‘Mutabakat’ta çember daralıyor

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ve MİT Başkanı İbrahim Kalın, Suriye’nin başkenti Şam’ı ziyaret etti. Fidan, Güler ve Kalın, Şam temaslarında Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ve Suriyeli yetkililerle görüştü. Görüşmelerde, Beşar Esad rejiminin devrildiği 8 Aralık 2024’ün birinci yıldönümü olması açısında da önem taşıyor. Edinilen bilgiye göre ziyaret kapsamında siyasi, ekonomik ve güvenlik boyutlarıyla Türkiye-Suriye ilişkilerinin son bir yıllık seyri kapsamlı biçimde değerlendirildi. Türkiye’nin ulusal güvenlik önceliklerini yakından ilgilendiren 10 Mart Mutabakatı’nın uygulanması sürecinin gidişatı da ele alındı.

İSRAİL’İN SALDIRILARI

Ziyarette ayrıca, İsrail’in saldırganlığı nedeniyle Suriye’nin güneyinde beliren güvenlik riskleri üzerinde de duruldu.

DEAŞ’A KARŞI ORTAKLIK

Suriye’nin DEAŞ’la Mücadele Uluslararası Koalisyonu’na (DMUK) katılımı bağlamında, Suriye sahasında oluşabilecek kırılganlıktan istifade etmeye çalışan terör örgütü DEAŞ’ın yeniden canlanmasının önüne geçilmesine yönelik işbirliği de görüşüldü.

YILMAZ DA HEYETTE YER ALDI

Suriye’nin yeniden inşası için ikili düzeyde yürütülen projelerin ele alındığı görüşmelerde, Suriye Hükümeti’nin kapasite inşası çabalarının desteklenmesine yönelik çalışmaların da değerlendirildiği öğrenildi.Türkiye’nin Şam Büyükelçisi olarak atanan Dışişleri Bakan Yardımcısı Nuh Yılmaz da ziyarette yer aldı.

10 MART DÜĞÜMÜ

Esad rejiminin devrilmesinin hemen ardından Ahmed Şara yönetimi ile SDG arasında Şam’ın egemenliğini esas alan bir mutabakat imzalanmıştı. 10 Mart 2025 tarihli anlaşma, SDG’nin Suriye ordusuna katılmasını, bölgedeki havalimanları ve petrol sahaları ile Irak ve Türkiye’ye açılan sınır kapıları dahil tüm idari yapıların merkezi hükümete devredilmesini öngörüyordu. Uygulanması için son tarih 31 Aralık 2025 olarak belirlenmişti. Taraflar, müzakerelerin yıl sonuna kadar tamamlanmasını hedeflese de gelinen noktada mutabakata ilişkin somut bir ilerleme sağlanamadığı belirtiliyor. Aradan geçen dokuz aylık sürede, 8 maddelik anlaşmanın hiçbir başlığında uygulamaya geçilmedi. Mutabakatın Ankara açısından en dikkat çekici maddelerinden biri, SDG’nin Suriye ordusuna entegrasyonu oldu. Bu başlıktaki tıkanma, son günlerde Ankara’nın tepkisine yol açarken, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ile Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da SDG konusunda peş peşe uyarılarda bulundu. Ankara’ya göre SDG’nin Suriye ordusuna “birlik” halinde değil, “ferdi” olarak entegre edilmesi gerekiyor. Aksi halde bunun bir entegrasyon olarak değerlendirilemeyeceği vurgulanıyor.

FİDAN: İLERLEME NİYETLERİ YOK

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, SDG’nin Şam yönetimiyle entegrasyon görüşmelerinde çok fazla ilerleme kaydetmeye niyeti olmadığını belirterek, “SDG’nin belli faaliyetlerini İsrail ile koordinasyon içerisinde götürüyor olması gerçeği aslında Şam ile yürütülen görüşmelerde de şu anda büyük bir engel teşkil etmekte” dedi. Fidan, Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile Şam’daki görüşmesinin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında şunları söyledi:

“Suriye’nin istikrarı Türkiye’nin istikrarı demek, bu Türkiye için fevkalâde önemli bir konu. Suriye’de SDG adını kullanan terör örgütü PKK/YPG ile ilgili konuyu da masaya yatırdık. Maalesef, değerli meslektaşımın da ifade ettiği gibi orada kendi izlenimleri, (SDG’nin) çok fazla ilerleme kaydetmeye niyeti olmadıklarını görüyoruz. Burada tabii bunun sebepleri üzerinde de konuştuk. Orada SDG’nin belli faaliyetlerini İsrail ile koordinasyon içerisinde götürüyor olması gerçeği aslında Şam ile yürütülen görüşmelerde de şu anda büyük bir engel teşkil etmekte.”

ŞEYBANİ: SDG’DEN İRADE GÖREMEDİK

Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ise “Maalesef SDG’den herhangi bir irade görmedik. Cezire bölgesine (Suriye’nin kuzeydoğusu) daha fazla önem vereceğiz. Suriye devleti orada olacaktır” ifadelerini kullandı.

BİR YIL SONRA YENİDEN KASYUN’DA

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, bir yıl önceki Suriye devriminin ardından dün yeniden Kasyun Dağı’ndaydı. Bakan Fidan, Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile Kasyun Dağı’ndan Şam’ı seyretti. Fotoğrafı Şam Büyükelçisi olarak atanan Dışişleri Bakan Yardımcısı Nuh Yılmaz “Hey gidi Beşşar.Bir yıl sonra yine Kasyun” notuyla paylaştı. Başkent Şam’ın merkezinde kentin büyük bölümüne hâkim konumdaki Kasyun Dağı, Suriye’de 2011 yılında özgürlük talepleriyle başlayan halk hareketlerini rejimin şiddet yoluyla bastırmak istemesiyle patlak veren iç savaşta büyük önem kazanmıştı. Devrik rejim, sivil unsurların çıkmasını yasakladığı dağa, Esad’in kardeşi Mahir Esad’a bağlı 4. Tümen askerleri başta olmak üzere yoğun bir şekilde asker konuşlandırmıştı.