Masada anlaşma kapıda savaş

ABD ile İran arasında 8 Nisan’da varılan ateşkesin ardından altı haftadır devam eden müzakerelerde sona yaklaşıldığı iddia edilirken uzmanlar savaşın yeniden başlaması ihtimalinin hâlâ güçlü bir olasılık olduğunu vurguluyor. İran ve Arap medyasının tarafların anlaşmaya yakın olduğunu öne sürmesi ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun görüşmelerin ilerlediğine dair pozitif açıklamaları anlaşma senaryosunu güçlendirirken yapısal sorunların çözümsüzlüğü uzmanların bu iyimserliğe kapılmalarının önüne geçiyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın da oğlu Donald Trump Jr’ın bu hafta sonu Bahamalar’daki düğününe katılamayacağını söylemesi ve “Zamanlama iyi değil” diyerek İran savaşını gerekçe olarak göstermesi ‘anlaşma’ ya da ‘savaş’ ihtimalini arttırdı.

YENİ TASLAK İDDİASI

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) merkezli Al Arabiya’nın haberine göre, ABD ve İran, Pakistan’ın arabuluculuğunda hazırlanan bir anlaşma taslağı üzerinde uzlaştı ve resmî açıklamanın çok kısa bir zaman içinde yapılması bekleniyor. Taslağın öne çıkan maddelerine göre tüm cephelerde derhal ve koşulsuz ateşkes ilan edilecek, askeri ve medya savaşları durdurulacak. İran’ın şubat ayından beri kapattığı Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi’nde deniz ulaşımı özgürlüğü yeniden garanti altına alınacak. İran bu şartlara uydukça, ABD yaptırımları kademeli olarak kaldırılacak. Anlaşma yürürlüğe girdikten sonraki 7 gün içinde taraflar, çözülmemiş diğer meseleleri görüşmek için tekrar masaya oturacak.

Arabulucu Pakistan’ın İçişleri Bakanı Muhsin Nakvi, İranlı mevkidaşı Abbas Arakçi ve İran Meclis Başkanı Muhammed Kalibaf ile Tahran’da temaslar gerçekleştirdi.

RUBIO POZİTİF KONUŞTU

İsveç’in Helsingborg kentinde düzenlenen NATO Dışişleri Bakanları Toplantısı’na katılan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun “Hafif bir ilerleme kaydedildi. Abartmak istemiyorum ama biraz hareketlilik oldu ve bu iyi bir şey” açıklaması dikkati çekti. Buna ek olarak Pakistan İçişleri Bakanı Muhsin Nakvi’nin son bir hafta içinde Tahran’ı iki kez ziyaret etmesi ve Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir’in dün İran’da temaslarda bulunmasının Rubio’nun bahsettiği ilerlemeyi teyit ettiği değerlendirildi.

‘İKİ SAVAŞ ÖNCESİNE BENZİYOR’

Öte yandan Hürriyet’e konuşan İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) Araştırmacısı Oral Toğa, taraflar arasında yapısal problemlerin değişmediğini aktardı. İsrail faktörünün de altını çizen Toğa, Tel Aviv’in İran’a yönelik savaşta sonuna kadar gidilmesi için baskısını sürdüreceğini vurguladı. İsrail tarafında savaşın devamına yönelik bir tahkimatın da olduğunu belirten Toğa, diplomatik trafiğin artışını, geçen yıl 12 Haziran, bu yıl da 28 Şubat’ta başlayan saldırıların öncesinde yaşananlara benzettiğini ifade etti. Burada asıl önemli noktanın İran’ın İsrail’in güvenliğine bir engel olamayacak bir noktaya çekilmesi ve bu kapsamda gelecekte ne Tel Aviv’e ne de Washington’a maliyet çıkarmasının önüne geçilmesi olduğunu söyledi.

ASKERİ KANAT SAVAŞA HAZIRLANIYOR

İran’ın içinde ABD’nin ülkedeki enerji altyapısına saldırı tehdidini ciddiye alan ve 1980-88 arasındaki Irak savaşının tecrübesiyle enerji altyapısına yönelik saldırıların ne anlama geldiğini iyi bilen diplomatik kadroların anlaşmaya istekli olduğunu belirten Toğa, güvenlik bürokrasisinin ise daha talepkâr olduğunu kaydetti. Toğa, Devrim Muhafızları Örgütü’nün savaşa hazırlandığını ve çatışmanın uzaması halinde kazanan tarafın da kendileri olacağına inandıklarını dile getirdi.

İran’da Besic milisleri halka silah kullanımı dersleri vermeye başladı.

RUBIO: HÜRMÜZ’DE B PLANI OLMALI

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın çifte abluka altındaki Hürmüz Boğazı’nı açmayı reddetmesi ihtimaline karşı Washington ve müttefiklerinin “B planı” olması gerektiğini açıkladı. NATO müttefikleriyle dün İsveç’in Helsingborg kentinde bir araya gelen Rubio, “İdeal olarak, bir noktada boğazı açacaklar. B planı şudur: Ya İran, ‘Hayır, boğazı açmayı reddediyoruz’ derse ne olacak? İran boğazı açmamaya, kontrol etmeye ve geçiş ücreti almaya karar verirse ne olacak? O noktada bir şey yapılması gerekir” ifadelerini kullandı. “Bu noktayı bugün dile getirdim. Bunun bir NATO misyonu olup olmayacağını bilmiyorum, ancak NATO ülkeleri buna katkıda bulunabilir” diyen Rubio, B planının içeriğine ilişkin ise ayrıntılı bilgi paylaşmadı.