Kuryeler kontak kapattı yemekler restoranda kaldı... Kurye eylemi

HER gün daha da dijitalleşen ticaretin adeta ‘alyuvarları’ olan motokuryeler, 1 milyonun üzerinde kişinin ekmek kapısı haline geldi. Biz onları pandemi sonrasında hayatımızda daha sık görür olduk ama küçük çaplı bir lojistik güç olarak ticareti etkiliyorlar.

Pandemi sonrasında tüketici alışkanlıklarının kalıcı biçimde değişmesiyle birlikte yeme-içmeden perakendeye, e-ticaretten temel ihtiyaç lojistiğine kadar pek çok sektörün işleyişi, büyük ölçüde kuryelerle yürüyor. Ancak hızlı büyüyen her alanda olduğu gibi motorkurye ekosisteminde de insan kaynakları eğitiminden ücret yapılanmasına, çalışma koşullarından hukuki haklarla ilgili farkındalıklara kadar pek çok aksaklık söz konusu. Bu aksaklıklar nedeniyle sektör son dönemde sık sık tıkanma noktasına geldi.

Son olarak online yemek siparişi platformlarının uygulamalarını protesto etmek üzere yüzlerce motokurye üç gün kontak kapattı.

CİRONUN YÜZDE 30-60’I PAKET SERVİS

18–20 Ocak tarihleri arasında Türkiye genelinde yapılan ‘kontak kapatma’ ve teslimat yapmama eylemi, bugün son buldu. Eylem, özellikle yeme-içme sektöründe teslimat hizmetlerinde belirgin bir yavaşlamaya yol açtı.

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Restoran ve Yiyecek İçecek Hizmetleri Meslek Komite Başkanı Ebru Koralı, paket servisin özellikle büyük şehirlerde faaliyet gösteren restoranlar için temel satış kanallarından biri haline geldiğinin altını çizdi. Geniş kapsamlı bir online yemek platformunun günde en az 100 bin siparişi motokuryeler üzerinden tüketiciye ulaştırdığını söyleyen Koralı, 2020 yılında yıllık gelirin 1.5 milyar dolar olduğu çevrimiçi yemek siparişi sektöründe, bu rakamın 2025 itibarıyla 6.6 milyar dolar olarak tahmin edildiğine dikkat çekti. Bugün birçok işletmede paket servis gelirlerinin toplam cironun yüzde 30 ila 60’ına ulaştığını söyleyen Koralı, “Bu nedenle teslimat zincirinde yaşanacak kısa süreli kesintiler dahi, işletmelerin günlük nakit akışı üzerinde doğrudan ve ciddi bir baskı oluşturmaktadır” dedi.

ÜÇ GÜNÜN FATURASI EN AZ 25 BİN TL

Koralı, sektör ortalamaları üzerinden yapılan değerlendirmeler ışığında üç günlük eylemin sektöre maliyet hakkında bilgi verdi. Buna göre günlük 80–100 paket satan ve ortalama sepet tutarı 300–350 TL olan orta ölçekli bir restoran için üç günlük teslimat kesintisinin 25 bin ila 60 bin TL arasında ciro kaybına neden olması bekleniyor.

Ebru Koralı, “Bunun yanı sıra kira, personel, enerji ve diğer sabit giderlerin devam ettiği dikkate alındığında üç günlük kontak kapatmanın işletmeler üzerindeki gerçek yükü çok daha ağır hissedilmektedir” ifadelerini kullandı.

KURYELER NELERİN DEĞİŞMESİNİ İSTİYOR

Kuryelerin taleplerini sorduğumuz Kurye Hakları Derneği Başkanı Mesut Çeki, eylemin 40 ilde gerçekleştirildiğini aktardı. Şirketler tarafından yüzde 32’lik yeni yıl zammı yapıldığını ve bu rakamın kuryelerin gelirine yansımadığını ifade eden Çeki, taleplerini şöyle sıraladı: “Eyleme katılım oranı yüksek. Artan giderleri karşısında kuryeler artık kazanamıyor. Mesleğin çalışma koşulları yeterince zorlu. Geçinebilecekleri bir ücret, uygun çalışma koşulları ve gerekli mercilerle görüşmek istiyorlar.”

72 BİNİ KAYITLI

Pandemi sonrası dönemde online sipariş hacmindeki artışla birlikte motokurye sayısı da hızla yükseldi. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı verilerine göre 2025 itibarıyla resmî kayıtlı motokurye sayısı 72 bin 378 olarak kayıtlara geçti. Sektör tahminlerine göre ise Türkiye genelinde aktif motokurye sayısının 1 milyonu aştığı ifade ediliyor. Sektör temsilcilerinden edinilen bilgilere göre iş bırakma kararı, başta büyük şehirler olmak üzere paket servis yoğunluğunun yüksek olduğu bölgelerde daha görünür hale geldi. Bu süreçte restoranların bir bölümü yalnızca gel-al ya da sınırlı servis seçenekleriyle faaliyet gösterdi. Öte yandan İstanbul’da etkisini artıran kar yağışı da teslimat zinciri üzerinde ek bir baskı yarattı. İstanbul Valiliği, kar yağışı nedeniyle dün saat 10.00’dan itibaren ağır taşıtlar ve kuryelerin trafiğe çıkışının ikinci bir talimata kadar yasaklandığını duyurdu.