Korkulan oldu! Brent petrol yeniden kritik sınırı aştı

Ortadoğu'daki gerilimin küresel enerji piyasalarını sarstığı 9 Eylül Çarşamba günü, Kasım teslimatlı Brent ham petrol vadeli işlemleri varil başına 100,95 dolara ulaşarak 100 dolarlık sembolik eşiğin üzerine çıktı. Gün içinde 99 dolar bandından başlayan yükseliş, öğle saatlerinde yüzde 2,62'lik artışla 100 doları aşarken, gün sonunda fiyatlar 101 doları da geçerek 24 Temmuz'dan bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı. Böylece Brent petrol, iki ayı aşkın süredir ilk kez 100 doların üzerinde işlem görmüş oldu.

Fiyat artışının temel nedeni, geçtiğimiz hafta sonundan itibaren karşılıklı saldırılarla yeniden tırmanan ABD- İran gerilimi oldu. Haberlere göre ABD ordusu gece saatlerinde beş İranlı ham petrol taşıyıcı gemiyi hedef aldı; İran ise buna Ürdün'deki ABD üslerine yönelik füze saldırıları ve bölgedeki gemi trafiğine yönelik saldırılarla karşılık verdi. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Washington'ın ABD savaş gemilerine yönelik saldırı girişimlerine karşılık olarak İranlı petrol tankerlerini vurmaya devam edeceğini açıkladı.

Gerilimi tırmandıran bir diğer gelişme ise Suudi Arabistan'daki rafinerilere yönelik saldırılar oldu. İran destekli Husiler, günlük 400 bin varil üretim kapasitesine sahip Jazan Rafinerisi başta olmak üzere çeşitli tesisleri hedef aldı. Ayrıca İran'ın yeni bir denizcilik koridoru düzenlemesi duyurması, dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik geçiş noktası Hürmüz Boğazı'nda tanker trafiğinin aksayabileceği endişesini de beraberinde getirdi.

Petroldeki sert yükseliş, küresel borsalara da olumsuz yansıdı. ABD'de S&P 500, Dow Jones ve Nasdaq endeksleri hafif kayıplarla günü tamamlarken, Avrupa'da özellikle sanayi ve bankacılık hisseleri bir haftanın en kötü performansını sergileyerek haftalık düşük seviyelere geriledi. Kanada'da blue-chip vadeli işlemler hafif düşüş kaydederken, Asya piyasalarında dalgalı bir seyir yaşandı; buna karşın yapay zeka temalı teknoloji hisseleri yükselişini sürdürdü.

Piyasalardaki tedirginlik tahvil faizlerine de yansıdı. Ağustos sonundan bu yana ABD, Japonya ve bazı Avrupa ülkelerinin tahvillerinde çok yıllık yüksek getiri seviyeleri görülüyor; bu durum hükümetlerin borçlanma maliyetleri ve finansal kurumların sağlığına ilişkin endişeleri artırıyor.

Swissquote'tan piyasa analisti Ipek Özkardeşkaya, yaz aylarında bölgede bir barış anlaşmasına varılabileceği yönündeki umudun Eylül ayıyla birlikte ortadan kalktığını belirtti.

Societe Generale'den Manish Kabra ise 100 doların sembolik bir eşik olduğunu, küresel talepte ciddi bir daralma yaşanması için fiyatların 150 dolara kadar çıkması gerektiğini söyledi. Kabra, yükselen dizel fiyatlarının önümüzdeki dönemde enflasyona yansıyabileceği konusunda da uyardı.