Merkez Bankası nın faiz kararı ne olacak? Savaşı dibimizdeyken konuşulan dört senaryo

Merkez Bankası’nın 22 Nisan’daki faiz kararı öncesinde, piyasaların odağında hem iç ekonomik dengeler hem de bölgedeki gerilimin yaratabileceği yeni riskler var. Özellikle enerji fiyatlarında yaşanabilecek olası artışın enflasyon ve geçim maliyeti üzerindeki baskıyı büyütebileceği değerlendirilirken Merkez'in olası kararı için 4 senaryo ortaya çıktı.

Ekonomim yazarı Alaattin Aktaş, Merkez Bankası’nın 22 Nisan’daki Para Politikası Kurulu toplantısına ilişkin olası adımları dört ayrı senaryo üzerinden değerlendirdi. Aktaş, İran ile ABD arasındaki görüşmelerden sonuç çıkmamasının piyasalar üzerindeki baskıyı artırabileceğini, bunun da Türkiye’de faiz ve enflasyon görünümünü yeniden zorlayabileceğini belirtti.

Aktaş, ateşkes sonrası kısa süreli rahatlamanın hızla sona erdiğine dikkat çekerek, “Tüm dünya gibi Türkiye de ateşkesten sonra soluklanmıştı ki, bu soluklanma çok kısa süreli oldu” dedi. Aktaş'a göre yeniden artabilecek petrol ve enerji fiyatları, akaryakıt üzerinden hem maliyetleri yükseltecek hem de vatandaşın geçim yükünü ağırlaştıracak.

Aktaş’ın ilk senaryosu, politika faizine dokunulmadan fonlamanın gecelik kanaldan haftalığa kaydırılması. Ancak Aktaş bu ihtimali açık biçimde dışladı: "Çünkü bu, halen fiilen yüzde 40 olan faizin yüzde 37’ye indirilmesi olur ki, bu bir ekonomik intihardır"

İkinci senaryoda ise Merkez Bankası faiz oranlarını sabit tutuyor ve fonlamaya gecelik kanaldan devam ediyor. Bu durumda mevcut tablo korunmuş oluyor. Aktaş, bu seçeneğin teknik olarak mümkün olduğunu ancak asıl ağırlığın daha farklı bir senaryoda toplandığını vurguladı.

Aktaş'a göre en güçlü ihtimal, Merkez Bankası’nın tüm faizleri üçer puan artırması. Bu senaryoda haftalık repo ihale faizi yüzde 40’a, gecelik fonlama faizi ise yüzde 43’e çıkıyor. Ardından fonlama yeniden haftalık repo kanalına kaydırılabiliyor ya da gecelik borç verme kanalı sürdürülerek fiili faiz daha da yukarı taşınabiliyor.

Borsa İstanbul da 'abluka'ya girdi

Aktaş bu tablo için, “Olabilecek en ağırlıklı senaryo, üçüncü senaryo ve bunun ilk bölümüdür, yani faizin 3’er puan artırılması ve fonlamanın haftalıktan yapılmasıdır” ifadesini kullandı.

Dördüncü senaryoda ise bölgedeki çatışmanın daha da şiddetlenmesi var. Aktaş, bu durumda Merkez Bankası’nın dört puan ya da daha yüksek bir artış yapabileceği söyledi. . Aktaş, savaşın derinleşmesi hâlinde daha sert bir sıkılaşmanın gündeme gelebileceğini belirtip, “Ama savaş daha da şiddetlenirse dördüncü senaryo gündeme gelecektir” diyor.

Aktaş'ın yazısında öne çıkanlar şöyle:

"Merkez Bankası 22 Nisan’daki PPK toplantısında ne yapacak? Görünürde dört senaryo var…

-Senaryo I: Hiç yapılamayacak olan faiz oranlarına dokunmadan fonlamayı gecelikten haftalığa kaydırmaktır. Çünkü bu, halen fiilen yüzde 40 olan faizin yüzde 37’ye indirilmesi olur ki, bu bir ekonomik intihardır.

-Senaryo II: Merkez Bankası faiz oranlarını sabit bırakabilir ve fonlama yine gecelik kanaldan yapılır. Şimdiki duruma göre bir değişiklik olmaz.

-Senaryo III: Merkez Bankası tüm faizleri 3’er puan artırır. Haftalık repo ihale faiz oranı yüzde 40’a, gecelik fonlama faiz oranı yüzde 43’e yükseltilir. Fonlamada yeniden haftalık repoya geçilir ve fiili faiz değiştirilmemiş olur. Ya da faizler yüzde 40 ve 43 olarak belirlenir ve fonlama gecelik borç verme kanalından yapılarak faiz yüzde 43’e çıkarılır.

-Senaryo IV: Ateşkesin geride kalması ve savaşın daha da şiddetlenmesi gibi bir durum yaşanırsa Merkez Bankası faizleri 4 puan ya da daha fazla artırır ve duruma göre fonlamayı haftalık repo ihalesi yoluyla yapmaya başlar ya da yine gecelikten devam eder.

Bu senaryolardan hangisinin gerçekleşeceğini kuşkusuz önümüzdeki günler belirleyecek. Ama ilk senaryonun gündeme gelmesi şu aşamada hiç mi hiç mümkün görünmüyor.

Olabilecek en ağırlıklı senaryo, üçüncü senaryo ve bunun ilk bölümüdür, yani faizin 3’er puan artırılması ve fonlamanın haftalıktan yapılmasıdır.

Ama savaş daha da şiddetlenirse dördüncü senaryo gündeme gelecektir.
Sanayi üretimine hangi pencereden bakmalı?

Sanayi üretiminde şubatta ortaya çıkan gerçekleşme ilk bakışta olumlu bir gidişata işaret ediyor. Şubattaki üretim takvim etkisinden arındırılmış hesaplamaya göre geçen yılın aynı ayının yüzde 2,2, takvim ve mevsim etkisinden arındırılmış hesaplamaya göre ise bir önceki ayın yüzde 2,6 üstünde.

Sanayi üretiminde en büyük ağırlığa sahip imalat sanayinde ise geçen yıla göre yüzde 2,4, bir önceki aya göre yüzde 3,3 düzeyinde bir artış var.

Bu oranlar ekonomi yönetimi tarafından çok olumlu bulundu ve o yönde değerlendirmeler yapıldı. Bu da gayet normal.

Ne var ki bazı verileri çok kısa bir zaman dilimindeki performansa bakarak değerlendirmek yanıltıcı olabilir. O yüzden sanayi üretimi verilerine aylık bazda değil, daha geniş bir zaman dilimindeki seyri dikkate alarak bakmakta yarar var. Adım adım gidelim…

Sanayi üretimi şubatta geçen yıla göre yüzde 2,2 arttı ama iki ay toplamında geçen yıla göre değişim neredeyse yok; yalnızca yüzde 0,09’luk bir artış söz konusu.

Son on iki aydaki üretimin, önceki on iki aya kıyaslaması daha önemli bir gösterge. Buna göre üretim artışı yüzde 2,9 düzeyinde.Sanayi üretiminin gerçek seyrindeki değişimi gösteren oran da bu, on iki aylık dönemlerin kıyaslanmasıyla bulunan oran."