Mamdani New York’ta Tarih Yazdı

Hepimizin gözü kulağı New Yorktayken gol Virginiadan geldi.

Benim de yaşadığım Virginia’da ilk kadın vali seçildi. Bu yıl yarış iki kadın arasında oldu. Hem Cumhuriyetçi hem Demokrat aday kadındı.

Ardından Mamdani’nin haberi geldi.

Şehrin ilk Müslüman belediye başkanı ve yüzyıldır göreve gelen en genç kişi olarak duruldu.

***

New York, son yılların en dikkat çekici belediye başkanlığı seçimlerinden birine gitti.

Seçimin önde gelen ismi, Queens’ten 34 yaşındaki Demokrat eyalet meclis üyesi Zohran Mamdani. Sosyal Demokrat kimliği ve Müslüman oluşuyla, sık sık Londra Belediye Başkanı Sadiq Khan’a benzetiliyor. Ancak Mamdani, çok farklı bir politik ortamda ve şehirde mücadele etti.

Yeni Kuşağın Adayı

Uganda doğumlu Mamdani, küçük yaşta ailesiyle birlikte ABD’ye göç etti. Annesi profesör, babası film yapımcısı olan Mamdani, Maine eyaletindeki Bowdoin College’da Afrika Çalışmaları bölümünden mezun oldu. Siyasete ilgisi, Vermont Senatörü Bernie Sanders’ın 2016’daki başkanlık kampanyasından ilham aldı; Sanders’ın “demokratik sosyalizm” alış benimseyen ilerici bir aktivist olarak öne çıktı.

Maddi sıkıntı yaşayan ev sahiplerine danışmanlık yapan bir sivil toplum kurumunda çalıştı.

Mamdani, kampanyasını da doğrudan halkın yaşam koşullarına odakladı.

Ücretsiz otobüsler, evrensel çocuk bakımı ve milyonlarca New Yorklu için kira dondurma yani artışa engel olma sözü.

Hem de kapitalizmin göbeğinde…

Normalde mal sahiplerine acil bu sınırlamalar getirilebiliyor.

Bu statüde olan bazı konutlar var ama bunun dışındakiler için böyle bir yetkilendirme yok. New York’da yıllık kira artışını belirleyen bi kurum var.

Oy Pusulasındaki Sorular: Konut ve Seçim Takvimi

Mamdani, Queens Astoria’daki okulda oy kullanırken mini referandumla ilgili de oyunun yönünü duyurdu.

Konut projeleriyle ilgili karar alma sürecini Belediye Meclisi’ne bırakan teklife “evet” oyu verdiğini açıklayarak gündem oldu. Bu teklifler, belediye başkanının uygun fiyatlı konut geliştirme süreci üzerindeki etkisini azaltarak hızlandırılmasını amaçlıyor.

Mamdani New York yerel seçimlerinin, ABD başkanlık seçim yıllarına taşınmasına dair altıncı sandık soruya “hayır” oyu verdiğini söyledi.

Ama aslolan korunan arazilerle, Belediye Meclisi ve Belediye Başkanı yetkilerine dair detaylar.

New York’ta neyin inşa edileceğine kimin karar vereceği bu oylama ile belli oluyor.

Yani imar planları.

Belediye Meclisi mahalleleri koruyarak yerel söz hakkı ile karar alınmasını istiyor. Kent Konseyleri de var ama imar planlamalarında onlar sadece öneri yapabiliyor ve son söz belediye meclisi il ebelediye başkanında.

Müteahhitler daha fazla konut inşa edebilmek için daha az engel istiyor.

Belediye Başkanı Konut krizini çözmek için merkezi yetki istiyor.

Ama Mamdani yetkiyi Kent Konseyi’ne vermeyi kabul etti.

Oyunu böyle kullandığını söyledi.

Trump ve Sürpriz İttifaklar

New Yorklu 5 milyon seçmen var, %65’i demokrat…

Seçimin en şaşırtıcı yönlerinden biri, eski Başkan Donald Trump’ın New York yarışına dahil olma şekli.

Trump, Cumhuriyetçi aday Curtis Sliwa’yı küçümseyerek “belediye başkanlığı için tam bir başrol sayılmaz” dedi ve onun yerine bağımsız aday olarak yarışan Andrew Cuomo’yu destekledi. Trump “Sliwa’ya verilen her oy, Demokrat aday Mamdani’ye yarıyor” dedi ve öyle de oldu.

Zira New York’da Cumhuriyetçi oranı %11. eski Demokrta Vali Cuomo’nun şansı Cumhuriyetçi daha fazlaydı Mamdani’yi durdurmak için.

Bu durum, ABD sisteminin ne kadar farklı olduğunu gösteriyor. Türkiye’de olduğu gibi parti liderlerinin adayları belirlediği bir sistem yerine, ABD’de adaylar genellikle parti içi ön seçimlerle belirleniyor.

Bu da bazen karışık ama daha demokratik bir sürece yol açıyor.

Trump, Mamdani için “benim küçük komünist belediye başkanım” ifadesini kullandı.

Ancak gizli toplantılarda “durdurmak imkansız” dediği aktarıldı.

Adams ve Davaları

Mevcut Belediye Başkanı Demokrat Eric Adams çekildi yarıştan. 2024’te rüşvet, yasa dışı seçim bağışları suçlamalarıyla yargılandı.

Ancak Trump yeniden başkan olduktan sonra, Adalet Bakanlığı Şubat 2025’te yayımladığı bir notla Manhattan’daki federal savcılara davayı düşürme talimatı verdi.

Gerekçe davanın, Adams’ın Trump yönetiminin göç politikalarını hayat geçirme sürecinin akamate uğrayacak olması!

Birçok federal savcı, bunun siyasi bir karar olduğunu belirterek istifa etti.

Adams, o günden beri Cuomo’yu destekliyor ve açıkça Mamdani’ye karşı kampanya yürütüyor. Zira Trump yönetimi soruşturmayı durdurdu ama boynundaki ip duruyor.

Adams Cumhuriyetçi eyaletlerin valileri göçmenleri New York’a otobüsle yolladığında New Yorklular rahatsız demiş ve Biden ile arası açılmıştı.

Din, Kimlik ve Şehrin Geleceği

Din de bu yarışın önemli bir parçası haline geldi. Araştırmalara göre, New York’ta yaklaşık 900 bin Müslüman ve 1,6 milyon Yahudi yaşıyor.

Mamdani’nin Filistin halkına verdiği güçlü destek ve erken ateşkes çağrısı, bazı kesimlerde ona büyük sempati kazandırdı.

Ancak rakipleri onu “İsrail karşıtı” olmakla suçluyor.

Fox News’e verdiği bir röportajda, Hamas’ın silahsızlanması gerekip gerekmediği sorusuna doğrudan yanıt vermedi.

Konuyu New York’taki yaşam maliyetine bağladı.
Bazı Cumhuriyetçi isimler onu “cihatçı” olmakla suçladı.

Bir radyo sunucusu "11 Eylül yeniden olsa alkışlar" dedi, konuk olan Cuomo "doğru, o da var" demeye getirdi gevrek gevrek.

Oysa Mamdani Mülüman ama dindar değil ve liberal bir hayatı var.

Amerikan kültürüne entegre.

Filistin konusuna dair bakışı onun insan hakları hassasiyeti ve sosyal demokrat kimliğinden kaynaklanıyor.

Ayrıca özellikle sanat camiasından bazı Yahudiler açıktan kendisine destek verdi.

Tüm Yahudiler zengin ve ayrıcaklı da değil, bunu da unutmamalı.

Mamdani’nin dertleri asıl şimdi başlıyor

Mamdani yasa yapma yetkisi ve nüfuzu kuvvetli Belediye Meclisi ile işbirliği yapmak durumunda.

Yükselen yaşam maliyetleri, bütçe açığı riski ve Trump’ın federal yardımları kesmekle tehdit ettiği bir dönemde görevi devralacak.

Göç polislerinin trafiğinin arttığı ve eyaletlere ulusal muhafızların konuşlanabileceği bir dönem.

Birçok seçmen için temel soru New York Times’ta da yer buldu:

“ Sadece beş yıldır mecliste görev yapan, 34 yaşındaki genç bir siyasetçi, Amerika’nın en büyük şehrini yönetmeye hazır mı?”

New York’un 112 milyar dolarlık bütçesi, 300.000 kişilik kamu iş gücü var.

Beş yıldan az süredir eyalet meclisinde görev yapan Mamdani küçük bir ekibi yönetti.

Siyaset dışında tek tam zamanlı işi, Queens’te küçük bir sivil toplum kuruluşunda maddi sıkıntı yaşayan ev sahiplerine danışmanlık yapmaktı.

Başkanlık tartışma programına metro ile gelmesi, DJ kabininde taraftarlarıyla kampanya yapması dikkat çekti.

Yoksa Mamdani’nin gençliği, New York’un yeniden doğması için bir fırsat mı?

Ne olursa olsun, bu seçim yalnızca New York için değil, Amerika’da siyaset, kimlik ve güç odakları arasındaki yeni dengelerin şekillenmesi açısından da tarihi bir dönemeç oldu.