Kireçlenme tarihe mi karışıyor

OSTEOARTRIT yani halk arasında bilinen ismiyle kireçlenme neredeyse 60 yaşın üstünde her 2 kişiden birini etkiliyor. Osteoartrit ameliyatları ise hasta için zorlu ve iyileşme süresi uzun olan ameliyatlar arasında. Hayvan deneyleri yapılan Amerikan Stanford Üniversitesi’nin araştırmasında insan kıkırdak dokusu üzerinde de başarılı sonuçlar elde edildi. Yıpranan, aşınan kıkırdak dokusunun tekrar büyüdüğü görüldü. Şu anda kullanılan tedavilerin hiçbiri dokunun yenilenmesini sağlamıyor ve hastalığı geri döndürmüyor. ABD verilerine göre yetişkinlerde her 5 kişiden birinde görülen bu sorun yine sadece ABD’de yıllık 65 milyarlık bir sağlık harcamasına da neden oluyor. Araştırmayı Hürriyet’e değerlendiren uzmanlar çalışmaların ilerletilmesi gerektiği ve umut verici olduğu görüşünde...

ÇIĞIR AÇACAK BİR ARAŞTIRMA
Prof. Dr. Kadriye Öneş (Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hamidiye Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Başkanı): “Ülkemizde osteoartrit yani halk arasında kullanılan tabiriyle kireçlenme 60 yaş sonrasında 2 kişiden birini etkiliyor. En sık diz eklemini etkilemekle birlikte diğer eklemlerde de oldukça sık görülüyor. Hayvanlar üzerinde yapılan bu araştırmada, dört hafta boyunca haftada iki kez uygulanan gerozim inhibitörü enjeksiyonlarının, farelerde osteoartrit gelişme olasılığını önemli ölçüde azalttığı görülmüş. Özellikle fare modellerinde hem yaşa bağlı osteoartritin hem de ön çapraz bağ yaralanması sonrası osteoartrit gelişiminin azaltılması, tedavinin koruyucu ve onarıcı potansiyelini göstermektedir. İnsan diz protezi ameliyatlarından elde edilen kıkırdak dokusunda benzer kıkırdak tamir edici yanıtların gözlenmesi, bulguların klinik açıdan anlamlı olabileceğini düşündürmektedir. İlerleyen klinik çalışmalar bu bulguları doğrularsa, osteoartrit tedavisinde reeneratif tedaviler çığır açıcı olacak.”

HASTALIĞIN SEYRİNİ DEĞİŞTİREBİLİR

Prof. Dr. İsmail Demirkale (Liv Hospital Vadi İstanbul Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı): “Çalışmada yaşlı farelerde incelmiş diz kıkırdağının kalınlaşmış, ön çapraz bağ yaralanması sonrası gelişen osteoartritin azalmış, mevcut kıkırdak hücreleri daha genç bir genetik profile dönmüş ve diz protez ameliyatından alınan insan kıkırdak dokularında laboratuvar ortamında yenilenme işaretlerinin görülmüş. Bu sonuçlar bilimsel açıdan son derece heyecan verici. Özellikle erişkin kıkırdak hücrelerinin kök hücre kullanılmadan yeniden programlanabileceğini göstermesi önemli bir gelişme. Ancak sosyal medyada söylendiği gibi ‘osteoartrit ameliyatlarının biteceği’ yorumları bilimsel olarak doğru değil. Doz, güvenlik, uzun vadeli veriler ve olası yan etkilerin mutlaka klinik faz çalışmalarında test edilmesi gerekir. Eğer bu mekanizma insanlarda da güvenli ve etkili biçimde çalışırsa, gerçekten hastalığın seyrini değiştiren bir tedavi girişimi ihtimali doğabilir. Bu osteoartrit tedavisinde paradigma değişimi anlamına gelebilir. Ama henüz yolun başındayız.”

ÖNLEME KONUSUNDA UMUT VERİYOR

Prof. Dr. Gökhan Polat (İstanbul Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü, Ortopedi Ve Travmatoloji Ana Bilim Dalı öğretim üyesi): “Araştırmacılar 15-PGDH proteininin yaşlanma ile ilişkili olarak kıkırdak dokusunda artmış olduğunu tespit etmişler ve bu proteini bloke edecek bir ilaç geliştirmişler. Bu molekülün kas güçsüzlüğü üzerinde faz 1 çalışmalarında başladığını, kıkırdak üzerindeki çalışmaların da başlamasını umut ettiklerini belirtmişler. Yaşlanan eklem kıkırdağının yıkımı ile seyreden osteoartrit, hastalarda çok faktörlü olarak gelişmekte. Çalışmalar ilk olarak fareler üzerinde yapılmış. Fare kendini yenileme kabiliyeti yüksek bir hayvan. Ancak yine de elde edilen olumlu sonuçlar umut vermekte, ileride yapılabilecek faz 1 gönüllü insan çalışmalarına kapı aralayacak.”

TEDAVİ SEÇENEKLERİ ARASINA GİREBİLİR

Prof. Dr. Mehmet Ağırman (Medipol Mega Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı): “Önce fareler üzerinde yapılan çalışmanın ardından araştırmacılar insan kıkırdak dokusunun da laboratuvar ortamında yeniden büyüme eğilimi gösterdiğini gördüler. Aynı tedavi ile hücresel düzeyde yeni ve fonksiyonel kıkırdak üretiminde artış gözlemlendi. Bu da bu yaklaşımın yalnızca hayvan modelinde değil, insan dokusunda da etkili olabileceği konusunda umut vermeye başladı. Mevcut rejeneratif uygulamalar arasında yer alan kök hücre tedavisi, PRP plazma tedavileri yada diğer ilaç enjeksiyonlarında yeni kıkırdak oluşumunda yetersiz kalmakta. Henüz deneysel aşamada olan bu yeni çalışma doku yenilenmesi için yeni bir başlangıç olabilir. Eğer ilerleyen yıllarda klinik çalışmalar başarılı olursa, osteoartrit tedavisinde ağrı kesiciler ve protez ameliyatlarının yanında, kıkırdağı yeniden yapılandıran ilaçlar da tedavi seçeneklerimiz arasına girebilir.”