Kuzey Amerika nın hazinesi Türkiye ye getirildi: Trafik kazalarında kullanılacak Sözcü Gazetesi

Anavatanı Kuzey Amerika olan tuz çalısı (Atriplex), tuzlu ve kurak alanlara uyum sağlayabilen halofit bir bitkidir. Dünya genelinde 250’den fazla türü bulunan bu bitki, çoğunlukla çöl, yarı kurak ve tuz oranı yüksek topraklarda yetişir.

TRT Haber'in aktardığına göre, uygun koşullarda 10 metreye kadar inebilen kök sistemi sayesinde derin su kaynaklarına ulaşabilir. Küçük, tüylü ve mumsu yaprakları ise buharlaşmayı azaltarak su kaybını minimuma indirir. Bu özellikleri sayesinde -32 °C gibi düşük sıcaklıklara dahi dayanabilir.

TÜRKİYE’YE GETİRİLDİ

Tuz çalısı, Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) tarafından Türkiye’ye getirildi. İlk dikimler Konya’daki Tuz Gölü çevresinde gerçekleştirildi ve bitkinin tuzlu suya rağmen yaşamını sürdürdüğü gözlemlendi. 2011–2014 yılları arasında Eskişehir, Konya ve Karapınar’da yapılan saha denemeleriyle bitkinin farklı ekosistemlerdeki performansı araştırıldı. Aşırı tuzlu, borlu, kireçli ve fakir topraklarda bile gelişim gösterebildiği belirlendi.

İlginç bir gelişme de 2021 yılında yaşandı. Aksaray-Konya karayolunda meydana gelen kum fırtınası kaynaklı zincirleme ölümlü trafik kazalarına karşı, Konya Toprak Su ve Çölleşme ile Mücadele Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü tarafından Aksaray’da tuz çalısını kullanarak mera ıslah çalışmaları başlatıldı.

TOPRAĞI DA İYİLEŞTİRİYOR

Yapılan araştırmalar, tuz çalısının yalnızca zor koşullara dayanmakla kalmadığını, aynı zamanda toprak iyileştirme potansiyeline sahip olduğunu ortaya çıkardı. Aşırı otlatılmış ve verimsiz meralarda bitki çeşitliliğini artırdığı görüldü. 2020 yılında Karaman-Ayrancı’da kum fırtınalarından zarar gören arazilere dikilen tuz çalısının, bölgede başarılı bir şekilde gelişim gösterdiği rapor edildi.

ÇÖLLEŞMEYLE MÜCADELEDE ROLÜ

İklim değişikliği ve çölleşme riskine karşı tuz çalısı önemli bir alternatif bitki olarak değerlendiriliyor. Türkiye’de özellikle İç Anadolu, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde kuraklık tehdidi artarken, bu bitki meraların iyileştirilmesinde kullanılabilecek türler arasında gösteriliyor.

Düşük bakım ihtiyacı ve uzun ömürlü yapısı sayesinde geniş kurak alanların rehabilitasyonunda önemli bir rol üstlenmesi bekleniyor.

DÜŞÜK BAKIM, YÜKSEK DAYANIKLILIK

Tuz çalısı, dikim sonrası yalnızca ilk can suyuna ihtiyaç duyuyor. Sonrasında sulama ve gübreleme gerektirmeden uzun yıllar yaşayabiliyor. Yaklaşık iki yıl içinde otlatmaya uygun hale geliyor ve 30 yıla kadar verimliliğini sürdürebiliyor.

Hayvanlar için yüksek proteinli bir yem kaynağı olan bitki, aynı zamanda kum fırtınalarına karşı doğal bir rüzgâr kıran görevi de görüyor.

TAGEM tarafından 2021 yılından bu yana yaklaşık 1 milyon fide üretilerek farklı illerde 9 binden fazla hektarlık alanda toprakla buluşturuldu. Önümüzdeki yıllarda bu sayının 6 milyona çıkarılması hedefleniyor.