Nesilleri tükeniyor: Nüfusları yarıya indi, daha da inecek

Dünya'nın en büyük çevre ağı IUCN, Tehdit Altındaki Türler Kırmızı Listesi'ni güncelledi. İmparator penguenleri ve Antarktika kürklü fokları artık "nesli tehlike altında" kategorisinde.

Daha önce "tehdide yakın" olarak sınıflandırılan imparator penguenleri, 2009-2018 yılları arasında yaklaşık yüzde 10 nüfus kaybetti. Deniz buzunun beklenenden erken çözülmesi nedeniyle yavru penguenler soğukta donuyor ya da sulara düşüyor.

IUCN, mevcut gidişatın sürmesi durumunda imparator penguen nüfusunun 2080'lere kadar yarıya ineceğini öngörüyor. IUCN Penguen Uzmanlar Grubu'ndan Dr. Philip Trathan durumu şöyle özetledi:

"Farklı risk faktörlerini titizlikle değerlendirdik ve insan kaynaklı iklim değişikliğinin imparator penguenleri için en ciddi tehdit olduğu sonucuna vardık. İlkbaharda erken buz çözülmesi, Antarktika'daki kolonileri şimdiden etkiliyor."

Antarktika kürklü foklarının durumu da kritik. IUCN verilerine göre 1999'da yaklaşık 2 milyon 187 bin olan olgun birey sayısı geçen yıl 944 bine geriledi. 26 yılda yüzde 50'yi aşan bu düşüş, türü "en az endişe verici" kategorisinden doğrudan "nesli tehlike altında" sınıfına taşıdı.

Tasmania Üniversitesi'nden Profesör Mary-Anne Lea, bu tabloyu mesleki kariyerinin en sarsıcı gelişmesi olarak nitelendirdi:

"Bir zamanlar son derece kalabalık olan bu türün nesli tehlike altında listesine gireceğini kariyerimde hiç beklemezdim."

Lea, düşüşün temel nedenini okyanus sıcaklığının artması ve buz örtüsünün erimesiyle krillin azalmasına bağladı. Antarktika kürklü foklarının, penguenlerin ve diğer deniz memelilerinin başlıca besin kaynağı olan kril, değişen koşullarda farklı bölgelere dağılıyor; bu da avcı türlerin hayatta kalma stratejilerini köklü biçimde zorluyor.

Kırmızı Liste güncellemesinde yalnızca iklim değişikliği değil, hastalık da gündemde. Daha önce "en az endişe verici" kategorisinde yer alan güney fil fokları artık "savunmasız" statüsünde.

Ölümcül H5 kuş gribi salgınları, bazı kolonilerde yavrular arasındaki ölüm oranını yüzde 90'a taşıdı. Geçen yılın sonlarında Güney Okyanusu'ndaki Heard Adası'na giden Avustralyalı araştırmacılar, kıyılarda yüzlerce ölü fil foku gözlemledi.

WWF Avustralya'nın okyanus koruma direktörü Emily Grilly, Japonya'da önümüzdeki ay yapılacak Antarktika Antlaşması Danışma Toplantısı öncesinde ülkelere çağrıda bulundu. Grilly, imparator pengueni ve Antarktika kürklü fokuna "özel koruma altındaki tür" statüsü verilmesini talep ederken mesajını net biçimde iletti:

"Fosil yakıtlardan uzaklaşmamız gerekiyor. Bu türleri hedefli koruma önlemleriyle desteklemezsek nüfus düşüşü durmayacak; bu da yıkıcı boyutlara ve olası soy tükenmeleirne yol açabilir."

Özel koruma statüsü, söz konusu türleri endüstriyel balıkçılık ve turizm faaliyetlerine karşı da güvence altına alacak.