Liseli Can kimyada dünya birincisi

CAN Hoşkal’ın dünya çapında başarı sağlayan projesi, gezegende giderek artan pet plastik kirliliğine odaklanıyor. Petler, toplam plastik atıkların yaklaşık yüzde 10’unu oluşturuyor ve kıyafetlerden ambalajlara kadar pek çok üründe kullanılıyor. Can Hoşkal sorunun boyutunu, “Bir kıyafeti yıkadığınızda çevreye yaklaşık 1900 mikrofilament saçılıyor. Farkında olmadan doğayı sürekli kirletiyoruz” diyerek açıklıyor. Ödüllü liseli, çalışma sürecini şöyle anlatıyor:

“Literatürde esteraz enzimi olarak bilinen enzim daha önce bu tür bir çalışmada kullanılmamıştı. Araştırmalarımı derinleştirmek için İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü’ne giderek Prof. Dr. Aysun Sofuoğlu ve öğrencisi Dr. Esin Balcı’dan destek aldım. Enzimin pet üzerinde denenmesine yönelik çalışmalara başladım. Yeni bir enzim denedim. Literatürde PET geri dönüşümünde kullanılmamış bir sistemi devreye aldım. Petin ester bağlarını parçalayarak en küçük parçalarına ayıran bu teknik sayesinde kalite kaybı olmadan geri dönüşüm yapabildim. Daha önce uygulanmamış bir teknolojiydi. 

ÖNCE AVRUPA SONRA ABD

Projem geçen yıl önce bölge aşamasını geçti, ardından TÜBİTAK Türkiye finallerinde birinci oldum. TÜBİTAK birincileri arasından seçilen üç takımla birlikte Avrupa Birliği Genç Biliminsanları Yarışması (EUCYS) için görevlendirildim ve Polonya’da Türkiye’yi temsil eden altı öğrenciden biri oldum. Dünyanın en büyük bilim fuarı ISEF – International Science and Engineering Fair için yapılan ulusal seçmelerde milli takıma kabul edildim. ABD’deki fuarda projemi uluslararası jüriye sundum.

EINSTEIN DA ÜYEYDİ

ISEF’in ardından dünyanın en önemli bilimsel onur kuruluşlarından Sigma Xi, IFoRE Student Research Awards için davet e-postası gönderdi. Rapor ve çevrimiçi sunum aşamalarından oluşan değerlendirmede 300’den fazla proje finale kaldı. Sonunda lise kimya kategorisinde dünya birincisi seçilerek 1886’da Cornell Üniversitesi’nde kurulan Sigma Xi’in en genç üyelerinden biri oldum. Zamanında bu topluluğa Einstein da üye olmuştu. Artık topluluğun etkinliklerine otomatik olarak davet ediliyorum.”

GELECEK HEDEFİM KUANTUM KİMYA

Can Hoşkal “Akademik hedefim plastik geri dönüşümüyle sınırlı değil. Hem kimyayı hem fiziği seviyorum. Özellikle kuantum kimya ve kuantum biyoloji alanlarında çalışmak istiyorum. Üniversiteyi Türkiye’de okuyup yükselisans ve doktora aşamalarında yurtdışı deneyimi kazanmayı  hedefliyorum. Daha sonra ülkeme dönmek ve bilimsel çalışmalarımı sürdürmek istiyorum” diyor.