MEVLÜT TEZEL Geç kahvaltı ölüm riskini artırıyor mu?

Tarih boyunca birçok kültürde ve dönemde ana yemek sayısının iki olduğunu söyleyenler var.
Bugün bilinen "Günün en önemli ve vazgeçilmez öğünü kahvaltıdır" algısının oluşmasının arkasında bir mısır gevreğinin pazarlama stratejisi olduğunu belirtenler de var.
Son yıllarda kahvaltı yapmamak ya da olabildiğince geç yapmak gibi güçlü bir eğilim var.
Günümüzde kahvaltının gereksiz olduğu, ne kadar geç kahvaltı yapılırsa o kadar az kilo alınacağına dair bir algı oluştu.
Ancak ABD'de yeni yapılan bir araştırmada günün ilk öğününü daha geç saatlerde tüketmenin daha yüksek ölüm riskiyle bağlantılı olabileceği ortaya kondu.
Araştırmacılar 1999-2018 yılları arasında ABD'de gerçekleştirilen Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Araştırması'ndan elde edilen verileri analiz etti.
Daha sonra araştırmaya, 40 yaş ve üzerindeki 31 bin 44 yetişkin dahil edildi.
Katılımcılar, önceki 24 saat içinde tükettikleri tüm yiyecek ve içecekleri, bunları hangi saatte tükettikleriyle birlikte bildirdi.
Araştırmacılar daha sonra bu verileri, 2019'un sonuna kadar kayıtlara geçen ölüm vakalarıyla karşılaştırdı.
Çok kapsamlı bir araştırmadan bahsediyorum!

Katılımcılar ortalama 8,6 yıl boyunca takip edildi.
Bu süreçte 7 bin 129 kişi hayatını kaybetti.
Bunların 2 bin 259'unun ölüm nedeni kalp ve damar hastalıklarıydı.
Analizde yaş, sigara kullanımı, fiziksel aktivite, beslenme kalitesi, vücut kitle indeksi, gelir düzeyi ve mevcut hastalıklar gibi faktörler de dikkate alındı.
İlk öğününü 07.00-08.00 arasında tüketenlerle karşılaştırıldığında, ilk öğününü 08.00-10.00 arasında yiyenlerin herhangi bir nedenden ölme riskinin yüzde 10 daha yüksek olduğu ortaya çıktı.
Bu fark, ilk öğünün 10.00-12.00 arasında tüketilmesi durumunda yüzde 19'a, 12.00'den sonra tüketilmesi durumunda ise yüzde 29'a yükseldi.
Kalp ve damar hastalıklarına bağlı ölümlerde de benzer bir eğilim görüldü.
Eminim benim gibi kahvaltıyı olabildiğince geç yapanlar bu sonuçlara çok şaşırdı.
Öte yandan araştırmacılar, ters nedensellik ihtimalinin de bulunduğunu belirtiyor.
Yani geç saatlerde yemek yemek, sağlık sorunlarına neden olmak yerine kötü sağlık durumunun, düzensiz uykunun, vardiyalı çalışmanın veya sosyoekonomik koşulların bir sonucu ya da göstergesi olabilir.
Her şeye rağmen aynı araştırmada ilk öğünü 12.00'den sonra tüketen kişilerin ilk öğününü 07.00-08.00 arasında tüketenlere kıyasla kalp ve damar hastalıklarından ölme riskinin yüzde 46 daha yüksek olduğunun belirlenmesi çarpıcı bir sonuç!
Araştırmanın gözlemsel bir çalışma olması da elde edilen sonuçların, yemek yeme saatleri ile ölüm riski arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kurmasına izin vermiyor.
Elbette kesin sonuca ulaşmak için bu alanda daha fazla bilimsel araştırmanın yapılması gerekiyor.
Ama yüzde 46 çok yüksek bir oran!
Bu sürpriz araştırmanın kıdemli yazarı, Huazhong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nden Zhilei Shan, en azından şunu net bir şekilde ifade ediyor: "Elde edilen bulgulara dayanarak insanların beslenme saatlerinde aşırı değişiklikler yapmaması gerekiyor!"

***

ELEKTRİKLİ UÇAKLA UCUZA BİLET
İsveçli havacılık şirketi Heart Aerospace tarafından geliştirilen elektrikli bataryalı "Heart X1" adlı uçak, New York'taki test uçuşunu başarıyla gerçekleştirdi.
Tamamen batarya ile çalışan uçak, 27 dakika süren test uçuşunda 335 metre yüksekliğe ulaştı.
Bu uçuşu asıl önemli kılan ise ilk test uçuşunda kullanılan elektriğin maliyetinin sadece 5 dolar olması.

Uçak yakıt maliyetlerinin son bir yılda yüzde 63 arttığı bir ortamda, elektrikli uçaklar yaygınlaşırsa havayolu taşımacılığında devrim yaşanabilir.
Şirketin geliştirdiği ticari model olan 30 kişilik ES-30, geleneksel bölgesel uçaklara kıyasla işletme maliyetlerini yüzde 40'tan fazla azaltacak.
İsveçli şirket 2031 yılında ticari uçuşları başlatmayı planlıyor.
Zamanla tıpkı karada olduğu gibi havada da fosil yakıtlardan elektriğe geçilecek.
Ülkelerin otoyol yatırımlarını da elektrikli uçaklara göre planlamasının zamanı geldi!

***

KLİMALI TUVALET
Hatay'ın Arsuz ilçesinde bici bici satan bir esnaf, yaz sıcağından bunalan müşterileri için 2,5 metrekarelik tuvaletine klima taktırdı.
Ahşap iş yerinin yaz aylarında aşırı ısınması üzerine tuvaletine klima monte ettirdiğini belirten Ertan Keskin adlı esnaf, "Dışarısı 40 dereceyse içerisi 50 derece oluyordu. Klima taktırdım. Herkes de çok beğendi" diyor.

Tuvalet kâğıdı, sıvı sabun koymaktan kaçınan işletmelerin olduğunu düşününce klimalı tuvalet alkışı hak ediyor.
Bazı ünlü AVM'lerin tuvaletlerinde tuvalet kâğıdı bile yok!
Birçok işletmenin tuvaleti de girilecek gibi değil!
Ayrıca erkekler tuvalet ihtiyacını daha pratik hallederken, AVM ve müze gibi kalabalık yerlerde kadın tuvaletlerinin önünde uzun kuyruklar oluşuyor.
Kadın tuvaletlerine daha fazla alan ayrılmalı.

***

NE ZAMAN DİJİTALDE GÖSTERİLECEK?
Genelde filmler vizyona girdikten üç ay sonra dijital platformlarda gösteriliyor.
17 Temmuz 2026 tarihinde vizyona giren 'The Odyssey'in ise dijital yayın tarihi 17 Kasım 2026 olarak duyuruldu.
Nolan yine filmini dijitalde yayımlamadan önce dört ay bekleyecek.

Vizyonda yedi haftadır olmasına rağmen 1.5 milyar dolar hasılat elde eden film, 17 Kasım'a kadar hem yapımcının hem de sinema salonlarının kasasını doldurmaya devam edecek gibi gözüküyor.
Seyirciyi dijital platformlara kaptıran sinema salonlarını 'The Odyssey' gibi büyük bütçeli, başarılı yapımlar kurtarır.

***

İZ BIRAKAN SÖZLER
"Birisi için önemliysen, her durumda senin için zaman yaratır. Bunun dışındaki her şey bahanedir." (Charles Bukowski)