MELİH ALTINOK İran savaşı Ukrayna’ya da yaradı

İran savaşının şu ana kadar kazananı Rusya oldu.
Ülkenin günlük petrol ihracatı kabaca 7-8 milyon varil bandında. Fiyatın artması Rusya'nın kasasına aylık milyarlarca dolarlık ilave nakit akışı sağladı. Yaptırımlar nedeniyle indirimli satış yapsa bile, küresel fiyatın yükselmesi o iskontoyu telafi eden bir kaldıraç yaratıyor. Hürmüz kapalı kaldıkça, varil başına birkaç dolar bile Kremlin'in nefesini açıyor.
Sadece petrol değil, LNG piyasasının yukarı çekilmesi ve Rusya'ya yönelik bazı yaptırım kalemlerinin fiilen esnetilmesi de Moskova'nın çok işine yarıyor. Putin'in Ukrayna savaşını finanse etmesini kolaylaştırıyor.
Madalyonun bir de diğer yüzü var elbette.
Aynı savaş, Ukrayna için de beklenmedik kapılar araladı.
Zelenski'nin "nerden çıktı şimdi" dedirten Körfez temaslarını sıklaştırmasının sebebi de bu. Görüşmelerde pratik savunma iş birlikleri konuşuluyor. İran tehdidi karşısında "daha ucuz ve ölçeklenebilir savunma" arayan başkentler için Ukrayna, sahada test edilmiş bir çözüm ortağına dönüşüyor.
En görünür değişim gökyüzünde. İran'ın Körfez'e gönderdiği Şahid tipi kamikaze dronlar ucuz, sürü halinde ve yıpratıcı. Bunları milyon dolarlık hava savunma füzeleriyle avlamak sürdürülebilir değil. Kiev sahada başka bir yol açtı: Dronla dron vurma. Binlerce dolarlık önleyicilerle on binlerce dolarlık hedefleri düşüren bu model, maliyet denklemine savunma lehine bir kırılma getirdi.
Dahası, Moskova petrol fiyatlarındaki artıştan milyarlar kazanırken, Ukrayna'nın enerji altyapısı ve ihracat hatlarına yönelik hamleleri bu gelirin bir kısmını törpülüyor. Rus petrol akışında yaratılan aksaklıkların yaklaşık milyar dolar ölçeğinde kayıplara yol açtığı konuşuluyor. Yani bir yandan varil fiyatı Moskova'yı yukarı iterken, diğer yandan sahadaki müdahaleler bu kazancın bir bölümünü geri alıyor.
Bir başka hat da tedarik zincirleri. Ukrayna'nın Suriye'yle yeniden canlandırdığı buğday ve gübre akışı, Moskova'nın yıllardır kurduğu "gıda üzerinden nüfuz" hattına sessiz bir alternatif.
Sonuç net. Evet, yükselen petrol fiyatları Rusya'ya ciddi bir avantaj sağlıyor ve bunu küçümsemek hata olur. Ama aynı kriz, Ukrayna'ya da maliyet avantajı, yeni pazarlar ve açılan diplomatik kanallar sundu. Bu oyunda tek kazanan yok; kazançlar da kayıplar da artık cepheyle sınırlı değil. Varil fiyatı, dron maliyeti ve buğday rotası—hepsi aynı satranç tahtasının parçaları.
Oyunun perde arkasında İngiltere'nin olduğu, Kiev'e sufle verdiği ve Körfez'deki ilişkilerini Ukrayna için seferber ettiği de sır değil.
Bir soykırımcının peşinde İran bataklığına sürüklenen Trump, gidişata baktıkça, kendisi dışında herkesin bu işten kazançlı çıktığını gördükçe ne hissediyordur dersiniz?