Maden ocağında göz göre göre ölüme davetiye! 57 milyon lira emekçinin canından değerli mi?

Türkiye Taşkömürü Kurumunun (TTK) Zonguldak’ta faaliyet gösteren Karadon, Üzülmez ve Amasra müesseselerine bağlı kömür ocaklarında yürütülen iş güvenliği denetimleri tartışmalı bir kararla gündeme geldi. 16 Mayıs 2025 tarihi itibarıyla durdurulduğu belirtilen denetimlerin öncesinde, müfettişlerin ocaklardaki güvenlik açıklarına dair kritik raporlar hazırladığı öğrenildi. Raporlarda, jeneratör eksikliği nedeniyle madencilerin patlama ve boğulma riskiyle karşı karşıya olduğu vurgulanırken, sorunun çözümü için gerekli yatırım maliyetinin 57 milyon lira olduğu ifade ediliyor.

DENETİM SÜRECİ VE KRİTİK TESPİTLER

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişleri; Zonguldak’taki Armutçuk, Üzülmez, Karadon ve Kozlu müesseselerinde iş güvenliği standartlarını incelemek üzere görevlendirildi. Yapılan incelemeler sonucunda Armutçuk müessesesi için olağan bir rapor düzenlenirken; Üzülmez, Karadon ve Kozlu maden ocaklarında işçi sağlığını doğrudan tehdit eden ciddi eksiklikler saptandı.

Müfettiş raporlarına göre, söz konusu üç işletmede elektrik kesintileri yaşandığında devreye girmesi gereken yedek enerji sistemlerinin (jeneratörlerin) yetersiz olduğu veya çok geç devreye girdiği belirlendi.

HAVALANDIRMA SİSTEMİNDE DEVRE DIŞI KALMA RİSKİ

Hazırlanan raporlarda, yerin metrelerce altında çalışan işçilerin oksijen almasını sağlayan ve grizu patlamalarına neden olabilecek gaz birikimini tahliye eden havalandırma sistemlerinin, enerji kesintilerinde devre dışı kaldığı kaydedildi. Müfettişler, bu durumun işçilerin oksijensiz kalarak hayatını kaybetmesine veya gaz sıkışmasına bağlı grizu patlamalarına yol açabileceği uyarısında bulundu.

Gediz’de 7 maden işçisi karbonmonoksitten zehirlendi

Raporlarda, riskin büyüklüğü nedeniyle ocakların derhal kapatılması ve her bir ocak için ayrı jeneratör temin edilmeden faaliyetlere başlanmaması gerektiği vurgulandı.

BAKANLIKTAN "DENETİMLERİ DURDURUN" TALEBİ İDDİASI

Müfettişlerin "kapatma ve yatırım" talebinin ardından sürecin farklı işlediği iddia edildi. Enerji Bakanlığı’nın, jeneratörlerin temin edilmesi yönünde adım atmak yerine, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan denetimlerin durdurulmasını ve sahadaki müfettişlerin geri çekilmesini talep ettiği öne sürüldü. 16 Mayıs 2025 tarihinden itibaren bu ocaklarda denetim yapılmadığı belirtildi.

MALİYET ANALİZİ: İNSAN HAYATI VE 57 MİLYON TL

Konunun uzmanları tarafından paylaşılan teknik verilere göre, madenlerdeki havalandırma sistemlerinin kesintisiz çalışabilmesi için 2 bin 500 – 3 bin kVA gücünde jeneratörlere ihtiyaç duyuluyor. Bu kapasitedeki bir jeneratörün piyasa değerinin yaklaşık 450 bin dolar (yaklaşık 19 milyon lira) olduğu belirtiliyor.

Üç ayrı kömür ocağı için gereken toplam yatırım tutarının 57 milyon lira civarında olduğunu belirten uzmanlar, bu yatırımın yapılmamasının yüzlerce maden emekçisinin hayatını riske atmak anlamına geldiğine dikkat çekiyor.

SOMA FACİASI VE YARGI SÜRECİ

Türkiye’nin madencilik tarihindeki en acı olaylardan biri olan Soma faciası, güvenlik önlemlerinin önemini bir kez daha hatırlatıyor. Manisa’nın Soma ilçesinde, Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. tarafından işletilen madende 13 Mayıs 2014’te vardiya değişimi sırasında çıkan yangın sonucunda 301 madenci yaşamını yitirmişti. Olay sırasında madende bulunan 787 işçiden, sadece çıkışa yakın olanlar kendi imkanlarıyla kurtulabilmişti.

Soma'da madenci tekmeleyen Yusuf Yerkel Türkiye’yi Avrupa’da temsil edecek

Facia sonrası yürütülen yargılamada 18 kamu görevlisine 5 ay ile 6 ay 7 gün arasında değişen hapis cezaları verilmişti.

MADEN KAZALARININ AĞIR BİLANÇOSU

Türkiye’de 1941 yılından bugüne kadar meydana gelen maden kazalarında 3 binden fazla işçi hayatını kaybetti. Geçmişten günümüze yaşanan bazı büyük maden kazaları şöyle sıralanıyor:

7 Mart 1983: Zonguldak Armutçuk’ta grizu patlaması (103 ölü)10 Nisan 1983: Zonguldak Kozlu’da grizu patlaması (10 ölü)31 Ocak 1987: Zonguldak Kozlu’da göçük (8 ölü)31 Ocak 1990: Bartın Amasra’da grizu patlaması (5 ölü)7 Şubat 1990: Amasya Yeni Çeltik’te grizu patlaması (68 ölü)3 Mart 1992: Zonguldak Kozlu’da grizu patlaması (263 ölü)26 Mart 1995: Yozgat Sorgun’da grizu patlaması (37 ölü)22 Kasım 2003: Karaman Ermenek’te grizu patlaması (10 ölü)8 Eylül 2004: Kastamonu Küre’de yangın (19 ölü)2 Haziran 2006: Balıkesir Dursunbey’de grizu patlaması (17 ölü)10 Aralık 2009: Bursa Mustafakemalpaşa’da grizu patlaması (19 ölü)17 Mayıs 2010: Zonguldak’ta grizu patlaması (30 ölü)8 Ocak 2013: Zonguldak Kozlu’da grizu patlaması (8 ölü)13 Mayıs 2014: Manisa Soma’da yangın faciası (301 ölü)28 Ekim 2014: Karaman Ermenek’te su baskını (18 ölü)17 Kasım 2016: Siirt Şirvan’da bakır madeni kazası (16 ölü)14 Ekim 2022: Bartın Amasra’da patlama (22 ölü)