MEVLÜT TEZEL Algoritmalar devre dışı kalacak!

Avustralya'da, sosyal medya kullanıcılarının akışlarında algoritma tarafından önerilen içerikleri görüp görmeyeceklerine karar verebilmelerini sağlayan düzenlemeleri içeren yeni yasa tasarısı hazırlandı.
Bu kapsamda sosyal medya platformlarının kullanıcılara akışları konusunda seçim olanağı sunan bildirimler göndermesi zorunlu hale gelecek.
Algoritmanın dışında kalmak isteyen kullanıcılar, yalnızca takip ettikleri kişi ve hesapların içeriklerini görebilecek.
Hani hep sosyal medya bağımlılığından yakınıyoruz ya, bu bağımlılığı yaratan aslında uygulamalardaki algoritmalar.
Instagram, YouTube, TikTok, X gibi platformlarda saatlerce vakit geçirilmesinin nedeni kişiye özel önerilerin yapılması.
Algoritmalar her kullanıcının ilgi alanlarını, takip ettiği kişilerden, yaptığı paylaşımlardan ve izlediği içeriklerden anında tespit ediyor.
Örneğin TikTok ve Reels gibi dikey video algoritmaları, sisteme ilk kez giren bir kullanıcıya başlangıçta geniş kitlelerce sevilen "test içerikleri" sunar.
Bu ilk 30-50 videodaki davranışlarınıza göre ilgi haritanızı çıkarır.

Daha sonra yaptığınız ortalama 30 ile 80 etkileşimden neredeyse bütün ilgi alanlarınız ortaya çıkıyor.
Böylece her kullanıcıya sevdiği, önem verdiği ya da dikkatini çeken içerikler sunuluyor.
Böylece isteseniz de sosyal medya bağımlılığından kurtulamıyorsunuz!
Sosyal medya algoritmaları sigaradaki nikotin gibi etkili!
Onca uyarı ve yasağa rağmen bu algoritmalar yüzünden ekrana bakma süreleri sürekli artıyor, özellikle çocuk ve gençlerin beyni çürüyor, çocuklar eğitimde geride kalıyor.
Sürekli ekrana bakan zombi gibi bir kuşak yetişiyor.
Avustralya hükümetinin aldığı bu karar, sosyal medyaya yaş sınırı getirmekten bile daha faydalı olabilir.
Çocuğunuz aynı uygulamaları kullansa bile algoritmanın dışında kalmayı seçince bağımlılıktan zamanla kurtulabilir.
Bu tercih ayrıca çöplüğe dönen sosyal medyada büyük bir temizliğe yol açar.
Sadece takip etmek istedikleriniz önünüze gelir!
Tasarı yasallaştığında kararı uygulamayan platformlara 100 milyon doları aşan cezalar kesilecek.
Bu özelliğin ilerleyen dönemde tüm dünyada uygulanması bekleniyor.
Özellikle çocukları ve gençleri sosyal medya bağımlılığından kurtarmak için algoritmaları devre dışı bırakma hakkı tanıyan bu yasanın benzeri Türkiye'de de mutlaka çıkarılmalı.

***

HAKAN ÇALHANOĞLU'NUN KOMBİNİ
A Milli Futbol Takımı kaptanı ve Inter'in yıldız futbolcusu Hakan Çalhanoğlu, eşi Sinem Çalhanoğlu'yla Formula 1 İtalya Grand Prix'sini yerinde takip etti.
Hakan dizlerinin altına kadar uzanan bol şortu, uzun beyaz çorapları ve loafer ayakkabılarıyla sıra dışı bir kombin tercih etmişti.
Lewis Hamilton'ın avangart tarzından esintiler taşıdığı belirtilen kombin, sosyal medyada tartışma konusu oldu.

Bazıları bu kombinle ilgili şu tarz espriler yaptı: "Yahu sen Bayburtlu değil misin, o şortolonu niye giydin", "Hiç mi uyaran olmamış? İnsan sevdiği arkadaşını da iyi seçmeli."
Bu esprileri yapanların çoğu işsiz güçsüz tayfa ya da etkileşim kasma derdinde olanlar.
Toplumumuzda Hakan gibi moda akımlarını takip etmeye, farklılık yaratmaya çalışanlarla dalga geçme gibi genel bir eğilim var.
Adamın nüfus kütüğü Bayburt'ta diye, hiç mi giyimine özen göstermeyecek? Bence gayet güzel bir kombin.
Hakan yaşadığı Milano şehrine göre gayet tarz giyiniyor.
Milano'da Hakan'ın takıldığı mekânlarda da eminim bu kombin garipsenmemiştir.
Bonuslar ve reklam gelirleri hariç yılda net 6.5 milyon euro kazanan bir futbol yıldızının, bu yorumları okumaya da vakti yoktur, emin olun.

***

İLAÇ SEKTÖRÜNDE YAPAY ZEKA DEVRİMİ
Insilico Medicine tarafından geliştirilen deneysel bir ilaç olan "rentosertib", kronik bir akciğer hastalığına sahip hastalarda biyolojik yaşlanmayla ilişkilendirilen bazı göstergeleri yaklaşık üç ila dört yıl gerilettiği açıklandı.
Yani bilim adamları akciğer hastalıklarına çare ararken, hastaları dört yıl gençleştirmişler.
'Rentosertib' adlı deneysel ilaç yapay zekâdan faydalanarak geliştirildi.

Geleneksel yöntemlerle 10-15 yıl süren ve milyarlarca dolara mal olan ilaç geliştirme süreci, yapay zekâ sayesinde artık daha kısa sürede ve daha az masrafla gerçekleştiriliyor.
Pahalı ve yavaş manuel laboratuvar testleri artık milyonlarca veriyi saniyeler içinde değerlendiren dijital simülasyonlarla yapılıyor.
Yapay zekâ sayesinde klinik deneyler yüzde 50 daha hızlandı.
Bazı üretken yapay zekâ modelleri, doğada hiç bulunmayan ancak belirli bir hastalığı tedavi edebilecek yepyeni moleküler yapılar çizebiliyor.
Yapay zekâ sayesinde artık çok daha kısa sürede çok daha düşük maliyetlerle ilaçlar üretilecek. Ve insanların ortalama yaşam süresi sürekli artacak.

***

İŞGÜCÜ MALİYETİ!
Türkiye'de saatlik iş gücü maliyeti 2026'nın ikinci çeyreğinde yıllık bazda yüzde 34 yükseldi.
AB genelindeki artış yüzde 3,6'da kalırken, Türkiye'deki artış Avrupa ortalamasının yaklaşık 10 katına ulaştı.
Bu durum Türkiye'ye, özellikle tekstil, hazır giyim, imalat ve montaj gibi emek-yoğun sektörlerde "düşük maliyetli üretim" avantajını kaybettiriyor.
Maliyet artışları döviz bazında da hissedildiğinde, ihracatçının Mısır, Bangladeş veya Vietnam gibi rakip ülkelere karşı pazar payı daralıyor.

Yüksek enflasyon ve öngörülemeyen maliyet artışları, hem yerli hem de yabancı yatırımların uzun vadeli planlama yapmasını da zorlaştırıyor.
Bu durum kayıt dışı istihdamı da artırıyor.
Çözümü hepimiz biliyoruz; enflasyon mutlaka tek haneli seviyelere düşmeli.
Ayrıca düşük katma değerli emek-yoğun üretimden yüksek katma değerli üretime geçmeliyiz.

İZ BIRAKAN SÖZLER
"Konuşan insan, öyle kolay kolay dertten ölmez. Bir insan konuşmadı da içine gömüldü müydü, sonu felakettir." (İnce Memed)