Kuryeler sisteme dahil ediliyor: Sigorta primleri otomatik kesilecek

İktidarın, yeni bir düzenleme üzerine çalıştığı öğrenildi. Algoritma üzerinden iş dağıtan yerli ve uluslararası dijital platformlarda görev yapan motokurye, kargo ve yemek dağıtımı gibi hizmet sunan çalışanlar için kapsamlı bir yasal düzenleme hazırlandığı belirtildi.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen bu çalışma ile dijital platform çalışanlarının hukuki statüsü ilk kez net bir kanuni çerçeveye oturtulacak.

Dijital platform iş modeli; internet tabanlı sistemler üzerinden müşteri, platform sağlayıcı ve hizmet veren çalışanın bir araya geldiği ulaşım, lojistik ve yemek dağıtımı gibi alanları kapsıyor. Mevcut Türk hukukunda bu çalışanların "işçi mi yoksa bağımsız çalışan mı" olduğuna dair özel bir düzenleme bulunmuyor. Bu nedenle yüz binlerce çalışan için hukuki belirsizlik yaratıyordu. Sabah Gazetesi'nden Önder Yılmaz'ın haberine göre yeni düzenleme ile bu kişilerin iş ilişkileri tanımlanarak hak kayıplarının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Düzenlemenin en kritik maddelerinden biri, özellikle esnaf kuryeler için büyük bir sorun olan sosyal güvenlik primleri konusu.

Kuryelerin yaş sınırında değişiklik

Mevcut sistemde BAĞ-KUR (4/b) kapsamında olan ancak prim borcu nedeniyle sağlık ve emeklilik haklarından yararlanamayan çalışanlar için primler, ücret ödenmeden önce doğrudan kaynaktan otomatik olarak kesilecek.

Bu model ile kuryelerin primlerini düzenli yatıramaması nedeniyle sigorta kaydının silinmesi riski ortadan kalkacak; kesintisiz genel sağlık sigortası ve emeklilik haklarına erişim sağlanacak.

Hazırlanan taslak sadece mali hakları değil, çalışma koşullarını ve iş güvencesini de kapsıyor:

Platformların tek taraflı olarak iş ilişkisini sonlandırması veya sebepsiz yere sistemi kapatması (anahtar kapatma) uygulamaları sınırlandırılarak iş güvencesi sağlanacak.

İş alma süreçlerini, performans değerlendirmelerini ve ücretleri belirleyen algoritmaların yasal sınırları çizilecek. Esnek çalışma modeli korunurken, şeffaf bir performans sistemi getirilecek.

Çalışanlara işsizlik sigortası, iş sağlığı ve güvenliği standartları ile sendikal haklara erişim imkânı tanınacak.

Düzenleme, Avrupa Birliği'nin (AB) platform çalışanlarını "işçi" statüsünde değerlendiren yaklaşımıyla paralel bir doğrultuda hazırlanıyor. Hollanda, Almanya ve Fransa gibi ülkelerde verilen mahkeme kararlarının ardından 8 Şubat 2024’te Avrupa düzeyinde platform çalışanlarının işçi olduğu yasal bir temel kazanmıştı.

Türkiye'deki düzenleme de esnekliği korurken çalışanların haklarını bu paradigma değişimi çerçevesinde kayıt altına almayı amaçlıyor.