Motosiklet kazası nedenli Brakiyal pleksus yaralanmalarında büyük artış Sağlık Haberleri

Günümüzde motosiklet kullananların sayısı her geçen gün artıyor. Uzmanlar bunun sağlıkla bağlantılı bazı sonuçlarına dikkat çekiyor. Motosikletin temel ulaşım aracı olduğu Tayvan, Tayland ve Vietnam gibi ülkelerde, kol-beyin bağlantısını sağlayan sinir ağı olan “Brakiyal pleksus” yaralanmaları bir travma pandemisine dönüşmüş durumda.

KISMİ YA DA TAM FELÇ RİSKİ

Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Berkan Mersa, ülkemizde son dönemde özellikle gençler arasında motosiklet yaralanmalarındaki büyük artışa dikkat çekiyor ve “bu yaralanmalar el ve kol fonksiyonlarının kaybına bile neden olabilir”diyor.“Brakiyal pleksus” boyun bölgesinden kola uzanan bir sinir ağı olarak tanımlanıyor. Bu sinir ağı, kolun hareketini ve duyusunu sağlıyor. Yaralanması durumunda; kolda his kaybı, şiddetli ağrı ve kısmi ya da tam felç gelişebiliyor.

MOTOSİKLET KAZALARI EN ÖNEMLİ NEDENLERDEN BİRİ

Bu yaralanmalarının en sık rastlanan nedenleri arasında motosiklet kazaları bulunuyor. El Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Berkan Mersa, “Brakiyal pleksus” yaralanmalarının büyük bölümü bu kazalar kaynaklıdır. Bu nedenle dünya tıp literatüründe neredeyse ‘motosiklet yaralanması’ ile eş anlamlı olarak görülmektedir. Otomobil kazalarında kişi emniyet kemeri ve hava yastığı sayesinde korunurken, motosiklet sürücüleri tamamen savunmasızdır. Çarpışma sonucu motosikletinden hızla fırlayan kişinin kaskı kafasını korusa da; omzun ve boynun zıt yönlere şiddetle savrulması, bu sinir ağının kopmasına veya doğrudan omurilikten ayrılmasına (Avülsiyon) neden olabilir. Bu bizim için tedavisi en zor tablodur” diyor.

UZAK DOĞU’DA YAYGIN BİR TRAVMA SORUNU

Brakiyal pleksus yaralanmalarıyla; Tayvan, Tayland ve Vietnam gibi ülkelerde de sık karşılaşılıyor. “Bu ülkelerde mikrocerrahi merkezlerine başvuran hastaların önemli bir kısmını, motosiklet kazası sonrası kolunu kullanamayan gençlerin oluşturduğu belirtiliyor.

VAKALAR İSTANBUL’DA DA ARTIŞ GÖSTERİYOR

Bu riskin Türkiye’de de (özellikle büyük şehirlerde) artış gösterdiğine dikkat çeken Prof. Dr. Berkan Mersa, “Pandemi sonrası motorlu kurye sayısındaki artış, yoğun trafik ve zaman baskısı gibi nedenler motosiklet kazalarının artmasına neden oluyor. Bu durum Brakiyal pleksus yaralanması sonucu el cerrahi kliniklerine başvuran vaka sayısının yükselmesiyle sonuçlanıyor” diyor.

SİNİR HASARI DEĞERLENDİRMESİ İHMAL EDİLMEMELİ

Bu tür yaralanmalarda zamanın çok önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Berkan Mersa, “Sinir dokusu çok yavaş iyileşir. Uzun süre kasla bağlantısı kopan sinirlerde geri dönüşü olmayan hasar gelişebilir. Bu nedenle kaza sonrası hayati risk ortadan kalktığında hastanın mutlaka sinir hasarı açısından değerlendirilmesi gerekir” diyor.

GENÇ NÜFUS RİSK ALTINDA

Motosiklet kazalarına bağlı sinir yaralanmalarının çoğu genç yaş grubunda görülüyor. Bu yaralanmaların sadece bireysel değil, aynı zamanda toplumsal bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekiliyor. Bu noktada koruyucu ekipman kullanımı ve trafik farkındalığının artırılması büyük önem taşıyor.

TEDAVİDE MİKROCERRAHİNİN ÖNEMİ

Peki Türkiye’de durum nasıl? İstanbul’daki kaza artışı ile el cerrahisi kliniklerine başvuran vaka sayısının doğru orantılı yükselmesinin, üretken genç nüfusun engelli kalma riskini artırdığı belirtiliyor. Amerika Birleşik Devletleri’nde çalıştığı dönemde travmatik Brakiyal pleksus yaralanmalarının yaklaşık yüzde 80’inin motosiklet kazası sonucu meydana geldiğine dikkat çeken Prof. Dr. Berkan Mersa, Türkiye’de Son 5 yılda motosiklet sayısının en az yüzde 50 arttığını, sadece 2024 yılında, motosiklet kazalarında yüzde 30’dan fazla artış olduğunu belirtiyor. Tedavide mikrocerrahinin çok önemli rol oynadığını söyleyen Mersa; “Motosiklet yaralanmalarında en büyük düşman, ‘sorunun ‘kendi kendine düzelmesini bekleyelim!’ düşüncesidir. Yapılması gereken, tehlike stabilize edildikten hemen sonra sinir hasarı değerlendirmesidir. Sinir dokusu, iyileşme kapasitesi en sınırlı dokudur ve günde yaklaşık 0.5-1 milimetre yol kat eder. Kaza anında kopan sinirler için biyolojik bir saat işlemektedir. Sinir, kas ile olan bağlantısını uzun süre kaybettiğinde (genellikle 1 yıldan sonra) o kas dokusu geri dönüşümsüz olarak erir ve buna ‘Atrofi’ denir. Bu aşamadan sonra cerrahi yapılsa bile emir gidecek canlı bir kas kalmadığı için başarı şansı düşer” diyor.

MİKROCERRAHİ İLK 3-6 AY İÇİNDE PLANLANMALI

Mikrocerrahi, mikroskop altında saç telinden ince dikişlerle yapılan hassas bir cerrahi yöntemi olarak tanımlanıyor. “Brakiyal pleksus” cerrahisi ise bu tekniğin en üst düzeyde kullanıldığı en kompleks uygulama alanlarından olarak gösteriliyor. Prof. Dr. Berkan Mensa; “Biz el cerrahları, bazen vücudun farklı yerlerinden sinir nakilleri yaparak bazen de çalışan yedek sinirleri felçli bölgeye aktararak (sinir transferi) kolun kaybedilen fonksiyonlarını belli ölçüde geri kazandırmaya çalışırız. Bu operasyonlar teknik becerinin yanında ciddi bir ekip işi ve sabırlı bir fizik tedavi süreci gerektirir. Tedaviye ne kadar erken başlanırsa (ideali ilk 3-6 ay) başarı olasılığı o kadar artar. Bu noktada ameliyat sonrasında, hastanın azminin de en az cerrahın dikişi kadar önemli olduğunu bilmek gerekir” diyor.

HAYATİ UYARILAR

Sürücülerin dikkat etmesi gerekenler: Kask hayat kurtarsa da omuz ve boyun korumalı özel ceketlerin, uzuvları koruduğu gerçeğinin unutulmaması gerekiyor. Bu noktada trafik kurallarının hayati olduğu belirtiliyor. Şerit ihlallerinden ve emniyet şeridini motosikletlere tahsis edilmiş bir bölgeymiş gibi kullanma konusundaki yanlışlardan kaçınılması öneriliyor. Sizi sevdiklerinize hızın değil güvenliğin kavuşturacağı gerçeğini unutmamak gerekiyor.

Kaza geçirenlerin dikkat etmesi gerekenler: Kaza sonrası omuzdan parmak ucuna kadar herhangi bir hareket kaybı ve/veya hissizlik fark edildiğinde zaman kaybedilmemesi çok önemli görülüyor. Bu noktada hemen bir sağlık kuruluşuna başvurulması ve durumun ciddiyetine ancak bir el cerrahı ve mikrocerrahi uzmanının karar vermesi gerekiyor.