Korkunç hastalık iki genci daha hayattan kopardı! Ülkemizde de dört çocuk vefat etmişti... ‘Yeni ve agresif bir tür olabilir

İngiltere’nin Kent bölgesinde son yılların en ciddi menenjit salgınlarından biri yaşanıyor. Canterbury şehrindeki University of Kent ve Faversham’daki Queen Elizabeth’s Grammar School öğrencisi iki genç, hastalığa yakalandıktan kısa süre sonra yaşamını yitirdi. Birleşik Krallık Sağlık Güvenliği Ajansı (UKHSA), salgının yayılmasını engellemek amacıyla öğrenci, personel ve ailelerden oluşan yaklaşık 30 bin kişilik bir kitleyle iletişime geçti.

‘İstilacı’ menenjit salgının sebebiyle hastanede tedavi altına alınan 13 kişinin çoğunun 18-21 yaş aralığında olduğu ve durumlarının ciddiyetini koruduğu bildirildi. Salgının, Canterbury'deki bir gece kulübünde düzenlenen sosyal bir etkinlikle bağlantılı olduğu tahmin ediliyor.

Queen Elizabeth’s Grammar School öğrencisi olan Juliette’nin ailesi, “çok büyük bir yıkım yaşadığını ve kayıplarını ifade edecek kelime bulamadıklarını" söyledi.

Juliette'in büyükannesi ise "Hiçbir şey söyleyemiyorum, yoksa ağlarım. Juliette vefat ettiğinde hastanede onun yanında olduğumuz için hepimiz antibiyotik kullanıyoruz” dedi.

‘İstilacı’ ifadesi, bakterinin sadece boğazda kalmayıp kana ve beyne yayılması anlamına gelir. Bu durumda hastalık çok hızlı ilerler ve saatler içinde hayati risk oluşturabilir. Özellikle ilk 6–12 saatlik dönem kritik öneme sahiptir. Erken dönemde antibiyotik tedavisine başlanması hayat kurtarıcıdır, geç kalındığında ise ölüm riski ciddi şekilde artar.

TÜRKİYE’DE DE VEFAT EDEN ÇOCUKLAR VAR

Ülkemizde ise geçtiğimiz nisan ayında Kocaeli’nde okulda rahatsızlanan ikinci sınıf öğrencisi 8 yaşındaki İrem Aslan, kaldırıldığı hastanede menenjitten hayatını kaybetmişti. Gözyaşları içinde toprağa verilen küçük kızın sınıfındaki 28 öğrenciye ise koruyucu tedavi uygulanmıştı. Bu acı olaydan sonra yine Kocaeli’nde mayıs ayında 4 aylık Güven Tan adlı bir bebek de menenjit sebebiyle yaşamını yitirmişti. İstanbul’da da bir çocuk hayatını kaybetmişti.

Aralık ayında ise Sakarya’nın Akyazı ilçesinde ilkokul öğrencisi 8 yaşındaki Tarık Ediz Özkanlı, menenjit şüphesiyle tedavi altına alındığı hastanede yaşamını yitirmişti.

Menenjit vakalarındaki artış ve özellikle gençler ile çocuklar üzerindeki etkisi, kamuoyunda ciddi bir endişe dalgası yaratmış durumda. Hem İngiltere’deki ‘yeni suş’ şüphesi hem de Türkiye'deki üzücü can kayıpları, bu hastalığa karşı farkındalığın ne kadar hayati olduğunu gösteriyor.

‘YENİ VE AGRESİF BİR TÜR OLABİLİR’

Enfeksiyon hastalıkları uzmanları, salgının yayılma hızı ve etkisinin ‘sıra dışı’ olduğunu vurguluyor. Bath Üniversitesi’nden Mikrobiyal Patojenite Uzmanı Profesör Andrew Preston, "Bu boyutta ve hızda bir salgın çok nadirdir ve büyük endişe vericidir. Hastalık modelindeki ani değişiklik, farklı davranışlar sergileyen yeni bir türe işaret edebilir" açıklamasında bulundu.

Menenjit bakterisi (Neisseria meningitidis), toplumun yaklaşık yüzde 20'sinin burnunda ve boğazında zararsız bir şekilde taşınabiliyor. Ancak bakteri kan dolaşımına karıştığında (sepsis) veya beyin zarına ulaştığında (menenjit) ölümcül sonuçlar doğurabiliyor. Uzmanlar, üniversite ortamlarının gençlerin bir arada yoğun şekilde sosyalleşmesi nedeniyle bu tür salgınlar için ‘yüksek riskli alanlar’ olduğunu hatırlatıyor.

Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Hüsrev Diktaş da, “Bu bakterinin genetik olarak değişmiş bir tipi olabilir ancak bu durum tamamen yeni ve bilinmeyen bir hastalık anlamına gelmez. Bazı durumlarda mevcut aşıların koruyuculuğu azalabilir ancak aşılar hâlâ önemli ölçüde koruma sağlamaktadır” dedi.

SIRADAN BİR GRİP Mİ YOKSA MENENJİT Mİ: BELİRTİLERİ KARIŞTIRMAYIN

UKHSA Bölge Müdür Yardımcısı Trish Mannes, özellikle üniversite öğrencileri için en büyük riskin, belirtilerin yanlış yorumlanması olduğunu söyledi. Mannes, "Öğrenciler, menenjit belirtilerini ağır bir soğuk algınlığı, grip veya bir gece önceki eğlencenin ardından gelen 'akşamdan kalmalık' ile karıştırabiliyor. Bu da hayati önem taşıyan erken teşhis sürecini geciktiriyor" dedi.

Doç. Dr. Hüsrev Diktaş ise menenjitin başlangıçta grip gibi görünebileceğini ancak çok daha hızlı kötüleşebildiğini söyledi, “Eğer ateşe şiddetli baş ağrısı, kusma, bilinç bulanıklığı ve ense sertliği dediğimiz muayene bulgusu da ekleniyorsa bu artık sıradan bir enfeksiyon değildir. Bunu akılda tutmak gerekir. Özellikle hasta boynunu eğemiyorsa, dalgınlaşma başladıysa ya da bilinç bulanıklığı varsa, ateşle birlikte kusmanın görüldüğü durumlarda mutlaka acil servise başvurulmalıdır” ifadelerine yer verdi.

IŞIK HASSASİYETİ VE ENSE SERTLİĞİNE DİKKAT

Doç. Dr. Hüsrev Diktaş, “Ateş, baş ağrısı, ense sertliği veya bilinç değişikliği varsa hiç beklemeden acil servise gidilmelidir. Bu tablo genellikle “biraz dinleneyim geçer” denilecek bir durum değildir. Ense sertliği ve ışık hassasiyeti çoğu zaman hastalığın ilk saatlerinden sonra ortaya çıkar. Ancak önemli olan bu belirtileri beklememektir. Hastalık bazen bu bulgular oluşmadan da hızla ilerleyebilir” diye konuştu.

AŞI TARTIŞMASI YENİDEN GÜNDEMDE: "MENB" KORUMASI EKSİK Mİ?

Salgın, İngiltere’deki aşı politikalarını da tartışmaya açtı. Mevcut durumda, 13-14 yaşlarındaki öğrencilere yapılan MenACWY aşısı dört farklı türe karşı koruma sağlıyor. Ancak en ölümcül türlerden biri olan Menenjit B (MenB) aşısı, NHS (Ulusal Sağlık Sistemi) kapsamında sadece bebeklere rutin olarak yapılıyor. Gençlerin MenB aşısı olabilmesi için yaklaşık 220 sterlin ödeyerek özel kliniklere gitmesi gerekiyor.

Menenjit yardım kuruluşları, birçok gencin üniversiteye giderken tüm türlere karşı korunduğunu sandığını ancak aslında savunmasız olduklarını belirterek, hükümete MenB aşısını genç yetişkinler için de ücretsiz yapma çağrısında bulunuyor.

PEKİ TÜRKİYE’DE AŞI TAKVİMİ YETERLİ Mİ?

Doç. Dr. Hüsrev Diktaş, “Türkiye’de bebeklik aşı takviminde Hib (Hemofilus influenzae tip B) ve pnömokok (zatürre) aşıları rutin olarak uygulanıyor. Ancak meningokok aşıları çoğu zaman özel aşı kapsamında öneriliyor ve yaptırılması faydalıdır” dedi.

TEMASTA BULUNANLARIN DA TEDAVİSİ ÇOK ÖNEMLİ

Haberlerdeki vakaların çoğunun 18-21 yaş arası üniversite öğrencileri ve ilkokul çocukları olması tesadüf mü? Kalabalık yaşam alanlarında damlacık yoluyla bulaşan bu bakterinin yayılmasını önlemek için kurumsal düzeyde hangi tedbirler alınmalı?

“Üniversite öğrencileri ve çocuklar, özellikle kalabalık ortamlarda (yurtlar, sınıflar gibi) bulundukları için hastalığın yayılması açısından risk altındadır. Yakın temasın fazla olması ve kapalı alanlarda hava sirkülasyonunun yetersizliği bulaş riskini artırır” diyen Hüsrev Diktaş soruyu şöyle yanıtladı:

“Okul ve yurt gibi ortamlarda şüpheli vakalar hızla izole edilmeli, temaslılar belirlenmeli ve gerekirse koruyucu tedavi uygulanmalıdır. Çünkü erken müdahale ile salgınların önüne geçilebilir. Bununla birlikte koruyucu tedavi açısından yakın temasta bulunan kişilere mutlaka önleyici antibiyotik tedavisi verilmesi gerekiyor. Bu kapsamda rifampisin ve siprofloksasin gibi antibiyotikler kullanılabiliyor. Aynı evde yaşayanlar, aynı sınıfta bulunan yakın temaslılar ve sağlık çalışanlarının bu tedaviyi alması büyük önem taşıyor. Ayrıca temaslıların 7 ila 10 gün süreyle yakından takip edilmesi gerekiyor.”

‘MENİNGOKOK AŞILARINDA YAYGINLIK DÜŞÜK SEVİYEDE’

Menenjitin kalıcı hasarlara da yol açabilen ciddi bir hastalık olduğunu, işitme kaybı, nörolojik hasar, epilepsi nöbetleri ve öğrenme güçlüğü gibi sekellerin gelişebildiğini anlatan Doç. Dr. Hüsrev Diktaş şu bilgileri verdi:

-- Türkiye’de menenjit nadir görülmekle birlikte ciddi bir halk sağlığı sorunu olmayı sürdürüyor. Temel aşıların uygulanma oranı yüksek olsa da meningokok aşılarında toplum genelinde yaygınlık daha düşük seviyede kalıyor.

-- Toplumsal açıdan bakıldığında menenjitin ihmal edildiğinde ölümcül olabilen bir hastalık olduğu unutulmamalıdır. Erken fark edilmesi hayat kurtarır.

-- Aşı mevcutsa yaptırmak en güçlü korunma yöntemidir. Şüpheli durumlarda ise beklemek yerine hızlıca harekete geçmek büyük önem taşır.