza atmıyor, aynı zamanda kemikleşmiş, entelektüel ve sadık bir seyirci kitlesini salonlarda ağırlayarak ülkenin kültür sanat damarını besliyor.

Dame Ninette de Valois (1898 - 2001)

Türk balesinin bu sağlam temeller üzerinde yükseldiğinin en somut kanıtlarından biri, genç yeteneklerimizin uluslararası arenada elde ettiği başarılardır. Son dönemde Nilay Tahiroğlu'nun prestijli uluslararası yarışmalarda kazandığı madalyalar, Türkiye'deki devlet konservatuvarlarının eğitim seviyesinin ne denli yüksek ve dünya standartlarında olduğunu gözler önüne seriyor. Tahiroğlu'nun parlayan yıldızı, bugün balerin ya da balet olma hayali kuran çocukların yolunu aydınlatan güçlü bir fener görevi görüyor.

Dame Ninette de Valois, Millî Eğitim Bakanlığı'nın resmi daveti üzerine 1947'de Türkiye'ye geldi. Valois, bu ziyaretinde Türkiye'de bale sanatının temellerini atarken 1948'de İstanbul Yeşilköy'de ülkenin ilk bale okulunu kurdu. Fotoğraf: Twitter - @goksusu AİLELER ROTAYI BALE KURSLARINA ÇEVİRİYOR

Son yıllarda Türkiye genelinde özel bale kurslarının sayısında yaşanan gözle görülür artış, toplumun bu sanata olan ilgisinin tabana yayıldığını açıkça gösteriyor. Günümüzde aileler; çocuklarının omurga sağlığı, doğru duruş gelişimi, zarafet ve en önemlisi erken yaşta kazanılacak bir yaşam disiplini için rotayı bale kurslarına çeviriyor.

ARTI DEĞER OLARAK YANSIYOR

Elbette bu eğitimi alan çocukların büyük bir kısmı ileride profesyonel birer dansçı olmayı seçmeyecek, kariyerlerini farklı meslek gruplarında şekillendirecek. Ancak bale eğitiminin bireye kattığı kazanımlar hiçbir zaman kaybolmayacak. Erken yaşta bar başında öğrenilen o disiplin, estetik bakış açısı, beden farkındalığı ve zorluklar karşısında yılmama azmi; bireylerin gerek özel hayatlarına gerekse ileride icra edecekleri mesleklere pozitif birer artı değer olarak yansıyacak.

SADECE ELİT BİR SANAT DALI DEĞİL

Nilay Tahiroğlu gibi değerlerle uluslararası tescilini alan Türk balesi; hem profesyonel sahnelerde kapalı gişe oynayan dev kadrolarıyla hem de özel kurslarda yetişen geleceğin estetik duygusu yüksek nesilleriyle büyümeye devam ediyor. Bale, Türkiye'de artık sadece elit bir sanat dalı değil; disiplinli, zarif ve aydınlık bir toplum inşa etmenin en estetik yollarından biri olma yolunda hızla ilerliyor.

YETİŞKİNLER ÇOCUKLUK HAYALİNİ GERÇEKLEŞTİRİYOR

Ayrıca; yetişkinlik dönemlerinde bale pabuçlarını giyerek yarım kalan çocukluk düşlerini gerçeğe dönüştürenler de bir hayli fazla. Çocukluk yıllarında imkânsızlıklar, sosyo - ekonomik şartlar ya da aile engeli nedeniyle o çok arzuladıkları bale pabuçlarını giyemeyenler, içlerindeki tutkuyu yıllarca büyüterek sahneye taşıyor. Bunun en somut ve ilham verici örneklerinden biri; yetişkinlerin sahneye çıktığı 'Devinim' adlı bale gösterisi.