Kulislerde itiraf ettiler! İthalat lobisi olmasaydı et fiyatları yüzde 50 daha ucuzdu

Et ve Süt Kurumu’nun (ESK) başındaki ismin et şirketi sahibi olduğunun ortaya çıkmasının ardından Halktv.com.tr ithal et skandalını ortaya çıkarmıştı. Vatandaşa ucuz et temin etmek için var olan kurumun milyonlar euroyu yurt dışına aktarmasının ardından yeni detaylar da ortaya çıkmaya, kulisler de söylenneler de yankılanmaya başladı.

Gazeteci Nuray Babacan, Nefes’teki köşesinde, "Vatandaşın hayatını kolaylaştırılacak kararların, iktidarın kankası olan çıkar gruplarına dokunmamak için alınmadığını dile getirmiştim. Nihayet patladı" dedi. Babacan’a göre Et ve Süt Kurumu yönetimi "gizli tanıksız iddianame olacak boyutta" bir skandala imza attı.

Etin ithalatına neden olan sistemin çarpıklığına dikkat çeken Babacan, şu ifadeleri kullandı:

"Etin ithal edilmek zorunda kalınması kadar vahim olan durum, ithalat lobisinin abartılı kazancı. Bırakın kimin kazandığını, sistem doğru işlese, bugün kilosu bin lira olan etin 500 TL’ye satılacağı anlatılıyor. Bu hesaba göre, kuruma kalan gelirle yerli hayvancılığın hayata kurtulur."

Babacan, tarım politikalarının çöküş sürecini AKP kulislerinde şöyle yankılandığını anlattı:

"Tarım Bakanlığı düzenleyici-denetleyici kurum olmaktan Bekir Pakdemirli’nin bakanlığı döneminde çıktı. Bakanlık o dönemden beri ticarethane gibi çalışıyor. Sadece ithalatı düzenleyen piyasa açığına göre hareket eden bir kurum oldu.

Üreticilerin yaşatılması, desteklenmesi, yeni gıda politikası oluşturulması, kendine yeten bir üretim ağı oluşturulması gibi konular ikinci plana itildi. Özel sektör temsilcileri bürokrasiye taşındı, bakanlık şirket gibi yönetilince üretici ve tüketiciyi korumak öncelik olmaktan çıktı. Türkiye, hızla dışa bağımlı ülke konumuna taşındı."

Et ve Süt Kurumu’nun, Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin ucuz et satma talebini iki kez reddettiği bilgisi de köşede yer aldı. Kurumun gelirlerinin hayvancılık için kullanılmadığı ve doğrudan genel bütçeye aktarıldığı da hatırlatıldı.

Sektördeki yapısal sorunlara dair uzman görüşlerine de yer verildi. Babacan’a göre üretici, hayvanlarını kestirecek kombine bulamıyor. Kesim tesisi yetersizliği, alım garantisinin olmaması ve hastalıkların yaygınlığı en büyük problemler. Barınakların sağlıksız olması ve üreticilerin örgütsüz olması da aracılara ve tefecilere kazandırıyor.

İstanbul'da kırmızı et fiyatı sabitlendi: 32 gün süre verildi

Kamuoyunda yer bulmayan ŞAP hastalığının da yakında büyük bir sorun hâline geleceği ve bunun süt fiyatlarını artıracağı belirtildi.

Babacan, konuyu şu çarpıcı siyasetçi alıntısıyla tamamladı:

"Hal Yasası da baskı grupları yüzünden çıkarılmıyor. Üç bakan değişti hâlâ bekliyor. Üreticiden markete kadar arada yapılan fiyat artışlarının kontrol edilmesini sağlayacak mekanizma bir türlü kurulmuyor.

Ne zaman gündeme gelse birileri devreye girip engelliyor. Tefecisi, aracısı, ithalatçısı, fiyat lobisi kim varsa bunlar iktidar kankası… O yüzden dokunmuyorlar. Aracılar ortadan kaldırılsa, vatandaşın gıdaya daha ucuza ulaşacak. Maalesef hep çıkar gruplarının lobisi kazanıyor…"

Gazeteci Bahadır Özgür’ün Halktv.com.tr'de yayımlanan yazısına göre, Et ve Süt Kurumu (ESK), 2023 yılında 22,5 milyon euro karşılığında 13 bin baş kesimlik sığır ithal etti. Tüm ihaleler, Macaristan merkezli Livestock Agent Hungary adlı şirkete verildi. Ancak şirketin kurucularının Türk vatandaşı Osman Kuş ile Koletich Laszlo Attila olduğu ve bu yapının “yabancı görünümlü yerli” olduğu ortaya çıktı. Aynı ortaklar, 2018’de Türkiye’de bir şirket kurmuş ve ardından Macaristan’daki firmayı oluşturmuştu. Halktv.com.tr Yazarı Özgür, ESK'nin et ithalatındaki beş sözleşmeye dikkat çekmişti:

13 Ocak 2023: 2.500 baş – 4,06 milyon euro

1 Mart 2023: 2.000 baş – 3,5 milyon euro

11 Nisan 2023: 2.500 baş – 4,375 milyon euro

18 Mayıs 2023: 2.000 baş – 3,5 milyon euro

8 Eylül 2023: 4.000 baş – 7,1 milyon euro

Toplam ödeme 22,535 milyon euroya ulaştı.

Özgür, ESK’nın Avrupa’dan ithal ettiği etin yarısından fazlasını Polonya merkezli Polonia Beef’ten aldığını, bu şirkete 20,8 milyar TL ödeme yapıldığını yazdı. Şirketin ortaklarından biri olan Okan Ataş, Mart 2025’te yüzde 20 hisseyle katıldı. Ataş’ın sektörde geçmişi bulunmazken, AKP’ye yakınlığıyla dikkat çekiyor. Polonia Beef Farm adlı iştirak şirketin kurucu ortaklarından biri de AKP Gençlik Kolları MKYK üyesi Halil Efe Tunç.

Özgür, ESK Genel Müdürü Mücahid Taylan’ın da Macaristan’daki et ticareti şirketleriyle bağlantısına değinerek, et ithalatındaki kamu kaynaklarının belli yapılar etrafında toplandığını ve bunun etik açıdan tartışmalı olduğunu vurguladı.