Mekke Anlaşması nın maddeleri yayınladı: Türkiye yıllarca çıkamayacağı anlaşmayı giriyor Sözcü Gazetesi

Türkiye'nin Suudi Arabistan ve Pakistan'la beraber Mekke'de imzaladığı savunma anlaşmasının maddeleri ortaya çıktı.

Devletlerin ordu, teknoloji ve ekonomi bazında işbirliği yapmasını öngören anlaşma bugün Ankara'da meclise sunuldu.

Anlaşmanın detayları ise İngiliz basın kuruluşu Middle East Eye'da yayınlandı. 16 maddeli anlaşmanın bir bitiş tarihi yok.

Basında 'Müslüman NATO'su" olarak da anılan savunma anlaşmasının en önemli şartı, 2. maddede yer alan 'ortak savunma ilkesi' oldu.

Basında çok konuşulan bu madde dikkat çeken nokta olurken, asıl önemli olan 16. maddenin 3. fıkrası oldu. 

Bu şarta göre Türkiye, 10 yıl boyunca imzalamış olduğu Mekke anlaşmasından çıkamayacak. Anlaşmadan 10 yıl sonra, 3 ay önceden bildirim vererek çıkabilecek.

16. Madde'nin 4. ve 5. fıkrası da dikkat çekti. Buna göre anlaşma döneminde oluşturulan belgeler anlaşmadan çıkan ülke tarafından gizli tutulmaya devam edecek.

Dahası, anlaşma döneminde beraber atılan savunma projesi adımları da anlaşmadan çıkılmasından sonra bile devam edecek. Yani anlaşmadan çıkmak, milyon doları aşabilen projelerin sonu olmayacak.

Süresiz olan Mekke Anlaşması'nın tüm maddeleri ise aşağıdaki gibidir:

1. Madde

“Taraflar”, birbirlerinin bağımsızlığını, egemenliğini, toprak bütünlüğünü ve uluslararası alanda tanınan sınırlarının dokunulmazlığını güvence altına almak ve korumak için işbirliği yapacaklardır. “Taraflar”dan herhangi birinin toprak bütünlüğü, egemenliği veya uluslararası alanda tanınan sınırları tehdit altında veya tehlikeye girmişse, “Taraflar” bu tür tehditleri veya tehlikeleri ortadan kaldırmak için gerekli tüm önlemleri alacaklardır.

“Taraflar”dan herhangi birine yönelik dışarıdan kaynaklanan silahlı bir saldırı, tüm “Taraflar”a yönelik bir saldırı olarak kabul edilecektir. “Taraflar”dan biri, başka bir ülke veya ülkeler grubu tarafından silahlı bir saldırıya veya askeri saldırganlığa maruz kalırsa, “Taraflar”, birbirlerine sağlayabilecekleri tüm karşılıklı yardım araçlarından tam olarak yararlanarak, saldırıya uğrayan “Taraf”a derhal yardım edecektir. Bu amaçla, Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51. Maddesi ile tanınan meşru müdafaa hakkının kullanılmasını sağlamak üzere, “Taraflar”, gerekli yardımın objektif bir değerlendirmesinin ardından sağlanacak desteğin kapsamını ve niteliğini belirleyecek ve askeri araç ve yetenekler de dahil olmak üzere mevcut kaynaklarının sınırları dahilinde işbirliği yapacaklardır.
3. Madde
Bu Anlaşmanın 2. Maddesi uyarınca, “Taraflar” savunma, savunma sanayii ve güvenlik alanlarında yakın işbirliği içinde olacak; Silahlı Kuvvetleri arasında ilişkiler geliştirecek; ve savunma alanındaki işbirliğini güçlendirmeyi amaçlayan üzerinde mutabık kalınan faaliyetleri yürütecektir.
4. Madde
“Taraflar”, uluslararası güvenlik konularında düzenli istişarelerde bulunacaktır. Taraflar, hayati çıkarlarını ve ulusal güvenliklerini korumak ve ulusal güvenliklerine yönelik tehdit ve tehlikeleri ortadan kaldırmak amacıyla, ortak değerlendirmelere dayalı bireysel ve ortak tedbirlerin geliştirilmesinde birbirlerine sürekli ve etkili bir şekilde yardım edecek ve işbirliği yapacaklardır.
5. Madde
“Taraflar”, bölgesel ve uluslararası istikrar ve güvenliği olumsuz etkileyen her türlü biçim ve tezahüründeki terörle mücadelede, operasyonel düzey de dahil olmak üzere mevcut işbirliğini ve ortak çabaları güçlendireceklerdir.

6. Madde

Savaş ve barış zamanlarında, “Taraflar”, savunma kapasitelerini geliştirmek amacıyla savunma kurumları arasında karşılıklı personel değişimlerini, ortak eğitim programlarını ve tatbikatlarını, ayrıca “Taraflar”ın silahlı kuvvetlerinin birlikte çalışabilirliğini artırmaya yönelik konuşlandırma ve faaliyetleri teşvik ederler.
7. Madde
Savunma yeteneklerini güçlendirmek amacıyla, “Taraflar”, karşılıklı mutabakat temelinde, savunma sanayi kurumları arasında teknoloji paylaşımını, ortak teknoloji geliştirmeyi, ortak üretimi ve aşağıdaki alanlarda savunma sanayi kuruluşları arasındaki işbirliğini destekleyecektir:
a) Savunma alanında ortak üretimi teşvik etmek;

b) Özel uzmanlık gerektiren teknolojilerde ortak araştırma ve geliştirme projeleri yoluyla savunma alanında yenilikçiliğin hayata geçirilmesi;

c) Herhangi bir “Taraf”tan gelen uzmanlar aracılığıyla “Taraflar”ın toprakları içinde personelin eğitilmesi ve askeri sanayinin desteklenmesi;

d) Savunma sanayisi, savunma araştırma ve geliştirme ile yenilikçilik alanlarında uzmanlık ve edinilen derslerin paylaşılması

e) “Taraflar” tarafından karşılıklı olarak kararlaştırılan diğer işbirliği alanları.

8. Madde

1. “Ana Taraflar”, ortak savunmaya stratejik yön vermek, “Taraflar” arasında savunma ve güvenlik işbirliğini geliştirmek ve bu Anlaşmanın uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek engelleri ele almak üzere, “Taraflar”ın Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ve Genelkurmay Başkanlarından oluşan bir “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi” kuracaktır. Komite, yılda iki kez toplanacak ve toplantılara ev sahipliği “Taraflar” arasında dönüşümlü olarak yapılacaktır. “Taraflar”ın liderleri, gerekli görüldüğü takdirde yılda bir kez bir araya gelebilir.

2. “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi”, gerekli gördüğü takdirde alt komiteler kurabilir.

3. Bu Anlaşmada öngörülen işbirliği alanlarının uygulanması için, gerektiğinde “Taraflar” arasında anlaşmalar veya protokoller müzakere edilecektir.

4. “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi”, “Çekirdek Taraflar”ın oy birliğiyle, diğer “Tarafların” bu Anlaşmaya katılımını düzenleyen usul ve ilkeleri belirleme ve onaylama yetkisine sahip olacaktır.

5. “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi”ne hizmet etmek üzere merkezi Suudi Arabistan Krallığı’nda bulunan bir Sekreterya kurulacaktır. Sekreterya, Suudi Arabistan Krallığı ile bir merkez anlaşması imzalayacaktır. Sekreteryanın işleyişi, örgütsel yapısı ve kurulmasına ilişkin usul ve ilkeler, daha sonra “Çekirdek Taraflar”ın oy birliğiyle belirlenecektir.

6. Sekreterya, “Çekirdek Taraflar” arasında dönüşümlü olarak üç yıllık bir görev süresi için atanan bir Genel Sekreter tarafından yönetilecektir. İlk Genel Sekreter, Pakistan İslam Cumhuriyeti vatandaşı olacaktır.

7. Bu Maddenin hükümleri, “Taraflar” arasında mevcut askeri işbirliği komitelerinin çalışmalarını etkilemeyecektir.

9. Madde

İstihbarat alanındaki işbirliğini derinleştirmek ve bu konuda gerekli koordinasyonu sağlamak amacıyla, “Taraflar”, bilgi güvenliği, veri koruma ve gizlilik kurallarına uyarak, karşılıklı olarak kararlaştırılan güvenli kanallar aracılığıyla istihbarat paylaşacaklardır.
10. Madde

Lojistik destek hizmetlerinin mevcudiyeti ve uyumluluğu koşuluyla, “Taraflar” barış zamanında, savaş zamanında ve diğer acil durumlarda birbirlerine silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer teçhizat dahil olmak üzere lojistik destek sağlayacaklardır.
11. Madde
Uluslararası hukuka ve “Taraflar”ın ilgili iç hukukuna halel getirmeksizin, “Taraflar” bu Anlaşmayı hükümlerinin uygulanması için yasal dayanak olarak kabul edecek ve gerektiğinde ek yasal tedbirler önerecektir.

12. Madde

Bu Anlaşma, “Taraflar”ın daha önce imzaladıkları uluslararası anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülüklerine halel getirmez.
13. Madde
1. “Taraflar”, bu Anlaşma kapsamında elde edilen gizli bilgi ve belgelerin gizliliğine saygı gösterecek ve ulusal mevzuata uyacaktır.

2. Gizli bilgi ve belgeler, “Taraflar” dışındaki hiçbir devlet, şirket veya kişiyle paylaşılamaz.

3. Gizli bilgi ve belgelere erişim, “bilme gereği” ilkesine göre ve yalnızca uygun güvenlik izni seviyesine sahip kişilere sağlanacaktır.

14. Madde

Bu Anlaşmanın yorumlanması veya uygulanmasından kaynaklanan her türlü ihtilaf, “Taraflar” arasında yapılacak istişare ve görüşmeler yoluyla dostane bir şekilde çözülecektir.
15. Madde
Bu Anlaşma, “Ana Taraflar” arasında yapılacak istişareler ve oybirliği ile değiştirilebilir.

16. Madde
1. Bu Anlaşma, her bir “Taraf” için geçerli usullere uygun olarak onaylanacak ve nihai onay belgesinin “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi” Sekreterliğine teslim edildiği tarihte yürürlüğe girecektir.

2. Bu Anlaşma süresiz olarak yürürlükte kalacaktır.

3. Herhangi bir “Taraf”, bu Anlaşmanın yürürlüğe girmesinden 10 yıl geçtikten sonra, diplomatik kanallar aracılığıyla diğer “Taraflara” en az üç ay önceden yazılı bildirimde bulunarak Anlaşmadan çekilebilir.

4. Bu Anlaşmanın feshi veya Anlaşmadan çekilme, fesih veya çekilme tarihinden önce “Taraflar” tarafından kararlaştırılan devam eden faaliyetleri veya projeleri etkilemeyecektir.

5. Gizli bilgi ve belgelerin korunması ile bunların ifşa edilmesinin önlenmesine ilişkin “Tarafların” sorumlulukları, bu Anlaşmanın feshi veya Anlaşmadan çekilme sonrasında da devam edecektir.

Bu Anlaşma, Türkçe, Arapça ve İngilizce dillerinde üç aslı ile imzalanmıştır; her metin eşit derecede geçerlidir. Metinler arasında yorum farklılığı olması durumunda, İngilizce metin esas alınacaktır.