Kooperatiflerin ihracat yolculuğu büyüyor: 5 ayda 47 milyon dolar

"6 Temmuz Uluslararası Kooperatifler Günü" kapsamında yapılan derlemeye göre, söz konusu gün, bu yıl "Barışçıl Bir Dünya İçin Kooperatifler" temasıyla kutlanıyor.

Bu temayla kooperatiflerin sadece ekonomik kalkınmaya değil, dayanışmaya, toplumsal uyuma ve barışın güçlenmesine sunduğu katkılara dikkat çekilmesi amaçlanıyor.

Türkiye'de kooperatifler, üretimin artırılmasından istihdamın desteklenmesine, kadın girişimciliğinin güçlendirilmesinden kırsal kalkınmaya kadar birçok alanda ekonomiye katkı sağlıyor.

Kooperatifleri güçlendirecek yeni stratejiler oluşturuluyor

Üreticilerin birlikte hareket ederek, daha düşük maliyetle üretim yapmasını sağlayan kooperatifler, aynı zamanda finansmana erişmelerinde ve ürünlerini daha güçlü pazarlara ulaştırmalarında önemli bir ekonomik yapı olarak öne çıkıyor.

Bu çerçevede, ülkede kooperatiflerin daha güçlü, rekabetçi ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşmasına yönelik yeni strateji ve çalışmalar, her geçen gün hız kazanıyor.

Özellikle Ticaret Bakanlığının koordinasyonunda, ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde hazırlanan, 2025-2029 Türkiye Kooperatifçilik Stratejisi ve Eylem Planı'na ilişkin Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, kooperatifçiliğin gelişimine uygun bir ekosistemin oluşturulması, sektörün etkin, sürdürülebilir, rekabetçi ve yenilikçi bir yapıya kavuşturulması açısından önem taşıyor. Genelge ile kooperatiflerin kurumsal ve mali kapasitelerinin güçlendirilmesi ve dijital dönüşümlerinin hızlandırılması öncelikli hedefler arasında yer alıyor.

KOOP-DES ile proje bazında destekler veriliyor

Ticaret Bakanlığının, "Mayıs 2026 Kooperatif Veri Bülteni"ne göre, Türkiye'de 46 türde, yaklaşık 50 bin kooperatif bulunuyor. Bakanlığın yetki alanında olan ve en fazla aktif kooperatif, 708 ile Ankara'da bulunuyor. Bu ili, 686 kooperatif ile İzmir, 493 ile İstanbul, 373 ile Muğla ve 341 ile Antalya izliyor.

Bakanlıkça hayata geçirilen Kooperatiflerin Desteklenmesi Programı (KOOP-DES) ile 2020 yılından bu yana kooperatifler ile üst kuruluşlarına, projeleri bazında destekler sağlanıyor. Programla, özellikle ortaklarının çoğunluğunu kadınların oluşturduğu kooperatiflerin, üretim ve istihdama katkı sağlayacak projelerine, makine ve ekipman alımları ile nitelikli personel istihdamı için destek veriliyor.

Bu kapsamda, KOOP-DES ile 2020-2025 yıllarında 848 kooperatifin 907 projesine, toplam 151,5 milyon lira hibe verildi. Ayrıca Bakanlık gözetiminde Kredi Garanti Fonu (KGF) ve Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Birlikleri Merkez Birliği (TESKOMB) arasında imzalanan protokolle 4,5 milyar liralık kredi paketi, kooperatiflerin hizmetine sunuldu.

Destek tutarları artırıldı

Program doğrultusunda verilen destek tutarlarında ise bu yıl artış oldu. Buna göre, bu yıl için kooperatiflerin, makine ve ekipman alımları ile ortaklarının en az yüzde 90'ını kadınların oluşturduğu kooperatiflerin, işletecekleri yaşlı ve engelli bakım merkezleri, çocuk kulüpleri, kreş ve gündüz bakımevlerinin demirbaş eşya niteliğindeki yatırım malı alımlarına yönelik destek üst limiti, 400 bin liradan 1 milyon liraya çıkarıldı.

Kooperatif ürünlerinin tanıtımı ve pazarlanmasına ilişkin sergi ve fuar katılımlarına yönelik destek üst limiti 60 bin lira iken, 150 bin lira oldu.

Nitelikli personel istihdamı desteği ise bir personel için yıllık 420 bin liraya, iki personel içinse yıllık toplam 840 bin liraya yükseldi.

Kooperatifler, küçük üreticileri uluslararası pazarlara ulaştırıyor

Küçük üreticileri uluslararası pazarlara taşımaya katkı sunan kooperatiflerin dış ticarete sağladığı katkı da son yıllarda büyüyor.

Buna göre, 2019 yılında kooperatiflerce yapılan ihracatın toplam tutarı 61,2 milyon dolar iken, bu tutar geçen yıl 96,2 milyon dolara ulaştı. Bu yılın mayıs ayı sonunda ise kooperatiflerce 47 milyon dolarlık dış satım gerçekleştirildi.

İhracat yapan kooperatif sayısı da son yıllarda yükseldi. Bu çerçevede, 2019 yılında 12 kooperatif dış satım gerçekleştirirken, geçen yıl bu sayı 55 oldu. Bu yılın ocak-mayıs döneminde ise toplam 73 kooperatif ülke ihracatına katkı sundu.