Midye ve kumpir faciası anne ile çocuklarını hayattan koparmıştı... Bu gıdalar nasıl ölümcül hale gelebiliyor? Uzman isim anlattı: Kalıcı hasarlara da neden...

Ortaköy’de yedikleri kumpir ve midye sonrası rahatsızlanarak hastaneye kaldırılan ailede, çocuklar Kadir Muhammet (6) ve Masal B. (3) hayatını kaybetmişti. Anne Çiğdem B. ise yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamadı, dün vefat etti. Baba Servet B.'nin tedavisi sürüyor. 

Olayla ilgili soruşturma devam ederken, otelin güvenlik kamera kayıtları incelemeye alındı, 4 kişinin ifadesine başvuruldu. Öte yandan ailenin yemek yedikleri belirlenen restoranın mühürlendiği öğrenildi.

İZMİR’DE DE BİR KİŞİ KUMPİR YÜZÜNDEN HAYATINI KAYBETMİŞTİ

Benzer bir olay geçtiğimiz yıl aralık ayında İzmir’de yaşanmıştı. Servet Polat, kızı Bahar Zeyrek ve torunu Gökhan Zeyrek (11) ile Buca ilçesi Efeler Mahallesi’ndeki bir işletmede kumpir yemiş, aile kusma ve ishal belirtileri ile hastaneye gitmişti. Servet Polat 30 Aralık saat 04.00'te evinde ölü bulunmuş, İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturma başlatmıştı. İş yeri sahibi N.D. hakkında 'Taksirle ölüme neden olma’ suçundan 15 yıla kadar ve ‘Bozulmuş veya değiştirilmiş gıda ticareti’ suçu nedeniyle de 5 yıla kadar hapis cezası istemiyle dava açılmıştı.

Sokak lezzetlerini çoğu insan sevse de maalesef hijyenik olmayan koşullar ve bozulmuş malzemeler yukarıdaki iki farklı olayda da olduğu gibi ölümlere sebep olabiliyor.

Başta kumpir ve midye olmak üzere tavuk pilav, döner, kokoreç, çiğ köfte, sosisli gibi sokak lezzetlerini tüketmeden önce mutlaka bilmeniz gerekenleri Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Vedat Göral, hurriyet.com.tr’ye özel anlattı.

İÇİNDE SALMONELLA VE DİĞER BİRTAKIM BAKTERİLER VAR

“Kumpirde Salmonella ve diğer birtakım bakteriler gıda zehirlenmesine sebep olabiliyor. Bu bakteri vücuda girdikten sonra bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı semptomlarına neden oluyor. Özellikle yaşlılarda ve çocuklarda tablo ağır seyredebiliyor. Mutlaka hastaneye yatış yapılması lazım. Kumpirin hazırlandığı ortamın temiz olmaması, hazırlayan kişinin de yemeği yiyen kişinin de ellerinin temiz olmaması, kullanılan malzemelerin, masanın, kesici bıçakların ve hazırlanma ürünlerin hijyen koşullarına uygun olmaması kumpirde bakteri enfeksiyonuna neden oluyor” diyen Prof. Dr. Göral ekledi:

“Midyenin içinde de birtakım toksinler, bakteriler ve alglar bulunuyor. Bu toksinler özellikle vücuda girdikten sonra bütün organlara giderek zehir etkisini meydana getirebiliyor. O yüzden bilinmeyen bir yerden rastgele midye yememek lazım.” 

Midye ve kumpir gibi sokak lezzetlerinden bulaşan bakteriler, virüsler, civa ve toksin maddeleri bulantı, kusma, karın ağrısı, genel durum bozukluğu, şok, hatta ölüme dahi sebep olabiliyor. Özellikle bağırsak bakterisi, Salmonella veya Vibrio ve Staphylococcus bu gıdalarda bulunabiliyor ve bunlar vücutta zehir etkisi yapabiliyor.

TÜM GIDALAR İÇİN RİSK VAR

Vedat Göral, “Gıda zehirlenmesi aslında tüm gıdalar için geçerlidir. İyi temizlenmemiş ve iyi pişirilmemiş gıdalar ciddi risk oluşturuyor. Yine tüm gıdaların hazırlanması aşamasında ellerin temiz olması da çok önemli. Kullanılan bıçakların, kesme aletlerinin, tahtanın veya plastik malzemelerin temiz olması lazım” dedi ve şu bilgileri verdi:

“Gıda zehirlenmesinde zehirlenmenin dozu çok önemlidir. Özellikle bakteri ve toksinlere çok fazla maruziyet ölüm riskini artırıyor. Her yıl ülkemizde çok sayıda benzer vaka yaşanıyor. Midye ve kumpirin yanı sıra döner ve balık da en sık zehirlenmeye sebep olan gıdalar arasında yer alıyor. Okul ve iş yeri yemekhanelerinde özellikle salata ve sebzelere bağlı gıda zehirlenmeleri de çok sık görülüyor.”

NELERE DİKKAT EDECEĞİZ?

Prof. Dr. Göral, “En başta sokak lezzetlerinin dışarıda toz topraktan uzak bir yerde hazırlanması lazım. Bu sebeple açıkta satılan, cadde üstü tezgahlardan, seyyar satıcılardan uzak durmalısınız. Midye ve kumpir de dahil olmak üzere yemeklerin kapalı restoranlarda tüketilmesi gerekiyor. Kullanılan malzemelerin de etin de sebzelerin de temiz ve iyi yıkanmış olması büyük önem taşıyor” dedi.

Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), her yıl yaklaşık 48 milyon insanın gıda kaynaklı hastalıklardan hastalandığını ve bunun sonucunda 128.000 kişinin hastaneye yattığını ve 3.000 kişinin öldüğünü tahmin etmektedir. CDC'ye göre, 2018 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde her yıl en sık görülen bulaşıcı hastalıklar aşağıdaki nedenlerden kaynaklanmaktadır:

• Norovirüs

• Campylobacter

• Clostridium perfringens

• Staphylococcus aureus

• Salmonella

ORTA VE AĞIR TABLODA HASTANEYE YATIŞ HAYATİ

Gıda zehirlenmeleri vakalarında uygulanan tedavilerden de bahseden Vedat Göral, “Hastaneye başvuran kişilerde genel tetkikler yapılır. Durumu hafif mi, orta mı, ağır mı diye bakılır. Hafif olan vakaları ayakta tedavi etmek mümkün. Hastane yatışı gerekmez. Ama orta ve ağır durumlarda mutlaka hastane yatırılması, serum tedavisi yapılması lazım. Ateşi varsa uygun tedavi yapılabilir. İshali varsa bunun için ilaçlar kullanılır. Karın ağrısı varsa da yine ağrı kesiciler kullanabilir. Özellikle çocuklar, bebekler, yaşlılar, hamileler ve immün sistemi zayıf olan kişilerde risk fazla olduğu için hastanede gözetimde tutulmasında fayda var” diye konuştu.

ÇOCUKLAR BÜYÜK RİSK ALTINDA

Gıda zehirlenmesi vakalarında çocuklarda ölümcül tablo riskinin daha fazla olduğundan bahseden Göral, “Gıda zehirlenmeleri çocuklarda daha sık görülür. Çünkü çocuklarda immun sistem gelişmemiştir ve yetişkinlere göre çok iyi derecede tolere edemezler. O yüzden çocukları mutlaka hastaneye götürmek gerekiyor. Öte yandan çocukların okul kantinlerinden de rastgele gıda tüketmemesi önemli” bilgisini verdi.

KALICI HASARA NEDEN OLABİLİR

“Bozulmuş gıdaların ticareti yapıldığında, bu durum sadece ani zehirlenmelere mi neden olur, yoksa uzun vadede insan sağlığı üzerinde kronik hastalıklara yol açar mı?” diye sorduğumuz Göral şu cevabı verdi:

“Bozuk gıdalar tüketildiğinde akut hastalık meydana getirebilir. Yani akut zehirlenme olabilir; bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal gibi semptomlar yaşanabilir. Ama bu bozuk gıdaların kronik tüketilmesi, yani uzun süre tüketilmesi vücutta kalıcı hastalıklara yol açabilir. Örneğin kronik bağırsak hastalıkları, karaciğer yağlanması, tansiyon düşüklüğü, belki görme bozuklukları, kaslarda hastalıklar, yürüme bozuklukları meydana gelebilir.”

Tüketilen gıdanın bozuk olduğunu gösteren ilk belirtiler bulantı, kusma, özellikle genel durumda bozulma, ayakta duramama, karın ağrısı, kendini kötü hissetmedir. Özellikle dışarıda yemek yedikten 1-2 saat sonra bu belirtiler ortaya çıkıyorsa bunun bir gıda zehirlenmesi olabileceğini düşünebilirsiniz. İlk belirtiler 15-20 dakikada başlayabildiği gibi 3-4 saat sonra da ortaya çıkabilir.