Nadir kitapların peşine düştüler: Raflardan teker teker toplanıyor Sözcü Gazetesi

Yapay zeka şirketleri, dil modellerini 'temiz' insan verisiyle eğitmek için 2022 öncesi basılan milyonlarca kitabı topluyor. Yüksek hızlı tarama süreçlerinde kitapların sırtları kesilerek fiziksel kopyalar tamamen yok edilirken, uzmanlar telafisi imkansız bir kültürel kayıp yaşandığı konusunda uyardı.

"YAPAY ZEKA BULAŞMAMIŞ" VERİ ARAYIŞI

Yapay zeka geliştiricileri, yeni nesil dil modellerini eğitmek amacıyla 2022 yılı öncesinde basılmış fiziksel kitaplara yöneldi. Bu dönemde üretilen eserlerin tercih edilmesinin temelinde, metinlerin yapay zeka tarafından üretilmiş "sentetik veri" veya "kirli içerik" barındırmaması yatıyor.

Sadece insan eliyle yazılmış özgün içeriklere ulaşmak isteyen teknoloji devlerine bu süreçte veri komisyoncuları aracılık ediyor. Sektörün önde gelen veri sağlayıcılarından ISBNdb, yapay zeka geliştiricilerine toplu halde kitap tedarik ederken, bu eserlerin dijitalleştirilmesinde kullanılan yöntemler büyük bir tartışmayı beraberinde getirdi.

HIZLI VE UCUZ TARAMA UĞRUNA BİNLERCE KİTAP İMHA EDİLİYOR

Dijitalleştirme işlemi sırasında maliyeti düşürmek ve süreci hızlandırmak adına son derece yıkıcı bir yöntem uygulanıyor. Kitapların sırt kısımları kesilerek sayfaları tek tek ayrılıyor ve yüksek hızlı tarayıcılardan geçiriliyor. Ancak bu işlem, orijinal fiziksel kopyanın tamamen yok olmasına yol açıyor. Kitabın bütünlüğünü koruyan yavaş tarama teknikleri ise yüksek maliyeti nedeniyle tercih edilmiyor.

ISBNdb bu uygulamayı bir "dijital koruma" projesi olarak savunsa da, eleştirmenler yapılan işlemin açık bir kültürel kıyım olduğunu belirtiyor. Şirketin, müşterilerinin kimliğini saklamak amacıyla katı gizlilik sözleşmeleri (NDA) imzaladığı ve gelen tepkileri bastırmaya çalıştığı ifade ediliyor.

SAVAŞLARDAN SAĞ ÇIKAN ESERLER GİRİ DÖNÜŞÜ OLMAYAN BİR YOLA GİRİYOR

Tarihçiler ve kütüphaneciler, giyotine gönderilen kitaplar arasında savaşlar, yangınlar ve doğal afetlerden kurtularak günümüze kadar ulaşmış nadir nüshaların bulunduğuna dikkat çekiyor. İnternet ortamındaki dijital verilerin aksine, bu fiziksel kopyalar bir kez yok edildiğinde onları geri getirmenin hiçbir yolu kalmıyor.

ABD MAHKEMESİNDEN TARTIŞMALI "ADİL KULLANIM" KARARI

Süreç hukuki boyuta taşınırken, ABD’de yapay zeka şirketi Anthropic ile ilgili yakın zamanda alınan bir mahkeme kararı tartışmaları daha da alevlendirdi. Yargıç, yasal yollarla satın alınan kitapların yapay zeka eğitimi için taranmasını belirli şartlar altında "adil kullanım" kapsamında değerlendirdi.