Market alışverişinde yeni devir! Bakanlık hepsini tek tek yasakladı

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu’nda yapılan son revizyonla, gıda etiketleri ve ürün sunumlarına ilişkin değişiklikler getirildi. Çocukların korunması, tüketicinin yanıltılmasının önlenmesi ve etiketlerde kullanılan ifadelerin netleştirilmesini hedefleyen düzenlemeyle çocukların fiziksel ve psikolojik gelişimini olumsuz etkileyebilecek ürün tasarımlarına sınırlama getirildi. Şiddeti özendiren veya çocuklar üzerinde olumsuz algı oluşturabilecek şekil ve ambalajlarla gıdaların piyasaya sunulması yasaklandı. Kılavuzda; klozet, silah, kafatası, beyin, göz, ayak gibi figürlerin ürün tasarımında kullanılmasının uygun olmadığı açıkça belirtildi. Buna karşılık, gülümseyen yüz veya nazar boncuğu gibi görsellerin bu kapsamda değerlendirilmediği ifade edildi.

YANILTICI GÖRSEL VE İFADELER YASAK

Düzenlemeyle, ürün ambalajlarında kullanılan görseller ve ifadelerin tüketiciyi yanıltmaması için kapsam genişletildi. Özellikle; üründe gerçek meyve yerine aroma kullanılıyorsa, o meyvenin gerçek görselinin kullanılması yasaklandı. ‘Peynirli’, ‘çilekli’ gibi ifadelerin yalnızca ilgili bileşenin gerçekten kullanılması halinde yazılabileceği vurgulandı. Sadece aroma içeren ürünlerde mutlaka ‘aromalı’ ifadesinin yer alması zorunlu hale getirildi.

'EV YAPIMI, TAZE, GÜNLÜK' İFADELERİNE SINIRLAMA

Tüketiciyi yanıltabilecek pazarlama ifadelerine de kısıtlama getirildi. Endüstriyel üretim ürünlerde ‘ev yapımı’ ifadesi tamamen yasaklandı. ‘Yüzde 100 doğal’, ‘en doğal’, ‘hakiki’ gibi abartılı ifadelerin kullanımı kaldırıldı. ‘Doğal’ ifadesinin kullanılabilmesi için ürünün hiçbir katkı veya ilave bileşen içermemesi şartı getirildi. ‘Taze’ ve ‘günlük’ ifadeleri için de net kurallar belirlendi. ‘Günlük’ ifadesi yalnızca raf ömrü 24 saat olan ürünlerde kullanılabilecek. Ambalajlı ürünlerde ‘taze sıkılmış’, ‘fırından taze’ gibi ifadelerin kullanımı yasaklandı. Dondurulmuş veya işlenmiş ürünlerde ‘taze’ ifadesine izin verilmeyecek.

 VEGAN ÜRÜNLERE YENİ KURALLAR

Vegan ve vejetaryen ürünlere ilişkin düzenlemeler de güncellendi. Buna göre; bitkisel ürünlerde ‘süt’, ‘peynir’, ‘yoğurt’ gibi hayvansal çağrışım yapan ifadeler kullanılamayacak. ‘Vegan peynir’ gibi isimlendirmeler yasaklanırken, ‘bitkisel bazlı içecek’ gibi ifadeler kullanılabilecek. Ürünlerin hayvansal gıdaların yerine geçiyormuş gibi tanıtılması da sınırlandırıldı. Revizyonla birlikte ‘katkısız’ ve ‘içermez’ ifadelerine de standart getirildi. ‘Yüzde 100 katkısız’, ‘tamamen katkısız’ gibi ifadelerin kullanımı yasaklandı. Bir ürünün içermediği bileşenler üzerinden pazarlama yapılmasının önüne geçildi. ‘Palm yağı içermez’, ‘glukoz şurubu içermez’ gibi ifadelerin yanıltıcı olabileceği gerekçesiyle kullanımı sınırlandı.

MENÜLERDE İÇERİK BİLGİSİ YER ALACAK

Gıda etiketlerinin artık sadece bilgi vermesi değil, aynı zamanda tüketicinin doğru ve bilinçli tercih yapmasını sağlayacak şekilde açık, net ve yanıltıcı olmayan bir yapıda olması zorunlu hale getirildi. Toplu tüketim yerlerinde gıdanın bileşenleri ve enerji değerine ilişkin yapılacak bilgilendirme, tüketici tarafından kolayca görülebilecek, açıkça okunabilecek şekilde; menüler, yazı tahtaları, broşür, karekod, dijital ekran ve benzeri araçlar vasıtasıyla yapılabilecek.

1 TEMMUZ'A KADAR SÜRE VERİLDİ

Bakanlık, işletmelerin bu teknik altyapıya uyum sağlayabilmesi için kademeli bir geçiş takvimi belirledi. Ulusal çapta zincir şeklinde faaliyet gösteren toplu tüketim yerleri için 1 Temmuz 2026 tarihine kadar, küçük ölçekli esnaf ve işletmelere enerji (kalori) bildirimi gibi düzenlemeler için 2027 yılı sonuna kadar süre tanındı.