Kuduz virüsü karadan denize sıçradı: O tür arasında hızla yayılıyor Sözcü Gazetesi

Cape Town’da Eylül 2021’den bu yana fokların insanlara karşı saldırgan davrandığı 135 olay kaydedildi. Bunların 73’ünde insanlar ısırıldı ve bazı yaralanmalar yoğun bakım gerektirecek kadar ağır oldu. Başlangıçta saldırgan davranışların zehirli alg patlamalarıyla bağlantılı olabileceği düşünülürken, daha sonra yapılan testler bazı fokların kuduz taşıdığını ortaya çıkardı.

Genetik incelemeler, foklarda bulunan virüsün kökeninin köpekgillerle bağlantılı olduğunu gösterdi. Araştırmacıların üzerinde durduğu ihtimallerden biri, Namibya kıyılarında kuduz taşıyan bir kara sırtlanının bir foku ısırması. Bu hayvanların fok yavrularını avladığı ve yetişkin foklarla karşı karşıya gelebildiği biliniyor.

Virüsün foklara geçmesinin ardından koloniler içinde yayılmaya başladığı düşünülüyor. Cape kürklü fokları binlerce hayvanın bir arada bulunduğu yoğun koloniler oluşturuyor ve aralarında ısırmayla sonuçlanan fiziksel temaslar yaşanabiliyor. Kuduzun ileri evrelerinde saldırganlık ve ısırma davranışının artması da bulaşmayı kolaylaştırıyor.

Mayıs 2024 ile Ocak 2025 arasında Western Cape'te 39, Northern Cape'te ise 16 kuduz vakası doğrulandı. Haziran 2025'te Eastern Cape'te de ilk vaka tespit edildi. Daha eski örneklerin yeniden incelenmesi ise virüsün foklarda en az 2021'den beri bulunuyor olabileceğini gösterdi.

Eylül 2026 itibarıyla Güney Afrika ve Namibya'daki kürklü foklarda doğrulanmış kuduz vakalarının sayısı 100'ü geçti. Uzmanlar virüsün foklar arasında kendi kendine yayılmayı sürdürdüğünü ve artık tamamen ortadan kaldırılmasının mümkün görünmediğini belirtiyor. Hastalık bu nedenle uzun vadeli olarak yönetilmesi gereken kalıcı bir tehdit olarak değerlendiriliyor.

Şimdilik Güney Afrika kıyılarındaki başka bir deniz memelisi türünde kuduz tespit edilmedi. Yetkililer şüpheli hayvanları takip ederken, insanlarla sık temas eden foklara yönelik aşılama çalışmaları da yürütülüyor. Bilim insanları, uzun mesafeler kat eden deniz memelileri aracılığıyla virüsün Güney Okyanusu'na ve bugüne kadar kuduz vakası görülmeyen Antarktika'ya ulaşmasından da endişe ediyor. Bu nedenle hastalığın başka türlere sıçrayıp sıçramadığı yakından takip ediliyor.