Kuruyan gölün altından devasa bir göl çıktı Sözcü Gazetesi

Scientific Reports dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, ABD’nin Utah eyaletindeki Büyük Tuz Gölü’nün aşırı tuzlu yüzeyinin altında, tahmin edilenden çok daha büyük bir derin yer altı tatlı su sistemi olduğunu ortaya koydu. Havadan yapılan jeofizik taramaları, tatlı su rezervinin gölün iç kısımlarına kadar uzandığını gösterdi.

Farmington Körfezi'nin kuruyan göl tabanında (playa) ortaya çıkan, 50 ila 100 metre genişliğindeki dairesel kamış tepecikleri araştırmacıların dikkatini çekti. Utah Üniversitesi jeofizikçileri, yaklaşık 4,5 metre uzunluğundaki frapmit kamışlarının, yer altındaki geçirimsiz katmandan basınçla yukarı sızan tatlı su sayesinde büyüdüğünü tespit etti. Bu gözlem üzerine bölgede geniş çaplı bir inceleme başlatıldı.

Utah Üniversitesi ekibi, Kanadalı bir jeofizik firmasıyla iş birliği yaparak Şubat 2025'te havadan elektromanyetik (AEM) taramalar gerçekleştirdi. Helikoptere asılı özel cihazlarla Farmington Körfezi ve Antelope Adası genelinde toplam 154 millik bir hat tarandı Tuzlu su ile tatlı suyun elektrik iletkenliği farkından yararlanılarak yapılan ölçümlerde, yüzeydeki 10 metrelik tuzlu tabakanın hemen altında geniş bir tatlı su katmanı saptandı.

Manyetik verilerle desteklenen 3 boyutlu tomografik modellemeler, tatlı suyla doymuş tortuların yerin 3 ila 4 kilometre (10.000 - 13.000 fit) derinliğine kadar indiğini gösterdi.

Araştırma heyetinden hidrolog Prof. Bill Johnson, geleneksel hidrolojik modellere göre Büyük Tuz Gölü gibi kapalı havzalarda yoğun tuzlu suyun tüm tabanı kaplaması, tatlı suyun ise sadece dağ kenarlarından göle sızması gerektiğinin varsayıldığını belirtti ancak elde edilen veriler, tatlı su kütlesinin gölün merkezine doğru ilerlediğini ortaya koydu. Taramalar gölün yalnızca güneydoğu sınırını kapsadığı için, bu yapının gölün tamamında geçerli olup olmadığı henüz bilinmiyor.

Göl seviyesinin düşmesiyle birlikte açığa çıkan yaklaşık 800 mil karelik kurumuş göl tabanı, çevre yerleşim yerleri için toksik ağır metaller içeren toz fırtınası riski oluşturuyor.