MEVLÜT TEZEL Sipariş platformları gıda enflasyonunu tetikliyor mu?

Ticaret Bakanlığı, online yemek sipariş platformlarına yönelik 1 Nisan'da başlatacağı düzenlemede, müşteriler ödediği tutarın ne kadarının komisyona gittiğini görebilecek.
Sipariş ekranında hangi giderlerin restorandan tahsil edildiği, komisyon bedeli, taşıma bedeli, görünürlük bedeli gibi ücretler görülecek.
Böylece yemek fiyatını artıran kalemler hakkında tüketici daha fazla bilgi sahibi olacak.
Peki, bu neyi değiştirecek?
Kurye ve reklam parası, platform komisyonu vs. birçok gizli maliyetin faturası müşteriden çıkmaya devam edecek!
Sadece platformun ve restoranın ne kadar para aldığı net bir şekilde ortaya çıkacak, o kadar.
Elbette evinize sipariş ettiğiniz bir ürünün taşıma bedeli olmalı lakin yeme sipariş platformları bazen restoranda porsiyonu 250 TL olan yemeği, 450-500 TL'ye satıyorlar!

Platformlar en çok indirim kampanyalarıyla müşteri çekiyorlar.
Uygulamada 200 TL indirimi görünce, daha çok sipariş verdiğinde daha çok indirim alacağınızı hesaplıyorsunuz ama bu sizi gereksiz yere daha çok harcamaya teşvik ediyor!
Bazen de restoran indirim yapıyor ama sipariş platform bunu kendi yapmış gibi gösteriyor! Belki yeni uygulamayla bu aldatmacanın önüne geçilir.
Aslında gıda enflasyonunu artıran nedenlerden birinin de yemek sipariş platformları!
Geçtiğimiz ay bir müşteri platformdan 520 TL'ye sipariş ettiği bir porsiyon İskender kebabını restoranda 320 TL, 325 TL'ye sipariş ettiği mevsim salatasının ise restoranda 190 TL olduğunu sosyal medyada paylaşmıştı.
Eğer bu olay doğruysa yemek sipariş platformu yüzde 40 komisyon alıyor demektir!
Şimdi yeni uygulamayla merak edenler ne kadar kazıklandığını öğrenmiş olacaklar sadece! Belki bu müşterilerin bilinçlenmesi sağlar, kendisi gider yemeğini alır ya da orda yer.

EV YEMEĞİNİN BEREKETİ
Ancak kendiniz restorana gittiğinizde de bazı işletmeler online siparişle aynı ücreti alıyor! Asıl çözülmesi gereken sorunlardan biri de bu!
Yemek sipariş siteleri istihdamı, ticaret hacmini artıyorlar ama bazılarının fahiş fiyat politikası izledikleri iddia ediliyor!
Eskiden yemek evde yenirdi. Şimdi evde yemek yapan sayısı da azaldı.
Bunun çalışan anne ve tek başına yaşayan birey sayısının artması gibi birçok nedeni var.
Cinsiyetçi bir yaklaşım olarak yorumlamayın lütfen ama yemek yapmayı bilmeyen kadınların sayısı da arttı!
Ülkede geçim derdi ve enflasyon varken 2025'te Türkiye'de online food delivery pazarının yaklaşık 6.59 milyar dolar seviyesine ulaşması da düşündürücü!
2 milyar bürüt sipariş hacmini aşan platformlar bile var!
Dışardan söylenen yemek, evde pişen yemeğin bereketinin ve kalitesinin yanına bile yaklaşamaz!
Dışarıdan söylenen yemekler genelde fastfood ağırlıklı!
Türkiye'nin obezite sıralamasında Avrupa'nın lideri olmasına şaşırmamak lazım!
Ne yazık ki, yemek yapmayı bilmeyen, bilenin de yapmaya üşendiği, hareketsiz yaşayan bir toplum olmaya başladık!

***

TARAFTAR ETKİSİ
Galatasaraylı taraftarlar, Liverpool maçı öncesinde tribünlerde Osimhen ve annesinin yer aldığı bir koreografi açtı.
Osimhen de koreografiyi görünce gözyaşlarını tutamadı. Bu kareografide emeği geçenleri kutlarım. Galatasaray taraftarı bu işi biliyor. Maçın kilit oyuncusunu daha da motive ettiler.
Osimhen kazandığı paranın hakkını sonuna kadar veriyor.
Onun kadar çalışkan ve coşkulu oynayan bir forveti bulmak gerçekten zor.
Taraftarına zaten bağlıydı bu koreografinin etkisiyle daha da özverili oynadı.
Davinson Sanchez'in oynamayacağı deplasmanda 1-0'lık skor yeterli mi şüpheliyim ama Liverpool ikinci kez yenmek büyük başarı.
Üçüncüsü neden olmasın!

Bence Fenerbahçe'nin şampiyonluk mücadelesinde rakibine göre eksiklerinden biri de Ali Samiyen'deki gibi bir tribün etkisi yaratamaması.
Tribün baskısında tribünlerin sahaya yakın ve dik olmasının da etkisi var.
Bu noktada Ultra Aslan grubunun hakkını da teslim etmek gerekir.
Çok organizeler, nerde ve nasıl tribün baskısı oluşturacaklarını iyi biliyorlar!
Fenerbahçe taraftarı da eskiden böyleydi.
Aziz Yıldırım'ın, taraftar gruplarını tribünden uzaklaştırması büyük hataydı.
Bir de Fenerbahçe stadının Maraton bölümünün tam ortasında 1907 derneği için oluşturulan bölüm tribün baskısını azaltıyor.
Bu bölümde oturanlar tiyatro izleyor gibiler.
Fenerbahçe Başkanı'nın yerinde olsam ilk yapacağım iş bu bölümü kaldırmak olurdu.

***

SAĞLIKLI YAŞLANMAK İÇİN…
Biyolojik yaşlanmayı yavaşlatmak daha sağlıklı yaşlanmak demek.
Bunun içinde en başta sağlıklı beslenmek, stresten uzak yaşamak ve düzenli egzersiz yapmak gerekiyor.
Biyolojik yaşlanmayı az da olsa etkileyen faktörlerden biri de vücudun ihtiyacı olan vitaminleri almak.
ABD'deki Mass General Brigham araştırma merkezinden yapılan araştırmaya göre iki yıl boyunca her gün multivitamin kullanan kişilerde biyolojik yaşlanma süreci yaklaşık dört ay kadar yavaşladı.

Vitaminleri doğal besinlerden almak en doğru yol ancak günümüzde birçok insan günlük beslenme yoluyla yeterli vitaminleri alamıyor!
Bunun en büyük nedeni de fastfood ağırlık beslenmek, sebze ve meyvelerin besin değerinin eskiye göre düşmesi.
Özellikle iyot, E vitamini, kalsiyum ve demir gibi besin öğelerinde eksiklik yaygın görülüyor.
Özetle vitamin eksikliğiniz varsa öğrenmek ve bu eksikliği giderecek besinleri ya da vitamin haplarını almak önemli!

***

Altyazı
''Herkes sıkılıyor. Doğa size açıklandı ve sıkıldınız. Yaşayan bedeniniz size açıklandı ve sıkıldınız. Evren size açıklandı ve bundan da sıkıldınız. Şimdi sadece ucuz heyecanlar istiyorsunuz. Bunlardan bol bol istiyorsunuz ve yeni oldukları sürece ne kadar adi ve saçma oldukları fark etmiyor.'' (Naked)