MEVLÜT TEZEL Dolandırılmadan nasıl tatil yapılır?

Yaz sezonunun başlamasıyla birlikte tatil ve seyahat alanındaki şikâyetlerde de arttı.
Bir şikâyet sitesinin verilerine göre en çok şikâyet yüzde 144 artışla bungalov konaklamada yaşandı.
Sosyal medya, mesajlaşma uygulamaları ve sahte rezervasyon hesapları üzerinden kapora ya da konaklama ücreti ödeyenlerin birçoğu, ödeme sonrası işletmelere ulaşamadı.
Dolandırıcılar internette yayınlanan başka tesislerin fotoğraflarının kopyalayarak kendi sitelerinde düşük fiyat vaadiyle ödeme aldıktan sonra karşı tarafın numarasını engelliyorlar.

Otel rezervasyon ve pazarlama sitelerinde ise rezervasyonun tesise ulaşmaması, yanlış fiyat ve kampanya bilgileri, müşteri hizmetlerine erişim sorunları ve iptal-iade süreçlerindeki aksaklıklar öne çıkıyor.
Bir diğer şikâyet konusu ise internette gördüğünüz oda ile tesiste karşılaştığınız oda arasında büyük farkların olması.
Araç kiralama hizmetlerinde ise sahte ilanlar, kapora ödemeleri sonrası firmaya ulaşılamaması ve depozito iadelerindeki gecikmeler öne çıkıyor.
Peki, dolandırılmadan, kazıklanmadan tatil nasıl yapacağız?
Siber güvenlik alanına daha çok yatırım yapılması gerekiyor.
İnternet çağında masa başındaki polis sayısı dışarıda mesai harcayanlardan daha fazla olması gerekiyor!
Özel sektör de siber güvenliğe daha büyük bütçe ayırmak zorunda.
Elbette bireysel olarak da alınacak güvenlik önlemleri var.
Rezervasyon öncesi işletme yorumlarını kontrol ederken en düşük puan verenlere mutlaka bakın!
Sosyal medya üzerinden gelen tatil teklifleri, normalden düşük konaklama fiyatlarına temkinli yaklaşmakta fayda var.
Kapora ödemeden önce işletmeyi telefonla arayın. Araç kiralama ve konaklama rezervasyonlarında kurumsal firmaları tercih edin. Ödeme ve rezervasyon belgelerini saklayın.
Eğer fırsatınız varsa tatil yapacağınız yeri bizzat görüp öyle ödeme yapın!

***

2000'LERDE DOĞANLAR ŞANSLI
İspanya'da Barselona Özerk Üniversitesi'nde geliştirilen tek dozluk FGF21 gen terapisi, yaşlı farelerde yaşam süresini yüzde 20'den fazla uzatmakla kalmadı yaşlanmaya bağlı organ bozukluklarını da önemli ölçüde yavaşlattı.
27 ay süren araştırmada ayrıca tedavi uygulanan farelerin vücut ağırlıkları ve yağ birikimleri daha sağlıklı seviyelere gerilerken, insülin duyarlılığı ve glikoz metabolizması da iyileşti.
Bitmedi araştırma ayrıca farelerin fiziksel performanslarını daha uzun süre koruduğunu ve koordinasyon, güç ve dayanıklılık gibi alanlarda daha iyi sonuçlar verdiğini ortaya koydu.

Araştırmacılar, tedavi edilen yaşlı farelerin hafıza ve öğrenme performanslarında da belirgin iyileşmeler tespit etti.
Hatta bazı testlerde elde edilen sonuçların genç farelerin performansına yaklaştığı belirtiliyor.
Bulgular, FGF21 gen terapisinin hücrelerin enerji üretim merkezleri olan mitokondrilerin işlevlerini güçlendirdiğini gösteriyor.
Bunun yanında hücrelerin protein üretim ve geri dönüşüm süreçlerinde yaşla birlikte ortaya çıkan bozulmaların da önemli ölçüde düzeldiği görüldü.
Elbette asıl önemli olan bu başarıya insanlarda da ulaşmak.
Farelerde işe yarayıp insanlarda işe yaramayan birçok araştırma var.
İnsanlar üzerindeki klinik deneyler bu yıl başlayacak.
Ancak tek seferlik bir gen terapisinde bile farelerde yaşam süresinin uzaması büyük gelişme.
Sağlık teknolojisindeki gelişmeler insan ömrünün ortalama 90 yaşa 2030-2040'lı yıllarda, 100 yaşına ise 2050-2070 yılları arasında çıkacağını gösteriyor.
2000'li yıllarda doğan çocuklar daha şanslı. Sağlık teknolojisindeki gelişmelerin meyvelerinin toplandığını 50'li yaşlardan itibaren görecekler.
İnsan ömrünün ortalama 100 yıla çıkması, 130'lu yaşları gören süper insanların sayısını da artıracak.
Elbette bu da sağlık ve emeklilik başta olmak üzere ülkelerin yönetim sistemlerinde bazı dezavantajlar doğuracak.
Belki de 80'li yaşlarda emekli olunacak!
Daha fazla yaşamak isteyenlerden ekstra yaşlılık vergisi bile alınabilir!

***

FUTBOLDAKİ DEĞİŞİM
2026 Dünya Kupası'nı yakından takip edenler futbol oyun tarzında yeni bir dönemin başladığını fark etti mi acaba?
Opta'nın araştırmalarına göre, Dünya Kupası grup maçlarında çalınan faul sayısı düşüş eğiliminde.
Bu oran 1990 İtalya Dünya Kupası'nda maç başına 39,5 faul ile zirve yapmıştı.
20 yıl sonra, 2010 Güney Afrika'da 31,2'ye, 2022 Katar Dünya Kupası sonunda ise 25'e geriledi.
2026 Dünya Kupası'nda ise bu oran maç başına 22,3 faule kadar düştü.
Bu değişimde hakemlere verilen yeni talimatların etkisi olduğunu söyleyebiliriz.

Opta, 60 yıl önce İngiltere'deki turnuvada maç başına 60 çalım ortalaması olduğunu belirtiyor.
2026'da grup aşamasında oynanan 72 maçta ise bu sayı yarı yarıya azalarak 32,5'e geriledi.
Daha az çalım, daha az ikili mücadele, savunmacılar ile hücum oyuncuları arasında daha az temas olduğunu gösteriyor.
Çalım ve faul sayısındaki düşüş, pas trafiğine ve kolektif oyuna odaklanan oyun tarzının öne çıktığın gösteriyor.
1966'da bir takım topa sahip olduğunda, atağı sonlandırmadan önceki ortalama pas sayısı 3,5 iken, bu yıl bu sayı 5,8'e yükselmiş.
Ayrıca şut isabet oranında da iyileşme gözlemlendi.
1970 Meksika Dünya Kupası'nda atılan şutların yüzde 29'u kaleyi bulurken, bu yıl bu oran yüzde 34'e ulaştı.
Kaleye yaklaşık 5 metre daha yakın mesafeden çekilen şutların artması isabet oranını da yükseltmiş.
Maç başına 2,99 gol ortalaması son dönemin en verimli Dünya Kupası'nı izlediğimizi gösteriyor.
Özetle futbol daha az temaslı, daha az ikili mücadelenin olduğu, faul sayılarının düştüğü ama gol verimliliğinin arttığı bir döneme girmiş gibi gözüküyor.

***

Altyazı
"Çalışmadan geçen bir hayat, dürüst ve namuslu bir hayat değildir." (Kış Uykusu)