NASA dan 50 yıl sonra bir ilk: Geri sayım başladı... Sözcü Gazetesi

NASA’nın fırlatma penceresi 6 Şubat’ta açılıyor ve ilkbahar aylarına kadar devam ediyor. Ajans, roket, uzay aracı ve yer sistemlerine ilişkin son teknik kontrollerin ardından kesin tarihi açıklayacak. Hedef, nisan ayı sonundan önce fırlatma yapmak.

Görev, Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nden başlatılacak. NASA, Space Launch System (SLS) roketi ve Orion kapsülüne ilişkin “tam hazır olma” durumuna göre karar verecek. Ajansın yeni yöneticisi Jared Isaacman, takvim konusunda şeffaf olunacağını ve daha fazla teknik veri görmek istediğini belirtti.

Artemis II, SLS roketi ve Orion kapsülünün ilk insanlı uçuşu olacak. Dört kişilik mürettebatta görev komutanı Reid Wiseman, pilot Victor Glover, görev uzmanı Christina Koch ve Kanada Uzay Ajansı’ndan görev uzmanı Jeremy Hansen yer alıyor. Görev boyunca astronotlar, gelecekteki Ay görevleri için kritik öneme sahip sistem ve manevraları test edecek.

Fırlatmanın ardından Orion kapsülü önce Dünya yörüngesine yerleşecek. Burada uzay aracının sistemleri test edilecek ve kapsül manuel olarak uçurulacak. Ardından Orion, Ay’ın binlerce kilometre ötesine uzanan bir rota izleyecek.

Space’e göre uzay aracı, “serbest dönüş” adı verilen yöntemle Ay etrafında sekiz çizen bir yörünge izleyerek motorlarını yeniden ateşlemeden Dünya’ya dönebilecek. Bu rota, olası bir arıza durumunda mürettebatın güvenli dönüşünü garanti etmeyi amaçlıyor.

Görev sırasında yaşam destek, itki, enerji ve navigasyon sistemleri test edilecek. Astronotlar ayrıca derin uzayda yürütülecek tıbbi deneyler için veri sağlayacak. Radyasyon seviyesi Uluslararası Uzay İstasyonu’na kıyasla daha yüksek olacak, ancak güvenli sınırlar içinde kalacak. Dönüşte Orion kapsülü atmosferden sert bir giriş yaparak ABD’nin batı kıyısı açıklarında Pasifik Okyanusu’na iniş yapacak.

Artemis II, Ay’a iniş yapmayacak ve bu yönüyle Ay yüzeyine insan indirmeyi hedefleyen Artemis III için bir prova niteliği taşıyacak. NASA, Artemis III’ün 2027’den önce başlamayacağını belirtirken, uzmanlara göre en erken tarih 2028 olarak görülüyor. Ay’a iniş için kullanılacak araç henüz kesinleşmiş değil; SpaceX’in Starship iniş aracı ile Blue Origin tarafından geliştirilen araç adaylar arasında yer alıyor. Ayrıca Axiom tarafından geliştirilen yeni uzay giysileri de henüz hazır değil. Artemis III’te astronotların Ay’ın güney kutbuna inmesi planlanıyor.

NASA’nın uzun vadeli planı, Artemis III ile sınırlı değil. Artemis IV ve V görevleriyle Ay yörüngesinde Gateway adlı küçük bir uzay istasyonunun inşasına başlanması hedefleniyor. Daha fazla Ay inişi, Gateway’e yeni modüller eklenmesi ve Ay yüzeyine robotik araçların gönderilmesi planlanıyor. Program, ticari ortaklıklar ve uluslararası katılımla Ay’da uzun süreli insan varlığı kurmayı amaçlıyor.

Son insanlı Ay görevi Aralık 1972’de Apollo 17 ile gerçekleştirilmişti. Apollo programı kapsamında 24 astronot Ay’a gitmiş, 12’si Ay yüzeyinde yürümüştü. Soğuk Savaş döneminin ardından siyasi ilgi ve bütçelerin azalmasıyla insanlı Ay görevleri durdurulmuştu. Artemis programı ise bu kez sürdürülebilir, teknolojik ve ticari ortaklıklara dayalı bir dönüşü hedefliyor. Programın bugüne kadarki maliyetinin yaklaşık 50 milyar dolar olduğu, tek bir fırlatmanın maliyetinin ise 4 milyar dolar civarında bulunduğu belirtiliyor.