MEB öğretmen adaylarının feryadını duymalıdır Ahmet Ünlü

Mecliste kabul edilerek 2024 yılında yürürlüğe giren Öğretmenlik Mesleği Kanunu bünyesinde birçok yeni düzenlemeyi barındırmaktadır. 01.09.2025 tarihi itibarıyla Kanunun bütün maddeleri yürürlüğe girmiştir. Bu yazımızda öğretmen adaylarının sorunlarını gündeme getirmeye çalışacağız. Öğretmen adaylarının memur statüsünde olmaması sorun oluşturur Millî Eğitim Akademisinde eğitim gören öğretmen adayları maalesef memur statüsünde değildir. Hatta bunlar sigortalı dahi sayılmamaktadır. Bu nedenle aday

Mecliste kabul edilerek 2024 yılında yürürlüğe giren Öğretmenlik Mesleği Kanunu bünyesinde birçok yeni düzenlemeyi barındırmaktadır. 01.09.2025 tarihi itibarıyla Kanunun bütün maddeleri yürürlüğe girmiştir. Bu yazımızda öğretmen adaylarının sorunlarını gündeme getirmeye çalışacağız.

Öğretmen adaylarının memur statüsünde olmaması sorun oluşturur

Millî Eğitim Akademisinde eğitim gören öğretmen adayları maalesef memur statüsünde değildir. Hatta bunlar sigortalı dahi sayılmamaktadır. Bu nedenle aday öğretmen ile öğretmen adayları arasında çok büyük farklar vardır. Hatta aralarında dağlar kadar fark olduğunu belirtmemiz gerekiyor. Öncelikle aday öğretmen memur iken öğretmen adayı kursiyer kapsamında olup memur değildir ve bu süreler sigorta başlangıcı dahi kabul edilmemektedir.

Nitekim Kanunda öğretmen adayı; Akademide hazırlık eğitimine alınanlar şeklinde tanımlanmıştır. Belli ki Türkiye İş Kurumu kursiyerlerine özenilerek yapılan bir düzenleme.

Ancak bunlar, hem aldıkları ücret hem de statüleri açısından öğretmen değillerdir. Ayrıca bunlar sigortalı da olmayıp hazırlık eğitimi süreleri kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinde de dikkate alınamaz. Yani bunların öğretmen adaylığı süresi emeklilikte dikkate alınmayacaktır. İlerleyen süreçte bu konunun çok büyük bir sorun olarak karşımıza çıkacağını belirtmemiz gerekiyor.

Öğretmen adaylarının hazırlık eğitimi

Kabul edilen Kanunun 8’inci maddesinde aday öğretmenlerin hazırlık eğitimi düzenlenmiştir. Buna göre bu eğitim, öğretmenlik mesleği yeterlikleri çerçevesinde belirlenen teorik ve uygulamalı derslerden oluşan hazırlık eğitimi, Akademi tarafından verilecektir.

Hazırlık eğitimi, öğretmenlik mesleğinin gerektirdiği bilgi, beceri, tutum ve değerleri içeren öğretmenlik mesleği yeterlikleri Milli Eğitim Bakanlığınca belirlenecektir.

Hazırlık eğitiminin süresi dört dönemdir. Bu süre, öğretmen adayının mezun olduğu yükseköğretim programına göre üç dönem olarak uygulanabilir. Dönemden ne anlaşılması gerektiği ise tanımlar maddesinde açıklanmıştır. Buna göre programı ve takvimi Bakanlıkça belirlenen öğretmenliğe hazırlık eğitiminin on haftadan az on dört haftadan fazla olmayacak şekilde planlanan süreye dönem denilmektedir.

Hazırlık eğitiminin içeriği, süresi ve hazırlık eğitimine ilişkin diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenecektir.

Görüleceği üzere hazırlık eğitimi süresi en az 10x7x4 = 280 gün, en fazla ise 14x7x4 = 392 gün olacaktır. Böyle olunca da öğretmen adayları bu süre içerisinde sadece genel sağlık sigortalısı olacaklar ve sadece belirlenen ücret ile sağlık yardımından yararlanacaklardır. Bu durumun sürdürülebilir olmadığını düşünüyoruz. Çünkü belirlenen ücret oldukça düşük olup öğretmen adaylarının bu süre içerisinde mali olarak çok büyük sıkıntıyla karşı karşıya kalacağını düşünüyoruz. Zaten şimdiden feryatlar başlamıştır.

Öğretmen adaylarına ilişkin mali ve sosyal haklar

Öğretmen adaylarına ilişkin mali ve sosyal haklar Kanunun 14’üncü maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, öğretmen adaylarına, hazırlık eğitimi sürecinde her ay (23.310) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ödeme yapılmaktadır. Bu ödeme, damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz. Öğretmen adaylarından belgeye dayalı sağlık mazeretleri sebebiyle hazırlık eğitimi süresince toplam yirmi gün ve üzeri hazırlık eğitimine katılamayan veya katılamayacak olanların, mazeretlerinin ortadan kalkmasını takip eden ilk hazırlık eğitimi programına tekrar alınmak üzere kayıtları dondurulur. Kaydı dondurulanlara bu süre boyunca ödeme yapılmaz.

Bu ödemenin parasal karşılığı ise 23.310x1,387871 = 32.351 TL olup, bu ödemeden binde 7,59 oranında damga vergisi kesilecektir. Bu ödemenin oldukça düşük olduğunu belirtmemiz gerekiyor.

Diğer yandan öğretmen adaylarından askerlik yükümlülüğü bulunanların askerlik hizmetleri, Akademideki eğitimleri süresince ertelenecektir.

Yine öğretmen adayları hazırlık eğitim sürelerinde 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılırlar. Bu kişiler adına Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenecek primler, öğretmen adaylarına birinci fıkrada öngörülen ödemeden bağımsız olarak Milli Eğitim Bakanlığı bütçesinden karşılanacaktır.

GSS kısa vadeli sigorta kollarından olup, sadece sağlık yardımı içerdiğinden tam sigortalı sayılmayacaktır. Şuan stajyerler ısrarla bu sürelerin sigortalılıkta değerlendirilmesi için büyük bir çaba sarf ediyorlar. Hal böyle iken öğretmen adaylarını da stajyer (çırak) kapsamına sokup ilerleyen süreçte farklı ve haklı talep sahibi yapmak bize göre sağlıksız bir yöntemdir. Bu nedenle öğretmen adaylarının adaylık sürelerinin uzun vadeli sigorta kolları kapsamına alınarak ücretlerinin göreve aday öğretmen olarak yeni başlayanların seviyesine çıkarılması daha doğru olacaktır.

Bu kişilerin genel sağlık sigortası primleri, 82’nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz günlük tutarı üzerinden Millî Eğitim Bakanlığı bütçesinden ödenmektedir. Bu kişilerin kapsamda olan eş ve çocukları ile ana ve babaları da bakmakla yükümlü olunan kişi sıfatıyla genel sağlık sigortasından yararlandırılacaktır.

Öğretmen adaylarına öğretmenler gibi işlem yapıp ücretlerini ve sigortalarını farklı düzenlemek kabul edilebilir bir durum değildir. Yani öğretmen adaylarına öngörülen disiplin cezası gerektiren fiillere bakıldığında 657 sayılı Kanunun 125’inci maddesine göre uyarlama yapıldığı görülmektedir.

Sonuç ve öneriler

Millî Eğitim Akademisinde hazırlık eğitimine tabi tutulan öğretmen adaylarının durumunun ve statülerinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini düşünüyorum. Öncelikle bu kişilerin eğitim süresi boyunca uzun vadeli sigorta kollarına tabi olması ve memur veya sözleşmeli personel statüsüne kavuşturulması gerekiyor. Bunlar memur olmadıkları için sendikal hakları da bulunmuyor. Yine eğitim süresi boyunca aldıkları ücret ise bu kişilerin geçimlerini sağlamaya imkan vermeyecektir. Özetle amaçlananla ortaya çıkan arasında çok büyük bir fark olduğunu düşünüyorum.