MEVLÜT TEZEL Merhaba kentsel dönüşümcü!

Orhan Pamuk'un ismini duymayan yoktur herhalde. O, ilk Nobel ödülü kazanan Türk yazar. Ancak yeni kuşak ve kitaplarla arası olmayan bir kitle, Pamuk'u yeni yayımlanan 'Masumiyet Müzesi' dizisiyle tanıdı.
Ve Pamuk'la ilgili paylaşım yapmak sosyal medyada trend oldu.
O paylaşımlardan biri de Cihangir'de Taray Apartmanı'ndaki Pamuk'un oturduğu dairenin eşsiz Boğaz manzarasıydı.
Ve önceki gün Taray Apartmanı'nın yıkılacağı haberi çıktı.
Aslında bu mevzu eski ama Pamuk'u yeni tanıyanlar için hayret verici bir olay oldu!
Örneğin sosyal medyada şöyle yorumlar çıktı:
"Paylaşa paylaşa adamın evini yıktırdınız." "Orhan Pamuk'a nazar değdi." "Kimin böyle bir yerde dokuz dairesi olur?" "Bizim tek daireyi bile almaya paramız yetmezken nasıl dokuz dairen oluyor. Kitap satarak mı yaptın o serveti. Manzaraya evin konumuna bak, en az 80-90 milyondan başlıyordur fiyat." Kitap satarak mı aldın o evleri diye soran arkadaşa şöyle bir bilgi vereyim; Pamuk'un Nobel ödülü kazanır kazanmaz kitapları dünyada 43 milyon dolarlık bir ekonomik büyüklük yarattı.
Kitaplarının Türkiye'deki satışından 13 milyon dolar elde eden Pamuk, yurtdışında ise 30 milyon dolarlık satış hacmine ulaşmayı başardı.
Bu bilgi 2006 yılına ait!
Daha sonra çıkan kitaplar, eski kitaplarının tekrardan basılması, farklı dillerde çevirilerinin yapılması vs. 2006'daki 43 milyon geliri kaçla çarpsak acaba.
Aslında Pamuk'un hiç çalışmasa da ömrünün sonuna kadar lüks içinde yaşayacak bir miras geliri var.
Bu yazdıklarım bazılarınız için tekrar olacak ama Pamuk'u diziyle tanıyanlar için bilgilendirme yapmak gerekiyor:
Pamuk'un dedesi Mustafa Şevket, Cumhuriyetin ilk mühendislerinden.
Cumhuriyet'in ilk yıllarında ve İnönü dönemlerinde yapılan demiryolu hamlesinde ihaleler alıp, büyük bir servet kazanmıştır.
Pamuk'un babası Gündüz Pamuk ise IBM şirketinin Türkiye'deki ilk genel müdürlerden biri (1959-1964). Gündüz Bey 1964 yılından sonra Koç Holding'de Aygaz Genel Müdürlüğü, Arçelik Müdürlüğü yapmış. Ayrıca iki senede PETKİM'in başında bulunmuş.
Pamuk'un anne tarafından büyük dedesi ise 1700'lü yıllarda Girit Valiliği yapmış İbrahim Paşa.

KOMŞULARIYLA MAHKEMELİK OLDU
Gelelim Taray Apartmanı'na...
Pamuk artık orada oturmuyor.
Apartmana da dizi meşhur olduktan sonra nazar değip yıkım kararı çıkmadı!
53 yıllık ve 18 daireden oluşan Taray Apartmanı için komşu apartman sakinlerinden riskli bina diye şikâyette bulunuldu ve 2022 yılında "riskli yapı" kararı çıktı.
Kararın ardından bazı kat malikleri güçlendirme talebiyle dava açarak yıkımın durdurulması için ihtiyati tedbir kararı aldırdı.
Bu süreçte Pamuk'un komşularıyla anlaşamadığı ve binanın yıkılması için çok uğraştığı iddia ediliyor.
Zaten Pamuk apartmanda yaklaşık yüzde 60 arsa payına ve 9 daireye sahip.
Pamuk'un bu binada bir de müzesi bulunuyor.
Apartman bir yıl önce tahliye edildi. Dava sürecinin ise 26 Mart'taki duruşmada verilecek kararla kesinleşmesi bekleniyor.
Büyük ihtimalle bina yıkılacak ve Pamuk, Cihangir'in en güzel yerlerinden birinde Boğaz manzaralı yeni dokuz daireye sahip olacak.
Özetle Nobel ödüllü büyük yazar, kitaplarında romantizm yaparken gerçek hayatta ise komşuları direniyor diye apartmandan karot aldırmış biri aynı zamanda.
Elbette binanın riskli bir yapı olduğunu da unutmamak lazım!
Kendisiyle ilgili çekilen bir belgeselde Pamuk'un, sokakta dolaşırken gördüğü poğaçacıya kibar bir ses tonuyla "Merhaba poğçacı" demesi bir ara sosyal medyada viral olmuştu.
Taray Apartmanı'nın yıkılmasıyla ilgili bir X kullanıcısının Pamuk için "Merhaba kentsel dönüşümcü" yazması da zekice bir espriydi.
Övgüler düzdüğümüz, göklere çıkardığımız sanatçıların da gerçek hayatta normal insanlar gibi kaygıları var aslında.
Ünlü besteci Fazıl Say, Nişantaşı'nda yan yana iki apartmanın bahçe katlarını satın alarak arada tek perde duvarlarını yıktırıp iki binayı riske atıp, komşularıyla mahkemelik olur...
Şahan Gökbakar, Marmaris'teki koyu kendine kapatır...
Marksizm'in kurucusu Karl Marx, hizmetçisini hamile bırakıp, eşi öğrenmesin diye bebeği "Komünist Manifesto"yu beraber yazdığı Engels'e verir...
Orhan Pamuk da komşularına inat dokuz yeni dairesi olsun diye ünlü romanlarını yazdığı bina için karot aldırıp, yıkılması için uğraşır...
Bunlar gibi daha birçok örnek sayabiliriz. Tabii biz, sanatçıları gerçek hayattaki halleri yerine ortaya çıkardıkları eserler üzerinden değerlendiririz!
Öbür türlü olsa saygı duyulacak, ilham alınacak kimse kalmazdı!

***

MAYMUNUN DRAMI PARA BASIYOR!
Japonya'da hayvanat bahçesinden annesi tarafından terk edilen altı aylık makak yavrusu Punch'un bakıcılarının verdiği pelüş bebeği annesi sanması, ona sarılıp uyuması ve hep yanında taşıması viral olunca hepimiz ona üzülmüştük.

"Ah Punch ah, hayat çok zalim" diyorduk.
Punch o kadar meşhur oldu ki, onun için çıkarılan dijital para 30 milyon dolar market payına ulaştı.
Punch'ın sarıldığı peluş orangutan oyuncağı ise yok satıyor!
İşte kapitalizm böyle bir şey... Bir bebek maymunun yaşadığı trajediden bile büyük paralar kazandırıyor!

***

SUSUZLUĞA ÇARE BULUNDU
2025 Nobel Kimya Ödülü sahibi Omar Yagh, elektrik kullanmadan havadaki nemden günde 1.000 litreye kadar içme suyu üretmeyi başardı.
Yaghi'nin geliştirdiği metal-organik kafesler (MOF), çok düşük nem oranlarında bile su moleküllerini seçici şekilde yakalayabiliyormuş.

Geliştirilen sistem, çevredeki havadan su moleküllerini emerek içilebilir suya dönüştürüyormuş.
Küresel Isınma'nın yaratacağı kuraklık hepimizi korkutuyor ama Omar Yagh bilimde çare tükenmeyeceğini bir kez daha gösterdi.
Yagh, küresel su kıtlığına çözüm olabilecek devrimsel bir sistem geliştirmiş olabilir.

***

Altyazı
"Onlar yoksulluğun, para kazanmakla unutulacak bir suç olduğunu sanacak kadar masum insanlardı." (Masumiyet Müzesi)