MEVLÜT TEZEL Gördüklerimize inanma dönemi bitti!

İnstagram CEO'su Adam Mosseri, yapay zeka çağında fotoğraf ve videoların gerçek olup olmadığını anlamanın zorlaştığını, güven duygusunun kaybolduğunu ve gerçeklik algısının kökten sarsıldığını açıkladı.
Mosseri, uzun süre boyunca fotoğraf ve videoların büyük ölçüde gerçeği yansıttığına güvenerek yaşadığımızı ancak bunun artık geçerli olmadığını söyledi:
"Gördüklerimizin varsayılan olarak gerçek olduğunu kabul etmekten, işe şüpheyle başlamaya geçeceğiz.
Bir içeriği kimin, hangi amaçla paylaştığına dikkat edeceğiz. Bu kolay olmayacak çünkü genetik olarak gözlerimize inanma eğilimindeyiz" diyen CEO, buna alışmanın yıllar alacağını ifade etti.
Bayram değil seyran değil eniştem beni niye öptü?
Anlaşıldı; yapay zekanın ürettiği sahte çöp görseller Instagram'ı zarar ettirecek!
Ne olursa olsun Mosseri'nin açıklaması insanoğlunu büyük bir tehlikenin beklediğini gösteriyor.
Çünkü yapay zeka sayesinde artık sonsuz sentetik içerik üretiliyor.
Mosseri'nin de belirttiği gibi çok yakın gelecekte 'gerçek' fotoğrafları sahip oldukları 'kusurlarla' tespit edeceğiz.
Google gibi teknoloji devleri, yapay ve gerçeği ayırt etmek için görsellerde etiketleme sistemine geçmeye hazırlanıyor ama bunun pratikte uygulanması zor.

Her fotoğraf için etiket koymak imkansız.
Yapay zeka ürünü görseli tespit eden yapay zeka yazılımları da geliştiriliyor ama hangi görseli denetleyeceksiniz?
Yapılan araştırmalar ve tahminlere göre dünya genelinde bir saniyede 61 bin 400, bir günde ise 5,3 milyar fotoğraf çekiliyor.
Çekilen videoların sayısı kaç acaba?
İnternete yüklenen görsellere anlık etiket koymanın bir yolu bulunabilir mi?
Öte yandan Ekim 2025 itibarıyla dünya genelinde 6,04 milyar kişi internet kullanıcısıydı ve bu da küresel nüfusun yüzde 73,2'sine denk geliyor.
6 milyar insanın çeyreği günde internete bir fotoğraf yüklese bile bu görsellerin etiketlendirmesi nasıl yapılacak?
Belki de başta kamunun genelini ilgilendiren önemli görseller etiketlenecek.
Mosseri'nin çözüm önerisi ise; kameraların çektiği görüntülere kriptografik imza eklenmesi.
Yani görsellerin adeta dijital bir parmak izi taşıması.
Böylece gerçek medya, sonradan eklenen etiketler ya da filigranlar yerine çekildiği anda doğrulanabilir hale gelebilecek.
Dünyada 7.34 milyar telefon kullanıcısı var! Belki yeni model telefonlarda kriptografik imza eklenebilir ama bunun yaygınlaşması ve uygulanması nasıl olacak?
Bu soruların sonu gelmez ama şurası kesin; yapay zeka gerçeklik algımızı yavaş yavaş değiştirecek.
Zaten birçok insan günde yüzlerce TikTok ve Shorts videosu izlemekten gerçeklik algısı bozulmaya başlamıştı.
Artık her görsele şüpheyle yaklaşacağız!
Bu durum sahte ve yalan içerik üretenlerin işine gelecek.
X'in yapay zeka asistanı Grok'a getirilen 'bikini giydir' komutu bile ilk günden kriz yarattı.
Artık yapay zeka sayesinde istediğiniz insanı istediğiniz ortamda görselini oluşturabilirsiniz.
Örneğin canı sıkılan ya da kötü niyetli olan biri, sizi hırsız ya da tecavüzcü pozisyonuna sokabilir. Birçok insan asılsız suçlara maruz kalır, linç edilir.
Her sahte görselin peşinde mi koşacağız?
Her görselin kaldırılması için dava mı açılacak?
Bir de sahte görüntü üretmenin siyasi, askeri ve güvenlik boyutu var!
Ortaya çıkacak kaosları tahmin edebiliyor musunuz?
İnsanlığın gerçeklik algısı büyük bir tehdit altında!

***

HIZ TABELALARINDA SADELEŞME
Kara yollarında hız sınırı tabelaların yarattığı kafa karışıklığını yazmıştım.
Örneğin karayollarında 120 ile giderken sırayla 90, 70 ve 50 hız sınırı tabelasına rastlıyorsunuz ama 50'nin nerede bittiğini anlayamıyorsunuz.
90 tabelasını görünce hız sınırının daha önce bittiğini anlıyorsunuz.

Ayrıca birçok yolda gereksiz hız sınırı uygulaması vardı.
Sonunda beklediğim güzel haber geldi; kara yollarında hız sınırını belirleyen işaretlemelerin sadeleştirilmesi çalışması doğrultusunda 58 bin 246 levha kaldırıldı.
Kaldırılan işaretlemelerin yüzde 60'ına karşılık gelen 35 bin 247 hız levhasının uygulaması sonlandırıldı.
Özetle geç alınmış, doğru bir karar.

***

3 YAŞINDA YALAN HABER EĞİTİMİ
Yukarda bahsettiğim yapay zekanın yaratacağı yalan dünya karşı önlemler de alınmaya başlandı.
Çocuklara sosyal medya kullanımda yaş sınırı getiren ülkelerin sayısı arttı.
Türkiye'de de 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını kısıtlayan torba yasa teklifi bu ay sonunda TBMM'ye sunulacak.
Daha fazlası lazım!

Örneğin Finlandiya'da 3 yaşından itibaren çocuklara yalan haberle mücadele eğitimleri verilmeye başlandı.
Finlandiya Eğitim Bakanı Anders Adlercreutz, "Dünyanın bu hale geleceğini öngörmemiştik. Kurumlarımızın ve demokrasimizin dezenformasyon yoluyla bu denli zorlanacağını tahmin etmemiştik" diyor.
Ülkemizde de dijital okuryazarlık dersleri verilmeye başlandı.
Finlandiya'dakine benzer uygulama bizde de hayata geçirilmeli.
Çocuklarımızı yapay zekanın yalanlar dünyasına hazırlamalıyız.

***

EDS ÇILGINLIĞI!
Bir sadeleştirme de EDS uygulamalarında olmalı.
Örneğin Eğe ve Akdeniz'deki bazı sahil yollarında her birkaç kilometrede bir EDS'ye rastlıyorsunuz.

EDS uyarılarını takip etmekten insan yola adapte olamıyor.
Sanırım bu EDS aşkı; EDS yoluyla kesilen para cezalardan elektronik sistemlerin yatırım maliyetine ulaşıncaya kadar yüzde 30, sonrasında ise yüzde 15'i belediyelere/şirketlere aktarılmasından kaynaklanıyor!
Elbette aşırı hızlı araç kullanılmasının önüne geçilsin ama bazı yollarda insanları çıldırtacak derecede çok olan EDS'lerde de sadeleşmeye gidilmeli!

***

Altyazı
''O kadar çirkinsin ki seni modern sanatlar müzesine koymak istiyorum.'' (Full Metal Jacket)