Marketlerde yasak dalgası başladı: Bu ifadeler artık kullanılmayacak Sözcü Gazetesi

Market alışverişinde yeni devir! Bakanlık hepsini tek tek yasakladı
Tarım ve Orman Bakanlığı, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu’nda yaptığı son değişikliklerle gıda etiketleri ve ürün sunumuna dair önemli yenilikler getirdi. Yapılan düzenlemelerle hem tüketicinin doğru bilgilendirilmesi hem de özellikle çocukların korunması amaçlanıyor.

Yeni kurallar kapsamında, çocukların fiziksel ve psikolojik gelişimini olumsuz etkileyebilecek tasarım ve ambalajlara sınırlama getirildi. Şiddeti çağrıştıran ya da olumsuz algı oluşturabilecek ürün görsellerinin kullanımı yasaklandı. Kılavuzda klozet, silah, kafatası, beyin, göz ve ayak gibi figürlerin ürün tasarımında yer almaması gerektiği açıkça ifade edildi. Buna karşın gülümseyen yüz ya da nazar boncuğu gibi semboller bu kapsam dışında tutuldu.

YANILTICI GÖRSEL VE İFADELER ARTIK KULLANILAMAYACAK

Yeni düzenlemeyle birlikte, ambalajlarda yer alan görsel ve ifadelerin tüketiciyi yanıltmasının önüne geçilmesi hedefleniyor. Özellikle ürün içeriğinde gerçek meyve yerine yalnızca aroma bulunuyorsa, o meyveye ait görsellerin kullanımı yasaklandı.

Ayrıca “peynirli” veya “çilekli” gibi ifadeler ancak ilgili bileşenin gerçekten ürün içinde yer alması halinde kullanılabilecek. Sadece aroma içeren ürünlerde ise “aromalı” ibaresinin açıkça belirtilmesi zorunlu hale getirildi.

'EV YAPIMI' VE 'DOĞAL' İFADELRİNE SIKI DENETİM

Tüketiciyi yanıltabilecek pazarlama diline de ciddi sınırlamalar getirildi. Endüstriyel üretim ürünlerde “ev yapımı” ifadesinin kullanımı tamamen yasaklandı. Benzer şekilde “yüzde 100 doğal”, “en doğal” ve “hakiki” gibi abartılı ifadeler de artık kullanılamayacak.

“Doğal” ifadesinin kullanılabilmesi için ürünün hiçbir katkı maddesi ya da ilave bileşen içermemesi şart koşuldu. “Günlük” ibaresi sadece raf ömrü 24 saat olan ürünlerde yer alabilecek. Ambalajlı ürünlerde “taze sıkılmış” ya da “fırından taze” gibi ifadeler yasaklanırken, dondurulmuş veya işlenmiş ürünlerde “taze” ifadesine izin verilmeyecek.

VEGAN ÜRÜNLERE YENİ İSİMLENDİRME KURALLARI

Bitkisel bazlı ürünler için de yeni düzenlemeler getirildi. Buna göre, vegan veya vejetaryen ürünlerde “süt”, “peynir” ya da “yoğurt” gibi hayvansal çağrışım yapan ifadeler kullanılamayacak. Örneğin “vegan peynir” gibi isimlendirmeler yasaklanırken, “bitkisel bazlı içecek” gibi alternatif ifadeler kullanılabilecek.

Ayrıca bu ürünlerin hayvansal gıdaların doğrudan yerine geçiyormuş gibi tanıtılmasının da önüne geçilecek.

'KATKISIZ' VE 'İÇERMEZ' İFADELERİNE STANDART GELDİ

Yeni düzenleme ile “katkısız” ve “içermez” ifadeleri de belirli kurallara bağlandı. “Yüzde 100 katkısız” ya da “tamamen katkısız” gibi iddialı söylemler yasaklandı.

Bunun yanı sıra, bir ürünün içermediği bileşenler üzerinden pazarlama yapılması da sınırlandırıldı. “Palm yağı içermez” veya “glukoz şurubu içermez” gibi ifadelerin yanıltıcı olabileceği gerekçesiyle kullanımına kısıtlama getirildi.

MENÜ VE SUNUMLARDA ŞEFFAFLIK ARTIYOR

Artık gıda etiketlerinin yalnızca bilgi vermesi değil, aynı zamanda tüketicinin bilinçli tercih yapmasını sağlayacak şekilde açık ve anlaşılır olması zorunlu olacak.

Toplu tüketim yerlerinde sunulan ürünlerin içerik bilgisi ve enerji değerleri; menüler, yazı tahtaları, broşürler, karekodlar veya dijital ekranlar aracılığıyla tüketicinin kolayca görebileceği şekilde paylaşılacak.

İŞLETMELERE UYUM İÇİN GEÇİŞ SÜRESİ TANINDI

Bakanlık, işletmelerin yeni kurallara uyum sağlayabilmesi için kademeli bir geçiş süreci belirledi. Türkiye genelinde zincir olarak faaliyet gösteren işletmelerin 1 Temmuz 2026’ya kadar düzenlemelere uyum sağlaması gerekiyor.

Daha küçük ölçekli işletmeler ve esnaf için ise özellikle enerji (kalori) bildirimi gibi yükümlülüklerde 2027 yılı sonuna kadar süre verildi.