Nakit karttan daha “acı”

Journal of Consumer Research'te yayımlanan “A Mega-Replication of the Effect of Cash Versus Card Payment on Pain of Paying” başlıklı araştırmada, nakit ve kartla ödeme arasındaki psikolojik fark yeniden ele alındı.

Christopher J. Bechler ve çalışma arkadaşlarının gerçekleştirdiği araştırma, 13 büyük ölçekli ve önceden kayıtlı tekrarlama çalışmasını kapsadı. Çalışmalarda toplam 32 bin 371 katılımcı, 65 ürün ve 1,09 ila 400 dolar arasında değişen 57 fiyat noktası yer aldı.

Araştırmada, farklı deney düzenekleri kullanıldı ve nakit ödemenin kartla ödemeye kıyasla psikolojik olarak daha fazla “ödeme acısı” yarattığı yönündeki önceki bulgu yeniden ortaya çıktı. Sonucun, birden fazla kart, dijital cüzdan ve sanal para kullanan günümüz tüketicileri arasında da geçerli olduğu görüldü.

ÖDEME YÖNTEMİ HARCANAN MİKTARI ETKİLEDİ

Araştırmada ödeme yönteminin harcanan miktar ve ödeme istekliliği (WTP) üzerindeki etkisi de karşılaştırıldı.

Buna göre ödeme yönteminin harcanan miktar üzerindeki doğrudan etkisi, ödeme istekliliği üzerindeki etkisine göre daha güvenilir ve daha büyük bulundu.

Araştırmacılar, ödeme yönteminin sonuç değişkenleri üzerindeki doğrudan etkilerinin ödeme acısı tarafından aracılık edildiğini belirledi. Ayrıca nakit ve kart kullanım sıklığı gibi bireysel farklılıkların, ödeme yönteminin yarattığı etkinin düzeyini değiştirdiği görüldü.

EURO BÖLGESİ'NDE İŞLETMELERİN YÜZDE 92'Sİ NAKİT KABUL ETTİ

ECB'nin 2026 yılında gerçekleştirdiği işletme araştırmasında, Euro Bölgesi'ndeki fiziksel satış noktalarında nakit kullanımına ilişkin güncel veriler ortaya konuldu.

ECB'nin araştırmasına göre, 2026'da fiziksel satış noktalarına sahip mal ve hizmet perakendecileri, restoran ve kafeler, oteller ile sanat, eğlence ve dinlence sektörlerinde faaliyet gösteren işletmelerin yüzde 92'si nakit kabul etti. Bu oran 2024'te yüzde 90 olarak kaydedildi.

Böylece pandemi döneminde ve sonrasında gerileyen nakit kabulünde yeniden artış görüldü. Kart kabul eden işletmelerin oranı ise yüzde 88'de kaldı. Nakit, Euro Bölgesi'nde en fazla kabul edilen ödeme yöntemi olmayı sürdürdü.

MOBİL ÖDEME KABULÜ YÜZDE 68'E ÇIKTI

ECB verilerine göre mobil ödeme kabul eden işletmelerin oranı da önemli ölçüde arttı.

2024'te yüzde 36 olan mobil ödeme kabul oranı, 2026'da yüzde 68'e yükseldi.

İşletmelerin yüzde 25'i dijital ödemeleri teşvik etmek için önlem aldığını bildirdi. Bu kapsamda nakitsiz ödemeleri kabul eden kasa sistemlerine yatırım yapılması ve nakit ödeme yapılabilen kasa sayısının azaltılması gibi uygulamalar gerçekleştirildi.

İşletmelerin yüzde 13'ü ise self-servis kasaları kullanıma sundu.

NAKİT GİZLİLİK VE GÜVENİLİRLİKTE ÖNE ÇIKTI

ECB araştırmasında işletmeler, hangi ödeme yöntemlerini kabul edeceklerine karar verirken tüketici tercihlerini, güvenliği ve kullanım kolaylığını önemli kriterler olarak gösterdi.

İşletmeler, nakit ödemeyi dijital ödeme yöntemlerine kıyasla özellikle gizlilik ve güvenilirlik açısından avantajlı gördü.

Araştırmaya Euro Bölgesi'ndeki 21 ülkenin tamamından 8 bin 205 işletme katıldı. Görüşmeler Şubat-Nisan 2026 döneminde gerçekleştirildi.