Müslüman köyde 4 bin yıllık düğün geleneği dünya gündeminde Sözcü Gazetesi

Bulgaristan’ın Gotse Delçev ilçesine bağlı Ribnovo köyü, binlerce yıllık düğün geleneğiyle yeniden dünya gündemine girdi. Nüfusu tamamen Müslüman olan ve yaklaşık 3 bin 500 kişinin yaşadığı köyde, gelinlerin yüzünün beyaza boyandığı “Gelina” ritüeli, kış aylarında düzenlenen düğünlerle birlikte adeta yaşayan bir kültürel mirasa dönüşüyor.

KÖY AÇIK HAVA MÜZESİNE DÖNÜŞÜYOR

Özellikle kış döneminde yapılan düğünler, Bulgaristan’ın yanı sıra yurt dışından gelen ziyaretçilerin de ilgisini çekiyor. Cuma akşamı kına töreniyle başlayan ve pazar gecesine kadar süren düğünler boyunca köy, geleneksel kıyafetler, müzikler ve törenlerle açık hava müzesini andırıyor.

RİTÜELİN KÖKENİ 4 BİN YIL ÖNCESİNE DAYANIYOR

Köy muhtarlığı bünyesinde görev yapan tanıtım animatörü Kadriye Maşeva’ya göre, Gelina geleneğinin kökeni pagan dönemlere kadar uzanıyor. Bazı akademik çalışmalar, ritüelin geçmişinin yaklaşık 4 bin yıl öncesine dayandığını ortaya koyuyor. Maşeva, Antik Yunan’daki Miken Uygarlığı’na ait gelin maskeleriyle Ribnovo’daki yüz boyama geleneği arasında dikkat çekici benzerlikler bulunduğunu belirtiyor.

“GELİNA” DÜĞÜNÜN MERKEZİNDE

Köyde Türkçe konuşulmamasına rağmen gelin, düğün boyunca “gelina” olarak adlandırılıyor. Üç gün üç gece süren törenlerin her aşamasında gelin merkezde yer alıyor ve ritüeller nesilden nesile aynı titizlikle aktarılıyor.

KINA, ÇEYİZ VE BÖREK GELENEĞİ

Düğünler cuma günü kına yakılmasıyla başlıyor. Törene sadece kadınlar katılırken, köy meydanında halk halaylarla eğleniyor. Aynı gün gelinin çeyizi köy sokaklarında sergileniyor. El işi örtülerden beyaz eşyaya kadar uzanan çeyiz dizimi, zaman zaman 100 metreyi buluyor. Ayrıca köydeki nişanlı çiftlerin, düğün evine yüzlerce tepsi börek göndermesi geleneği de sürdürülüyor.

YÜZÜ BEYAZA BOYANAN GELİN “YENİDEN DOĞUYOR”

Düğünün üçüncü günü gelinin yüzü beyaz kremle boyanıyor ve renkli payetlerle süsleniyor. Yerel inanışa göre bu ritüel, gelinin evli bir kadın olarak yeniden doğuşunu simgeliyor. Törenin ardından gelin, gözleri kapalı şekilde baba evinden ayrılarak damadın evine götürülüyor.

UNESCO YOLUNDA

Ribnovo halkı, Gelina geleneğinin UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’ne alınması için çalışmalarını sürdürüyor. Benzer ritüeller Rodop Dağları’ndaki bazı köylerde görülse de, Ribnovo’daki düğünlerin tüm ayrıntılarıyla eşsiz olduğu vurgulanıyor.