Küresel piyasalar yön arıyor

Jeopolitik gerilimlerle yükselen petrol fiyatlarıyla artan enflasyonist endişeler, piyasalarda risk unsuru olmaya devam ediyor. ABD-İran hattından gelen çelişkili mesajlar da petrol fiyatları üzerinde etkili olurken, bu durum küresel ölçekte makro görünüme yönelik endişelerin devam etmesine neden oluyor.

ABD Başkanı Donald Trump'ın, İran ile ateşkesin "yaşam desteğine bağlı şekilde sürdüğünü" söylemesi, bölgede gerilimin kısa sürede azalacağına yönelik beklentileri zayıflattı.

Trump'ın bundan önce ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçişini sağlamak amacıyla daha önce başlatılıp askıya alınan Özgürlük Projesi operasyonunu daha geniş kapsamlı şekilde yeniden devreye almayı değerlendirdiğini açıklaması da enerji arz güvenliğine yönelik endişeleri canlı tuttu.

Bu gelişmelerin yanı sıra ABD'de açıklanan enflasyon verisi de küresel piyasalardaki fiyatlamalarda etkili oldu. Ülkede Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), nisanda aylık bazda yüzde 0,6, yıllık bazda ise yüzde 3,8 arttı. Piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşen yıllık enflasyon, Mayıs 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Nisanda bir önceki aya göre yüzde 3,8 yükselen enerji endeksi, aylık TÜFE artışının yüzde 40’tan fazlasını oluşturdu. Enerji maliyetleri yıllık bazda da yüzde 17,9 yükseldi. Benzin maliyetlerinde nisanda aylık yüzde 5,4 ve yıllık yüzde 28,4 artış dikkati çekti.

Değişken enerji ve gıda fiyatlarını içermeyen çekirdek TÜFE ise nisanda aylık yüzde 0,4 ve yıllık yüzde 2,8 arttı. Çekirdek enflasyon yıllık bazda geçen yıl eylül ayından bu yana en yüksek seviyesini gördü.

Piyasa beklentileri çekirdek enflasyonun aylık yüzde 0,3, yıllık yüzde 2,7 olması yönündeydi. Çekirdek TÜFE martta aylık yüzde 0,2 ve yıllık yüzde 2,6 artmıştı.

ABD'de açıklanan enflasyon verisinin ABD/İsrail-İran Savaşı'ndan kaynaklı enerji maliyetlerine yönelik baskının arttığını ortaya koyması küresel piyasalardaki risk iştahını sınırladı.

Piyasalarda, enflasyon sorununun daha da kötüleşeceğine dair beklentiler artıyor. Bu durum ABD Merkez Bankasının (Fed) karar almasını zorlaştırırken, Bankanın bu yıl şahin adımlar atacağına yönelik endişelerin artmasına neden oluyor.

Beklenenden yüksek gelen enflasyon ve süregelen jeopolitik gerilimler, yatırımcılara yüksek fiyatların ve yüksek enerji maliyetlerinin yakın zamanda ortadan kalkmayacağını hatırlattı.

Öte yandan ABD Senatosu, Trump'ın Fed başkanlığına aday gösterdiği Kevin Warsh'un bankanın Yönetim Kurulu'na üyeliğini onaylayarak başkanlık oylamasının önünü açtı.

Trump’ın Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile gerçekleştirmesi beklenen görüşme de ticaret, teknoloji, İran ve küresel risk algısı açısından yakından izlenecek.

Brent petrolün varil fiyatı, Trump'ın Çin ziyaretinden İran konusunda olumlu bir sonuç çıkabileceğine dair umutlarla yüzde 1,1 azalışla 104,2 dolarda seyrediyor.

ABD'de enflasyonun hızlanmasıyla ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 4 baz puan artışla yüzde 4,45'te seyrederken, altının onsu yüzde 0,3 azalışla 4 bin 700 dolardan işlem görüyor.

Hindistan'ın ithalatı sınırlamak ve rupiyi desteklemek için altın ve gümüşe uygulanan ithalat vergilerini yüzde 6'dan yüzde 15'e çıkarması da altın fiyatlarındaki düşüşte etkili oldu.

Dolar endeksi de yatay seyirle 98,3 seviyesinde seyrediyor.

New York borsası karışık seyretti

New York borsasında dün ABD'de açıklanan enflasyon verisinin ardından karışık bir seyir izlendi.

Teknoloji hisselerindeki satış baskısı da piyasalar üzerinde etkili olurken, özellikle yarı iletken hisselerindeki düşüşler öne çıktı. Micron Technology yüzde 3,6, Advanced Micro Devices yüzde 2,3 ve Qualcomm yüzde 11,5 değer kaybetti.

Bu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,11 değer kazanırken, S&P 500 endeksi yüzde 0,16 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,71 değer kaybetti. ABD'de endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.

Avrupa borsaları negatif seyretti

Avrupa borsaları, ABD ve İran'ın kalıcı bir barış yapacağına dair umutların azalmasıyla dün negatif seyretti.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Alman ekonomisinin durgunluktan çıkması için toplu bir çaba gösterilmesi çağrısı yaparak "Almanya artık silkelenip kendine gelmek zorundadır." dedi.

Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel de enerji maliyetlerindeki artışın enflasyon beklentilerini tehdit etmesi durumunda Avrupa Merkez Bankasının (ECB) faiz artışına gitmesinin güçlü bir seçenek olduğunu belirterek, “Haziran ayında tekrar bir araya geleceğiz ve yeni veriler ışığında kararımızı vereceğiz.” dedi.

Bölgede tahvil faizlerinde görülen sert yükselişler de hisse senedi piyasaları üzerinde baskı oluşturuyor.

İngiltere'de yerel seçimler sonrası Başbakan Keir Starmer'a yönelik artan istifa çağrılarının ardından, İngiltere'de 20 yıllık tahvil faizi bugün yüzde 5,75'le Temmuz 1998'den bu yana ve 30 yıllık tahvil faizi de yüzde 5,81'le Mayıs 1998'den beri görülen en yüksek seviyeye çıktı.

Analistler, ülkede başbakan veya maliye bakanının istifa etmesi durumunda tahvil piyasasındaki satış baskısının derinleşebileceğini söyledi.

Öte yandan Avrupa Ekonomik Araştırmalar Merkezi (ZEW), kurumsal yatırımcı ve analistlerin gelecek 6 aya ilişkin beklentilerini ölçen ZEW Ekonomik Güven Endeksi mayısta 7 puanlık artışla eksi 10,2 puana yükseldi.

Piyasa beklentileri, endeksin bu dönemde eksi 19,5 puana gerileyeceği yönündeydi. Böylece iki aydır sert düşüş kaydeden endeks, mayısta sürpriz bir toparlanma sergiledi.

Bu gelişmelerle, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,62, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,36, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,04 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,95 değer kaybetti. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları pozitif seyrediyor

Asya borsaları, Trump’ın Çin ziyareti öncesinde pozitif bir seyir izliyor.

Trump’ın Çin ziyaretinde Nvidia Üst Yöneticisi (CEO) Jensen Huang'ın da bulunacağına dair haberler Asya piyasalarında risk iştahını destekledi. Söz konusu haberin ardından bölgede çip şirketlerinin hisselerinde yükselişler görüldü.

Japonya'da yükselen enerji fiyatlarının enflasyonist baskıları tetiklemesiyle ülkede 20 yıllık tahvil faizi yüzde 3,49'a çıkarak Ağustos 1996'dan bu yana en yüksek seviyeyi gördü.

Yen'deki zayıflık da devam ederken, dolar/yen paritesi yatay seyirle 157 seviyesinde seyrediyor. Yendeki zayıflığın enflasyonist riskleri ve tahvil piyasasındaki satış baskısını artırması Japonya Merkez Bankasının (BoJ) faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin güçlenmesine neden oluyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 2,3, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2, Hong Kong'da Hang Seng endeksi ise yüzde 0,4 ve Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,8 yükseldi.

Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,34 değer kaybederek 14.779,93 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,29 yükselerek 17.527,00 puandan işlem gördü.

Dolar/TL, dün günü yüzde 0,1 artışla 45,3859'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 45,4130'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde ödemeler dengesi istatistiklerinin, yurt dışında ise ABD'de Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), Avro Bölgesi'nde Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) ve sanayi üretimi, takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.700 ve 14.600 puanın destek, 14.900 ve 15.000 seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının martta 9 milyar 529,2 milyon dolar, bu yıl ise 51 milyar 890 milyon dolar açık vereceğini tahmin etti.