Milyonlarca çalışanı kara kara düşündüren kesinti planı iptal edildi

Hükümetin 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Programı Resmî Gazete'de yayımlanırken, çalışan ve işverenlerin merakla beklediği Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) yeni programda yer almadı. Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, sürekli ertelenen ve maaşlardan yüzde 3 kesinti öngören sistemin tamamen rafa kaldırıldığını yazdı.

Hükümetin önümüzdeki üç yıllık ekonomi yol haritasını belirleyen 2027-2029 Orta Vadeli Programı (OVP) Resmi Gazete'de yayımlandı. Milyonlarca çalışan ve işverenin gündeminde yer alan, ücretlerden ilave kesinti yapılmasını içeren Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nin (TES) akıbeti de yeni programla netlik kazandı. Programın detaylı incelenmesi sonucunda TES başlığına yer verilmediği ortaya çıktı. Sistemin OVP kapsamından çıkarılmasını köşesine taşıyan Türkiye Gazetesi yazarı ve Sosyal Güvenlik Başuzmanı İsa Karakaş, mevcut iktisadi ve sosyal şartlarda TES'in uygulanmasının imkânsız olduğunu, yaşanan sürecin sonunda sistemin tamamen kilitlenerek rafa kaldırıldığını belirtti.

"KAĞIT ÜZERİNDE YAPILAN PLANLAR..."

İsa Karakaş, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesindeki ihtisas komisyonlarında 23 yıl boyunca kıdem tazminatı fonu, Otomatik Katılım Sistemi (OKS) ve zorunlu tasarruf tartışmalarını takip ettiğini hatırlatarak şu değerlendirmelerde bulundu: "Biz bu tespiti yaparken 'müneccimlik' yapmıyorduk. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesindeki ihtisas komisyonlarında yürüttüğümüz çalışmalar bu gerçeği gösteriyordu. Hem çalışan hem işveren hem de kamu bürokrasisi cephesindeki dinamikleri, rakamları ve saha gerçeklerini derinlemesine analiz ettik. Saha gerçeklerini görmeden kağıt üzerinde yapılan planlar eninde sonunda duvara çarpmaya mahkumdur. Nitekim öngörülerimiz adım adım gerçekleşti ve sistem tamamen tıkandı."

"SÜREKLİ ERTELENEN KARARLAR TAKVİMİ PATLATTI"

Sürecin takvimsel ertelemelerine dikkat çeken Karakaş, "2023 yılında ilan edilen OVP, OKS'nin işveren katkılı TES'e dönüşümü için 2024 sonbaharını hedef gösteriyordu. Zaman geldi, takvimler işledi fakat o hedef tutmadı. Tarih hemen 2025 yılına kaydırıldı. Ardından 2026 yılı Cumhurbaşkanlığı Programı ile hedef bir kez daha ertelendi. Takvim sıkışmış, mevzuat altyapısı kurulmamıştı. Sürekli ertelenen kararlar sonunda takvimi patlattı ve TES başlığı yeni OVP'den tamamen silindi" ifadelerini kullandı.

"ÇALIŞANIN SIRTINDA TAŞIYACAK BİR GRAM MECAİLİ KALMADI"

Tasarruf tedbirlerinin sahadaki gerçeklerle örtüşmediğini vurgulayan Karakaş, çalışan cephesindeki ekonomik tabloyu şu sözlerle özetledi: "Gelişmiş ülkelerde emeklilik fonları trilyon dolarlara ulaşır ve ülke ekonomisine can suyu sağlar. Ancak bizde birikim ve tasarruf oranları dip seviyededir. Hükûmetin niyeti elbette devlet, çalışan ve işveren üçlüsünden yeni bir fon kaynağı oluşturmaktı. Ancak evdeki hesap çarşıya uymadı. Çünkü çalışanın ve dar gelirlinin sırtında taşıyacak bir gram dahi mecal kalmamıştır. Asgari ücret bugün 28.075 TL seviyesindedir. Açlık sınırı ise 37.388 TL'ye ulaşmıştır. Aradaki uçurum 9.313 TL'dir. Mevcut kesintilere bir de yüzde 3 TES eklenirse maaş 27.084 TL'ye düşer. Ateş düştüğü yeri yakar! Sofrasında ekmeği küçülen çalışana 'yarın emekli olacaksın' demek çare değildir."

İŞVERENİN PRİM YÜKÜ VE KAYIT DIŞI RİSKİ

Sistemin işveren kanadına getireceği maliyet artışlarına da değinen Karakaş, prim yükünün sürdürülemez boyutlara ulaştığını ifade etti: "Mevcut durumda SGK ve işsizlik primlerinin toplamı yüzde 37,75 seviyesindeydi. Ocak 2026 itibarıyla bu oran yüzde 38,75'e tırmandı. Eğer TES hayata geçseydi, yüzde 3 işveren ve yüzde 3 işçi payı ile toplam prim yükü yüzde 44,75'e fırlayacaktı. Buna ilaveten imalat dışı sektörlerdeki yüzde 5'lik prim indiriminin yüzde 2'ye düşürülmesi maliyetleri daha da katladı. Yük artık ince hesapla değil, kalın kalemle artmaktadır. Özellikle KOBİ'ler ve küçük esnaf için bu ilave prim, bardağı taşıran son damla olacaktı. Gücü tükenen taraflara yeni yükler bindirmek sistemi kilitler; resmî istihdam daralır, kayıt dışı ekonomi körüklenir."

"EMRİVAKİ SİSTEME GEÇİT VERİLMEDİ"

Sistemin yürürlüğe girmemesindeki ana etkenin tarafların uzlaşmazlığı olduğuna dikkat çeken İsa Karakaş, "Cumhurbaşkanımız çalışanları ve işverenleri ilgilendiren tüm meselelerde hep tarafların uzlaşmasına ve iradelerine büyük önem vermiştir. Tamamlayıcı Emeklilik Sisteminde de hem çalışanların hem de işverenlerin analizimizde belirttiğimiz haklı gerekçelerle yanaşmamaları nedeniyle bu sistem emrivaki bir şekilde yürürlüğe konulmamıştır" diyerek değerlendirmesini tamamladı.