Maraton koşuları neden 42,195 kilometre uzunluğundadır?

Spor yapmak modern çağın en büyük trendi. Covid-19 pandemisiyle popülerliği iyice artan spor dallarından biri olan koşu, bugün yalnızca profesyonel sporcuların yarıştığı bir branş olmaktan çıktı. Artık şehir parklarından sahil yollarına kadar her yerde koşan insanlarla karşılaşmak hayatımızın yeni normali haline geldi. Koşu sporuyla ilgilenen ve başlangıçta "sadece sahilde spor amaçlı koşuyorum" diyenlerin büyük çoğunluğu "Neden maraton da koşmayayım ki?" seviyesine bir gün mutlaka geliyor.

Toplamda 42 kilometre 195 metre bir mesafeyi koşmayı gerektiren maraton koşusunun amatör sporcular için bir hedef haline geldiği bugünlerde maratonun tarihsel yolculuğa bakmakta fayda var. Bugün dünyanın pek çok yerinde çok ünlü maratonlar var. Boston, New York, Londra, Berlin, Chicago, Tokyo ve Sydney gibi dünyanın en ünlü maratonları her yıl birçok profesyonel ve amatör koşucuyu ağırlamaya devam ediyor.

Bu kadar popüler olunca asıl mesele çoğu zaman önemsiz bir detay gibi kalıyor. Ne mi asıl mesele? Toplamda 42,195 km koşacak olmak! Peki hiç düşündünüz mü, maraton koşuları neden 40, 41 ya da tam 42 kilometre değil de tamı tamına 42 kilometre 195 metre?

ANTİK YUNAN'DAN LONDRA'YA MARATON

Evet, koşu en popüler günlerini yaşıyor ama Maraton yarışının hayatımızda kapladığı yer bu kadar yeni değil. MÖ 490 yılında Persler ile Atinalılar arasında gerçekleşen Marathon Muharebesi’nden bugüne uzanan bir tarihse geçmiş var... Popüler hikâyeye göre Antik Yunan'daki en yaygın görevlilerden, habercilerden Pheidippides, Perslere karşı kazanılan zaferin haberini ulaştırmak için Marathon’dan Atina’ya kadar koşmuş.

Ancak Antik Yunan tarihçisi Herodot’a göre bu koşu zafer haberini duyurmak için Marathon’dan Atina’ya yapılan bir koşu değil de savaş öncesinde yardım istemek amacıyla Atina’dan Sparta’ya yapılan bir koşu ve 42,195 değil de 250 kilometre uzunluğunda... Hikâyenin hangisi doğru belirsiz ama tarihinin oraya dayandığın biliyoruz.

İLK MODERN MARATON YAKLAŞIK 40 KİLOMETREYDİ

Bu hikâyeye inanış çok popüler olsa da Maraton, Antik Olimpiyat Oyunları’nda yer almıyordu. Bugün bildiğimiz anlamdaki bir maraton koşu ilk defa 1896 yılında Atina’da düzenlenen ilk modern olimpiyatlar için organize edildi.

İlk olimpiyat maratonu bugünkü gibi 42,195 km de değildi. Çünkü o dönemde maraton koşuları için henüz uluslararası bir standart belirlenmemişti. Marathon bölgesinden Atina’daki Panathenaic Stadyumu’na uzanan yaklaşık 40 kilometrelik bir parkurda düzenlenen koşu Yunan sporcu Spyridon Louis'in zaferiyle tamamlandı. Yarışın uzunluğu sonraki yıllarda pek çok yerde değişmeye devam etti.

42,195 KM LONDRA’DA ORTAYA ÇIKTI

Bugün 42,195 kilometre artık tüm dünyada kabul edilen bir maraton standardı. Maraton koşularında bu mesafe ilk defa 1908 Londra Olimpiyatları’nda koşuldu. Maraton koşularının zaten belli bir standardı yoktu, organizasyonun kararına göre mesafe değişebiliyordu. 1908 Londra

Olimpiyatları'nda maraton koşusunun Windsor Kalesi’nin bahçesinden başlaması şehirdeki White City Stadyumu’nda bitmesi istendi. Ancak bu olimpiyatlarda maratonla ilgili özel bir talep vardı: Maraton koşusunun bitiş çizgisi kraliyet locasının önünde olsun.

Bu hikâye spor tarihinde oldukça popüler bir hikâyedir. Hikâyeye göre bitiş çizgisinin kraliyet locası önünde olmasını kraliyet ailesinin çocukları yarışı kale pencerelerinden izleyebilsin diye istemişler.

Spor tarihçilerinin bazıları bu iddiayı reddediyor ve nedenin bu olduğu kesin değil diyor. Ancak hikâyede kesin olan şey, Windsor Kalesi bahçesinde başlayan maraton koşusunun White City Stadyumu’ndaki kraliyet locası önünde bitmesi üzerinden düzenlenen parkurun toplam uzunluğunun 26 mil 385 yarda, yani 42 kilometre 195 metre olduğudur.

1908 yılındaki bu yarış spor tarihinde pek çok açıdan önemli bir konuma sahip. Hem bugünkü maraton mesafesinin ilk defa koşulduğu yarış olması hem de sporculardan İtalyan Dorando Pietri'nin stadyuma ilk sırada girmesine rağmen aşırı yorgunluk nedeniyle defalarca yere düşmesi ve diskalifiye edilmesiyle tarihe geçti. Maraton koşusunda altın madalya Amerikalı Johnny Hayes’e verildi. Bu olay tüm dünyanın dikkatini bu olimpiyata çekti.

42,195 KİLOMETRE NE ZAMAN RESMİ OLARAK STANDARTLAŞTI?

1908 yılındaki olimpiyatlar kapsamında Londra’da koşulan 42,195 kilometrelik mesafe hemen o gün resmi bir statü kazanmadı. Bu yarıştan sonra uzun yıllar maraton koşuları yine farklı mesafelerde koşuldu. Ta ki 1921 yılına kadar.

Uluslararası Amatör Atletizm Federasyonu, 1921 yılında 1908 Londra Olimpiyatları’nda kullanılan 26 mil 385 yardalık (yani 42,195 kilometrelik) mesafeyi resmî standart olarak kabul etti. 105 yıl önce dünyanın her yerinde standart kabul edilen 42 kilometre 195 metrelik maraton koşusu mesafesi 1924 Paris Oyunları’ndan itibaren kullanılıyor.