Mehmet Altan yazdı Basın Tarihi: Gezi olayları, 17 25 Aralık, Ahmet Kaya…

Bugün yılın son günü… 2025’i bitiriyoruz.

Basın Tarihi için de kırılma yıllarından biri olan 2013 yılının son günü.

Bulabildiğim gazete almanaklarını önüme topladım.

Milliyet’in derlediği 2013 almanağından yılın tümüne birden baktım.

Avukatlar için başörtüsü yasağı kalkması ve “çözüm süreci” kapsamında BDP Heyeti’nin Abdullah Öcalan'la ilk kez İmralı'ya görüşmeye gitmesi yılın ilk ayında.

2025 biterken de İmralı ziyaretleri gene gündemde.

Bu tür şeylere rastlayınca hep aynı soruyu soruyorum:

Ankara'da ABD Konsolosluğu'ndaki canlı bomba saldırısı şubat ayında.

Milliyet'te Namık Durukan imzası ve “İmralı tutanakları” başlığıyla yayınlanan haberin de Türkiye'nin gündemini belirlemesi aynı dönem.

Mart ayına damga vuran en önemli olay Diyarbakır'da yapılan Nevruz Şenliği'nde Abdullah Öcalan'ın mesajının Türkçe ve Kürtçe olarak okunması ve Öcalan'ın PKK'ya yaptığı “çekilin” çağrısı olmuş.

Bu çerçevede PKK'nın kaçırdığı 8 kamu görevlisi, Kuzey Irak'a giden bir heyet tarafından Türkiye'ye getirilmiş.

Nisan ayının birinci gündem maddesi 63 kişilik Akil İnsanlar Heyeti'nin açıklanması ve 9'ar kişilik grupların 7 bölgede ziyaretlere başlaması olmuş.

İsrail, Mavi Marmara saldırısıyla ilgili Türkiye'den özür dilemiş ve tazminat görüşmeleri başlatılmış.

Susurluk davasından hükümlü eski İçişleri Bakanı Mehmet Ağar, denetimli serbestlik çerçevesinde 1 yıl tutuklu bulunduğu cezaevinden tahliye edilmiş.

Piyanist ve besteci Fazıl Say hakkında dini değerleri aşağıladığı iddiasıyla açılan davada 10 ay hapis ile cezalandırılması kararı çıkmış, hüküm 5 yıllık denetimli serbestlik şartıyla geri bırakılmış.

Mayısta Türkiye tarihinin en kanlı terör eylemlerinden biri gerçekleşmiş. Hatay Reyhanlı'da belediye önünde patlatılan bomba yüklü iki araç nedeniyle 52 kişi yaşamını yitirmiş.

Mayıs ayının son günü ise Taksim Gezi Parkı'nda ağaçların sökülmesini protesto ile başlayan ve Türkiye geneline yayılan kitlesel olayların fitili ateşlenmiş.

Çevik Kuvvet'in 30 Mayıs'ta Gezi Parkı'nda eylem yapan protestoculara müdahalesiyle başlayan olaylar yaz sonuna kadar sürmüş.

Gezi olayları

Milliyet Gazetesi Almanak’ı Haziran’ı adeta sadece “Gezi Olaylarına” ayırmış.

“Haziran ayı Taksim Gezi Parkı protestolarının kitleselleştiği, polis şiddeti ve protestoların dozunun arttığı bir ay oldu. Eylemcilerden 27 yaşındaki kaynak işçisi Ethem Sarısülük, Kızılay Güvenpark'taki gösteriler sırasında polisin açtığı ateş sonucu kafasından kurşunla vurularak yaşamını yitirdi.

Ataşehir'e ise bir sürücünün otomobiliyle protestocuların arasına dalması sonucu Mehmet Ayvalıtaş yaşamını yitirdi. Eskişehir'de de 19 yaşındaki Ali İsmail Korkmaz, sopalı saldırıya uğradı. Kafasına aldığı darbeler nedeniyle 38 gün komada kaldıktan sonra yaşamını yitiren Korkmaz'ın dövüldüğü ana ilişkin güvenlik kameraları görüntüleri ülke genelinde tepkilerin artmasına neden oldu.

Hatay'daki protestolar sırasında da Abdullah Cömert, kafasına aldığı darbe sonucu hayatını kaybetti. Adli Tıp Kurumu, Cömert'in, gaz fişeğinin kafasına isabet etmesi sonucu beyin kanaması nedeniyle hayatını kaybettiğini belirledi.

İstanbul 6. İdare Mahkemesi, Taksim Gezi Parkı Koruma ve Güzelleştirme Derneğinin açtığı davada, belediyenin projesinin yürütmesini durdurduğunu açıkladı.

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş da Gezi Parkı'nda AVM projesinden vazgeçildiğini ve buraya bir kent müzesi yapılmasının düşünüldüğünü açıkladı.

Protestolar devam ederken, Okmeydanı'nda evinden ekmek almaya çıkan 16 yaşındaki Berkin Elvan, gaz bombasının kafasına isabet etmesi sonucu ağır yaralandı.

Diyarbakır'ın Lice ilçesinde karakol yapımına tepki gösteren çevre köylerden BDP'li grup ile güvenlik güçleri arasında çıkan arbedede Medeni Yıldırım öldü.”

Temmuz ayı boyunca Gezi Parkı eylemlerinin etkisi devam etmiş, birçok ilde eylemlere katılan kişilerle ilgili kimlik tespitleri ve gözaltılar yapılmaya başlanmış.

Türkiye'nin 5'inci yüz nakli ameliyatı, Akdeniz Üniversitesi'nde gerçekleşmiş. Muğla'da beyin ölümü gerçekleşen Polonyalı turist Andrzej Kucza'nın yüzü ve çenesi, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Ömer Özkan başkanlığındaki ekip tarafından, 1 yıldır nakil bekleyen 26 yaşındaki Recep Sert'e nakledilmiş.

Ağustos da olaylarla dolu

Almanaktan ağustos ayı olaylarını aktarıyorum:

“Başbakan Erdoğan Başkanlığı'nda toplanan Yüksek Askeri Şura'da, Türk Silahlı Kuvvetlerinin yeni komuta kademesi belirlendi.

Öcalan'ın avukatlarının, 'yeniden yargılanma' ve 'cezasının infazının durdurulması' talebiyle yaptıkları başvuru Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi'nce reddedildi.

Yıllarca süren Ergenekon davasında karar açıklandı. Genelkurmay Başkanı emekli Orgeneral İlker Başbuğ müebbet hapis cezasına mahkûm edilirken CHP Milletvekili Mustafa Ali Balbay toplam 34 yıl 8 ay hapis cezasına çarptırıldı. CHP Milletvekili Mehmet Haberal ise cezası açıklandıktan sonra tahliye edildi.”

Eylül ayına damga vuran olay

Eylül ayına damga vuran olay ise Türkiye'nin sınır ihlali yapan bir Suriye helikopterini düşürmesi olmuş.

Hükümet Eylül ayı sonunda “Demokratikleşme Paketi”ni açıklamış.

Bingöl M Tipi Ceza İnfaz Kurumundan aralarında terör örgütü mensuplarının da bulunduğu 18 tutuklu ve hükümlü tünel kazarak firar etmiş. Firariler ertesi gün kırsalda yakalanmış.

Alkollü içkilerin 22.00 - 06.00 saatleri arasında perakende satışını yasaklayan düzenleme yürürlüğe girmiş.

Sanat Büyük Ödülü

Ekim ayında kamuda başörtüsü yasağı ve okullarda Andımız uygulaması kalkmış.

İstanbul'da iki kıtayı denizin altından birleştiren Marmaray projesi 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı'nda açılmış.

Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü Ahmet Kaya'ya verilmiş.

Kamuda başörtüsü yasağının kalkmasıyla AKP milletvekilleri Meclis'e başörtüleriyle gelmişler. Meclis'te grubu bulunan partilerin kadın milletvekillerinin yaptığı konuşmalar güne damgasını vurmuş.

Öğrenci evleriyle ilgili “kızlı - erkekli” tartışması başlamış.

10 Kasım'da Anıtkabir'i 1 milyon 89 bin 615 kişi ziyaret etmiş ve bir rekor kırılmış.

Ve Aralık 2013…

Aynen aktarıyorum:

“Aralık ayına 17 Aralık'ta başlayan yolsuzluk ve rüşvet operasyonu damgasını vurdu. Soruşturma kapsamında AKP hükümetinin bakanlarının adı yolsuzluğa karıştı. Eski Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan, eski Çevre ve Şehircilik Bakanı Erdoğan Bayraktar ve eski İçişleri Bakanı Muammer Güler'in çocukları gözaltına alındı.

Gözaltına alınan isimlerden Güler ve Çağlayan'ın oğlu tutuklandı, Bayraktar'ın oğlu serbest bırakıldı. İşadamları, bürokratlar ve devlet memurları hakkında da kara para aklama, rüşvet ve altın kaçakçılığı suçlaması getirildi.

Soruşturmayla ilintili olarak 3 bakan istifa ederken Bakanlar Kurulu'nda da büyük revizyon gerçekleşti ve 10 yeni isim girdi.”

Aslında iki sorum var, biri okura:

Bunlardan hangilerini anımsıyorsunuz?

Diğeri medyaya:

2013 yılında ülke açısından daha sonra derin kırılmalar yaratan gelişmelerle ilgili yeterince fikri takip yapılabildi mi? Tüm okurlara 2025’i aratmayacak bir yeni yıl diliyorum.

'den alınmıştır.