Kıyamet buzulunun altına boru döşeyecekler

Antarktika'daki Thwaites Buzulu'nun erimesini yavaşlatmak için bilim insanları alışılmadık bir öneri geliştirdi. Cambridge Üniversitesi'nden Profesör Hugh Hunt, Amundsen Denizi'nin tabanına yerleştirilecek borular aracılığıyla milyarlarca hava baloncuğu salmayı ve buzulun altına sızan ılık okyanus akıntılarını engellemeyi öngörüyor. Fikir, bilimsel çevrelerde tartışılmaya devam ediyor.

Thwaites, Kırgızistan'la kıyaslanabilir büyüklükteki devasa yüzölçümüyle Antarktika buz tabakasının dengesinde kritik bir işlev üstleniyor. Tamamen çökmesi halinde küresel deniz seviyesini yaklaşık 65 santimetre yükseltebilir.

Bunun ötesinde kıtadaki diğer buz kütlelerini yerinde tutan doğal bir barikat görevi gördüğünden, buzuldaki olası bir gerileme zincirleme bir reaksiyonu da beraberinde getirebilir. Bu nedenle bilim insanları tarafından uzun süredir "kıyamet buzulu" olarak nitelendiriliyor.

Buzulun ana erime mekanizması yüzeyde değil, tabanında işliyor. Sirkumpolar Derin Su olarak bilinen okyanus akıntıları, görece ılık suyu buzulun tabanındaki boşluklara taşıyor.

Sıfırın birkaç derece üzerindeki bu su, buz kütlesiyle doğrudan temas kurarak sessiz sedasız ama sürekli bir erime sürecini besliyor. Sürecin yüzeyden görünmemesi, müdahaleyi de son derece güçleştiriyor.

Hunt'ın önerisi tam bu noktaya odaklanıyor. Okyanus tabanına yerleştirilecek borular sürekli olarak basınçlı hava baloncukları ya da soğuk su salacak; bu yükseliş akımı su katmanlarını karıştırarak ılık akıntıların buzul tabanına ulaşmasını zorlaştıracak.

Küresel ısınma Antarktika'yı vurdu: İki türün daha nesli tükeniyor

Baloncuk perdesi teknolojisi günümüzde liman ve nehirlerde kirletici maddeleri tutmak, tortunun yönünü değiştirmek ya da su altı gürültüsünü azaltmak amacıyla küçük ölçekte kullanılıyor. Önerinin özgünlüğü, bu teknolojiyi hiç denenmemiş bir ölçeğe taşıma iddiasında yatıyor.

Amundsen Denizi, gezegenin en sert ortamlarından biri. Donma noktasına yakın sıcaklıklar, deniz buzu, sık fırtınalar ve güçlü akıntılar, okyanus tabanına yapı inşa etmeyi son derece karmaşık ve maliyetli kılıyor. Bilim insanlarının bizzat kabul ettiği üzere, sistemin gerçek ölçekte işe yarayacağına dair herhangi bir test henüz yapılmadı.

Uzmanlar uyardı: Buzulların altındaki dev altın yatakları için savaşacaklar

Teklif, daha önce gündeme gelen okyanus tabanına fiziksel bariyer inşa etme ya da devasa yapay adacıklar oluşturma gibi çok daha maliyetli ve uygulaması güç projelerle kıyaslandığında görece erişilebilir duruyor.

Gezegen ölçeğindeki en güçlü akıntılardan biri olan Antarktika Sirkumpolar Akıntısı'nı ne ölçüde etkileyebileceği, olası yan etkilerinin deniz ekosistemleri ve besin döngüleri üzerinde nasıl sonuçlar doğuracağı henüz yanıtsız sorular arasında.