Meta ya gençlerin refahına zarar vermekten 567 milyon dolar ceza!

Sosyal medya platformlarının gençler üzerindeki etkileri uzun süredir tartışma konusu. Bağımlılık, zihinsel sağlık sorunları, siber zorbalık ve cinsel istismar riskleri hem aileleri hem de kamu otoritelerini harekete geçirdi. ABD’de 40’tan fazla eyalet ve 1300’ün üzerinde okul bölgesi, sosyal medya şirketlerine karşı “kamu zararı” davaları açarak hem tazminat hem de ürün değişiklikleri talep ediyor. Bu dalganın dikkat çekici örneklerinden biri New Mexico’da yaşandı. Santa Fe’deki mahkeme, Meta’nın Facebook ve Instagram’ının gençlerin iyiliğine zarar verdiğine hükmederek hem maddi bir ceza hem de somut platform düzenlemeleri getirdi. Karar, yalnızca bir şirketi değil, tüm sektörü etkileyebilecek bir emsal niteliği taşıyor.

MAHKEME META’YI KAMU ZARARI YARATMAKTAN SORUMLU TUTTU

Yargıç Bryan Biedscheid, üç hafta süren tanık dinlemelerinin ardından Meta’nın New Mexico hukukuna göre “kamu zararı” oluşturduğuna karar verdi. Mahkeme, şirketin platformlarının etkilerinin sanal ortamla sınırlı kalmadığını; gerçek dünyaya taşarak çocuklar, aileler, okullar, hastaneler ve kolluk kuvvetleri üzerinde ortak bir toplumsal yük yarattığını vurguladı. Başsavcı Raúl Torrez, Meta’nın gençleri bağımlı kılacak özellikler tasarladığını ve çocukları cinsel istismardan korumakta başarısız olduğunu iddia etmişti. Mahkeme bu iddiaları haklı buldu.

ZORUNLU GÜVENLİK ÖNLEMLER

Karar uyarınca Meta, 567 milyon doları genç zihinsel sağlık fonuna aktaracak. Ayrıca beş yıl boyunca şu önlemleri uygulamak zorunda:

Gençlerin Facebook ve Instagram kullanımına aylık sınırlar getirilmesi Bildirimlerin kısıtlanması Yetişkinlerin reşit olmayanlarla iletişimini sıkı denetleyen kontroller Yapay zeka sohbet botlarının çocuklarla romantik veya cinsel içerikli etkileşime girmesinin engellenmesi Yetişkinlerin sohbet botları aracılığıyla çocuklarla cinsel içerikli senaryolar üretmesinin yasaklanması Çocuk cinsel istismarı raporlarının daha sıkı incelenmesi

Yargıç, algoritma değişiklikleri, sonsuz kaydırma ve otomatik oynatma gibi bazı talepleri ise Anayasa’nın Birinci Değişikliği, rekabet koşulları ve Section 230 koruması gerekçesiyle reddetti.

ÖNCEKİ 375 MİLYON DOLARLIK CEZA VE META’NIN TEPKİSİ

Bu karar, aynı davanın önceki aşamasında jürinin Meta’ya 375 milyon dolarlık tüketici koruma ihlali cezası vermesinden beş ay sonra geldi. Meta, kararın temyiz edileceğini duyurdu. Şirket açıklamasında “Gençleri çevrimiçi ortamda koruma konusundaki sicilimize güveniyoruz ve gerçekleri çarpıtan iddialara karşı savunmaya devam edeceğiz” ifadelerini kullandı. Meta ayrıca birçok istenen değişikliğin teknolojik olarak imkansız veya pratik olmadığını, hatta şirketi eyaletten çıkmaya zorlayabileceğini öne sürmüştü.

BAŞSAVCI TORREZ: “BU BİR YOL HARİTASI”

New Mexico Başsavcısı Raúl Torrez, kararın yalnızca bir şirkete karşı değil, tüm sektör için örnek teşkil ettiğini belirtti: “Bu sadece bir şirkete karşı verilen bir hüküm değil. Bu bir plan. Aynı krizle mücadele eden diğer eyaletler ve ülkeler artık izleyebilecekleri bir yol haritasına sahip.” Torrez, Meta’nın kârı çocuk güvenliğinin önüne koyduğunu savundu.

Karar, Meta’nın önümüzdeki günlerde Kaliforniya’da 29 eyaletin açtığı benzer bir davayla karşı karşıya kalacağı ve Tennessee’de de yargılandığı bir dönemde geldi. Şirket yatırımcılarına, ABD ve Avrupa’daki genç sosyal medya düzenlemelerinin iş sonuçlarını önemli ölçüde etkileyebileceğini bildirmişti. Kamu zararı iddiaları daha önce tütün, opioid, iklim değişikliği ve elektronik sigara davalarında da kullanılmıştı. Mahkeme, Section 230 savunmasını da reddederek davanın kullanıcı içeriğinden ziyade platform özelliklerine odaklandığını kaydetti.

Bu hüküm, sosyal medya şirketlerinin genç kullanıcıları koruma sorumluluğunu daha somut hale getirirken, sektörde benzer düzenlemelerin yaygınlaşması ihtimalini güçlendiriyor.