Klimayı vantilatörü kapatın, firavunların 2000 yıllık buz gibi uyuma hilesiyle fatura derdi bitiyor Sözcü Gazetesi

Yaz gecelerinde yükselen sıcaklıklar, uykuya dalmayı ve gece boyunca kesintisiz uyumayı zorlaştırabiliyor. Özellikle klima kullanmak istemeyenler ise serinlemek için daha basit yöntemlere yöneliyor.

Bunlardan biri, antik Mısır'da sıcak havayla mücadele etmek için kullanıldığı belirtilen ve günümüzde “Mısır yöntemi” olarak bilinen serinleme tekniği. Yöntemin temelinde oldukça basit bir fiziksel prensip bulunuyor: Suyun buharlaşması sırasında çevresinden ısı çekmesi.

Bu prensipten yararlanan yöntem, özellikle havanın kuru olduğu ortamlarda daha etkili olabilir. Bunun yanında bilekleri soğutmak ve ayak bileklerine serin çoraplar koymak gibi iki basit uygulama da sıcak gecelerde rahatlamaya yardımcı olabilir.

Bilekleri soğuk suyla serinletmek

Uygulanabilecek en basit yöntemlerden biri, yatmadan önce bilekleri yaklaşık 30 saniye boyunca soğuk suyun altında tutmak.

Bilek bölgesinde cilt yüzeyine yakın kan damarları bulunuyor. Bu bölgenin soğutulması, ciltteki kan akışının ve ısı alışverişinin kısa süreli olarak değişmesine neden olabilir. Bu da özellikle sıcak havalarda kişiye geçici bir serinlik hissi verebilir.

Bu yöntemin vücut sıcaklığını uzun süre boyunca önemli ölçüde düşürdüğünü gösteren güçlü bir bilimsel kanıt bulunmuyor. Daha çok kısa süreli bir serinleme yöntemi olarak değerlendirilebilir.

Soğutulmuş çorap yöntemi

Gece sıcak nedeniyle uyananlar için bir diğer yöntem ise çorapları hafifçe nemlendirip kısa süreliğine buzdolabında veya dondurucuda soğutmak ve daha sonra ayak bileklerinde kullanmak.

Burada amaç, soğuk ve nemli kumaşın ciltle temas ederek serinlik hissi oluşturması.

Çorapların tamamen buz gibi hale getirilmesi veya uzun süre doğrudan cilde temas ettirilmesi önerilmiyor. Ayrıca ayakları tamamen kapatacak şekilde çok kalın bir katman oluşturmak, beklenenin aksine ısıyı içeride tutabilir.

Bu nedenle uygulamanın hafif serinlik sağlayacak şekilde ve kısa süreli kullanılması daha uygun.

Mısır yöntemi: Çarşafı hafifçe nemlendirmek

3 yöntem arasında en çok dikkat çekeni ise çarşafın hafifçe nemlendirilmesi.

Bunun için çarşafın üzerine sprey şişesiyle az miktarda soğuk su püskürtülüyor. Buradaki amaç çarşafı ıslatmak değil, yalnızca hafifçe nemlendirmek.

Su gece boyunca buharlaşırken çevresinden ısı çekiyor. Buharlaşma yoluyla gerçekleşen bu ısı transferi, çarşafın ve cilde yakın havanın daha serin hissedilmesini sağlayabiliyor.

Yöntemin etkisi ortamın nem oranına büyük ölçüde bağlı.

Nem oranı yöntemin etkisini değiştiriyor

Su, kuru havada daha kolay buharlaşıyor. Bu nedenle nem oranının düşük olduğu ortamlarda hafif nemlendirilmiş bir çarşaf daha hızlı kuruyarak daha belirgin bir serinlik hissi oluşturabilir.

Havanın nemli olduğu bölgelerde ise buharlaşma daha yavaş gerçekleşir. Bu nedenle aynı yöntem daha az etkili olabilir.

Ayrıca çarşafın fazla ıslatılması da iyi bir fikir değil. Nemli ve uzun süre kurumayan yatak takımları hem rahatsızlık verebilir hem de hijyen açısından sorun oluşturabilir.

Antik Mısır'dan günümüze uzanan yöntem

“Mısır yöntemi” olarak bilinen uygulamanın temelindeki buharlaşma yoluyla serinleme prensibi yeni bir keşif değil. Sıcak ve kuru iklimlerde yaşayan insanların yüzyıllardır ıslak kumaş ve benzeri yöntemlerden yararlandığı biliniyor.

Bugün bu yöntemlerin arkasındaki fiziksel mekanizma da daha iyi biliniyor: Suyun sıvı halden gaza geçebilmesi için enerji gerekiyor ve bu enerji çevreden, yani kumaştan ve cilde yakın ortamdan alınabiliyor. Böylece yüzeyde geçici bir soğuma meydana geliyor.

Bu nedenle yöntem özellikle sıcak ve kuru gecelerde daha anlamlı bir serinleme alternatifi olabilir.

3 yöntem birlikte kullanılabilir

Sıcak gecelerde daha rahat uyumak isteyenler, bu yöntemlerden kendilerine uygun olanları birlikte de uygulayabilir. Yatmadan önce bilekleri kısa süreliğine soğuk suyla serinletmek, çarşafı hafifçe nemlendirmek veya ayak bileklerinde serin bir kumaş kullanmak geçici bir serinlik hissi sağlayabilir.

Bu yöntemlerin klima veya vantilatör gibi ortam sıcaklığını gerçekten düşüren sistemlerin yerini tutmadığı unutulmamalı. Özellikle aşırı sıcak havalarda serin bir ortam sağlamak, yeterli sıvı tüketmek ve vücudu aşırı sıcaklıktan korumak daha önemli.

Ayrıca yüksek sıcaklıkların yaşandığı dönemlerde yalnızca uyku konforuna değil, sıcak çarpması ve diğer sıcaklıkla ilişkili sağlık risklerine karşı da dikkatli olunmalı.