Mavi Vatan da zaman milli teknolojiyle yönetilecek

Özellikle modern muharebe sistemlerinde, finansal işlemlerde ve telekomünikasyon altyapılarında her birimin "aynı saati" saliseler hatta nano saniyeler düzeyinde doğru göstermesi hayati önem taşıyor.

HAVELSAN bu ihtiyaca yönelik yurt dışı bağımlılığı ortadan kaldırmak için TimeMaster ismiyle milli "zaman sunucusu" (time server) donanımı geliştirdi.

HAVELSAN Komuta Kontrol ve Savunma Teknolojileri Donanım Grup Müdürü Hayrettin Karabudak, yaptığı açıklamada, şirkette Gemi Veri Dağıtım Sistemi (FLEETSTAR) ve Denizaltı Bilgi Dağıtım Sistemleri (SUBSTAR) ürünlerinin yöneticiliğini yaptığını söyledi.

Bu ürünlerin HAVELSAN'ın deniz platformlarındaki en önemli çözümleri arasında yer aldığına işaret eden Karabudak, yaklaşık 15 yılda yurt içi ve dışında 65'e yakın denizaltı ve gemide ürünlerinin kullanıldığını bildirdi.

Salgın sürecinde tedarik zincirinde yaşanan sıkıntılar, bazı ülkelerde ortaya çıkan tekelleşme çabaları, açık ya da dolaylı ambargolar nedeniyle ürün temininde güçlüklerle karşı karşıya kalındığını anlatan Karabudak, bu kapsamda bir dizi ürünü millileştirmeyi gündeme aldıklarını ifade etti.

Bir platformun en önemli verisinin zaman olduğunu vurgulayan Karabudak, "Verileri hassas zaman ile senkron hale getirmezseniz geminin ya da silahların, radarların bir ahenk içerisinde çalışmasına engel olursunuz. Tüm veriler zaman ile eşleşmek zorunda ve bunun ihtiyaca göre mili saniyeler, mikro saniyeler veya nano saniyeler bazında olması gerekiyor. Bunun için de zaman sunucusu kullanmanız gerekiyor. Olası temin sıkıntılarına çözüm olarak da daha önce yurt dışından temin ettiğimiz ürünler yerine HAVELSAN olarak bir çözüm oluşturmak istedik." dedi.

Bu konuda 2-3 yıl önce çalışmalara başladıklarını anlatan Karabudak, bu süre sonunda yazılımlarıyla birlikte bir donanım çözümü oluşturduklarını belirtti. Karabudak, şöyle konuştu:

"Çünkü sadece zamanı sayması değil, bunu çeşitli arayüzlerle de ihtiyacı olan sistemlere dağıtabilmesi gerekiyor. Askeri alanda çeşitli senkronizasyon arayüzleri var. Sivil alanda da çok yoğun kullanım alanı var, zaman sunucusu ürünlerinin. Telekom sektöründe çok yoğun kullanılıyor ama onların ihtiyaçları biraz farklı. Bunların hepsini gerçekleştirebilmek, ürettiğiniz zamanı o arayüzler üzerinden dağıtabilmek de vakit alıyor geliştirme sürecinde. Çevre koşulu testleri ve diğer hususları tamamlamanız gerekiyor. Dolayısıyla böyle bir ürünün en erken çıkışı 24 ay, ortalamada 30-36 ayları bulabiliyor. Şu anda kendi savaş gemilerimizde bunu kullanabilecek düzeye geldik. Önümüzdeki aylardan itibaren teslim edeceğimiz FLEETSTAR Gemi Veri Dağıtım Sistemleri'nde bunu kendi bahriyemizin kullanımına inşallah vermeyi planlıyoruz."

Hayrettin Karabudak, gemilerde genellikle rubidyum atomik saatli time server bulunduğunu ve HAVELSAN olarak geliştirdikleri bu ürünleri TimeMaster olarak adlandırdıklarını söyledi.

TimeMaster'ların GNSS sinyalleriyle aldıkları zamanla küresel uydu sistemleriyle zaman anlamında eşleştiklerini ve bunu da çeşitli arayüzlerle dağıttıklarını anlatan Karabudak, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Mesela savaş yönetim sistemleri, ADVENT savaş yönetim sistemimiz, radarlar, elektro-optikler, sensörlerimiz ve benzeri unsurlar hassas zaman bilgisine ihtiyaç duyuyorlar. Dolayısıyla bu zaman bilgisi onların anlayabilecekleri arayüzlerle onlara iletiliyor. Böylece aslında herkesin aynı mikro saniyede ya da ona yakın zamanlarda zamanı sayabilmesini sağlıyoruz. Bunun önemi çok fazla. Birden fazla platformun birbiriyle veri paylaşımı yapması, bir geminin radarıyla diğer geminin silahının atış yapabilmesi, böylece müşterek bir harekat gerçekleştirebilmek mümkün oluyor."

Bu sayede verinin bir yerden başka bir yere ulaşması arasındaki zaman farkının da ölçülebildiğine ve bunların çok değerli olduğuna dikkati çeken Karabudak, "O yüzden zaman sunucuları platformların olmazsa olmaz öğelerinden bir tanesidir." dedi.

Bu çalışmalar sırasında "zaman sunucusu" ürün ailesinin altında zaman senkronizasyon kartları, özellikle denizaltılar için dünyada benzeri olmayan (otomatik kazanç ayarı ve kalibrasyon yapan) GPS anten dağıtım birimi gibi çeşitli çözümler oluşturduklarını anlatan Karabudak, şöyle konuştu:

"Zaman ve frekans çözümleri konusunda farklı ürünleri geliştirerek ülkemizde bu alandaki ihtiyacı gidermek istiyoruz. Bunları da millileştirmek istiyoruz. Dolayısıyla bu da bizim için çok önemli bir itici güç oldu.

Böyle bir zaman çözümü yarattığınız zaman askeri alandan daha çok sivil alanda kullanım imkanı var. Telekom, enerji, bankacılık sektörleri için, fabrika ve kritik tesislerde otomasyona dayalı faaliyetler için çok önemli. Zaman ve frekans çözümlerindeki bazı ürün eksiklerini de tamamlayarak bütün ihtiyaçları karşılayabilecek bir set oluşturmayı amaçlıyoruz. Onu yaptığımızda da HAVELSAN olarak Türkiye'de hem askeri hem de sivil alanın ihtiyaçlarını çok büyük bir oranda karşılamış olacağız."